Without Witness

U (Mixail Ulyanov) — sobiq er, u (Irina Kupçenko) — yolğiz özi ösmir öğli Dimani tarbiyalayotgan yoş ayol. Körsatilgan voqealardan töqqiz yil oldin u xotinidan ajraşib, ilmiy doiralarda hurmatli akademik bölgan boşliğining qizi Svetlanaga uylangan. Undan qizi Natasha tuğilgan, u esa qizini jonidan ortiq yaxşi köradi.

Bir kuni keçqurun sevimli qizining kontsertidan keyin («Tasavvur qilasizmi? Şunday mitti, boşida şunaqa katta bant — va Debyussi!», «Toza terisi, olmam mening — Debyussi»), u sobiq xotinini ziyorat qilib, sevimli odamlari qanday yaşayotganini körmoqçi böladi. Taşrif davomida u jiddiy içadi va xotinining bölajak turmuş örtoği uning sobiq dösti va kurs örtoği Valentin Stepanoviç Şlyakhov ekanini biladi. Şlyakhov hozir professor, texnika fanlari doktori, Davlat mukofoti laureati. Hammasi yaxşi bölardi, lekin yoşligida u yana bir dösti Boris bilan birga Şlyakhov haqida vazirlikka nomsiz xat yozgan edi, şundan keyin unga jiddiy muammolar tuşgan. U, agar ular birga yaşaşni boşlasa, öşa xat haqida albatta gap oçiladi va uning köp yillik karyerasi tugaşini tuşuna boşlaydi.

U xotinining Valentin bilan munosabatlari haqida yolğon gapirganini, uni hasadga soliş uçun şunday qilganini gumon qiladi. U unga qarşi nozik psixologik öyinlar boşlaydi. Dimaning uning haqiqiy öğli emasligini bilgan holda (bola Çerepovetsda boşqa ayoldan — Ninaʼdan tuğilgan, Nina tuğruqdan köp ötmay vafot etgan), u xotinini bosa boşlaydi, yigitga hammasini aytib berişi bilan tahdid qiladi va ultimatum qöyadi: yo Şlyakhov, yo Dima. Yiğlayotgan ona Dimani tanlaydi. U xotinini Şlyakhovga qönğiroq qilib, ular örtasida hamma narsa tugaganini aytişga majbur qiladi. U, agar Valentin haqida yolğon gapirgan bölsa, keyin ham aldaydi deb taxmin qiladi: boşqa raqamga qönğiroq qiladi yoki Valentin bilan umuman gaplaşişdan boş tortadi. Zörğa özini tutgan xotin sobiq erining talabini bajaradi va keyin özini uning oldida omborxonaga (çulanga) mahkam qulflab oladi. Şu payt u butunlay hayratga tuşib anglaydiki, xotini unga yolğon gapirmagan va aldamagan, u «bunday pok va yoruğ odamlar yaşaydigan» dunyodan larzaga tuşadi va bu dunyoni şu keçada abadiy yöqotganini tuşunadi.

Bu sahnadan keyin Ulyanov qahramonining monologi keladi: u öz qöli bilan yasagan omborxonaga, dahlizga bostirib kiradi va şu töqqiz yil davomida faqat uni sevganini, butun umri davomida iqtidorsiz bölganini va faqat «qöl bilan uşlaş mumkin bölgan narsa» uçun işlaganini aytadi. Xotini unga qiçqiradi: «Men seni endi sevmayman!», u esa javoban: «Men seni sevmayman va özimni ham sevmayman!» deydi. Finalda eşikni uyga qaytgan Şlyakhov va Dima bolta bilan butunlay kesib taşlaşadi.

Bir neça yil ötadi. Kadr ortidan uning ovozi eşitiladi: u eri — Valentin Şlyakhovga yozilgan xatni öqiyapti. Unda Dimaning armiyada xizmat qilayotgani va yaqinda unga keksaygan, ozib ketgan otasi kelib ketgani yozilgan. Qaynotasi — akademik boşliği vafotidan keyin u butunlay içkilikka berilib ketgan va spirtga qaramlikdan davolaniş uçun narkologik muassasada davolangan. Şuningdek, u va ularning kiçkina qizi Irişka uni juda yaxşi körişadi va kutişadi.

A. V. Fyodorovning fikriça,