Xuanzang

Xuanzangning ulkan safari bir qator uçraşuvlar körinişida tasvirlanadi, bu uçraşuvlarda personajlarni mehmon rollardagi aktyorlar ijro etadi. Ularning röyxati quyida voqealar ketma-ketligi böyiça qisman keltirilgan. Film vaqti-vaqti bilan xaritalarni körsatib, uning qaysi joylarga yetib borgani va uçraşuvlar qayerda bölganini namoyiş etadi.

“Heart Sutra” — Faye Wong ijrosida

“Qiannian Yibore” (千年一般若) — Huang Xiaoming va Han Lei ijrosida

Filmni Xitoyning eng yirik davlat kompaniyasi China Film Corporation va uning hindistonlik hamkori Eros International birgalikda işlab çiqarган. Bu loyiha alohida ahamiyatga ega edi, çunki qöşma produksiya böyiça birinçi kelişuv 2015-yil may oyida Hindiston Boş vaziri Narendra Modi va Xitoy Kommunistik partiyasi Boş kotibi Si Tszinpin iştirokida imzolangan.

Film Xitoyning Şinjon viloyatidagi Turpan (Olovli toğ tabiiy-manzarali hududi bilan birga), Çangji, Oltoy, Aksu va Kaşgar şaharlarida, şuningdek Gansu viloyatida va Hindistonda suratga olingan. Dekoratsiyalar haşamatli bölgan, minglab statistlar jalb qilingan, postprodaksiya uçun esa AQŞ va Xitoydan 10 ta kompaniya, jami 200 nafar mutaxassis yollangan.

Hindustan Timesʼga bergan intervyusida, xitoy tilidan tarjima qilingan holda, rejissyor suratga olişning köp qismi oçiq havoda ötganini taʼkidlagan. “Bu jismoniy jihatdan juda oğir edi. Hindistonda aprel va may oylarida 10 kun, sentyabrda yana 20 kun böldik… Issiqlik va quyoş juda qiyin edi”, — degan.

Filmda asosiy til mandarin tilidir. Biroq Xuanzang bilan uning ustozi Śīlabhadra örtasidagi muhim dialog sanskrit tilida olib borilgan. Rejissyor şunday degan: “Buni töğri çiqariş uçun Hindiston va Pekin universitetidagi sanskrit olimlari bilan uzoq işladik, va Huang Xiaominga replikalarni özi ijro etişni topşirdik”.

Film Xue Keqiao va Mu Jun yozgan ssenariyga asoslangan, ssenariy esa Tang davri buddist rohibi Sramana Huili yozgan biografiyaga tayangan. Huili biografiyasining qölyozmasi uning vafotidan söng tarqalib ketgan, ammo boşqa rohib Shi Yancong uni qayta tartiblab çiqqan.

Filmning titrlarida köplab maslahatçilar va hurmatli ruhoniylar tilga olingan, şunga qaramay, dramatik taʼsir uçun erkinliklarga yöl qöyilgan. Masalan, film gödak Xuanzangning savatga solinib daryoga oqizilişi sahnasi bilan boşlanadi, u yerda uni bir rohib topib olib, unga buddist matnlarni örgatadi. Biroq uning biografiyasida körsatilişiça, u uyda tarbiyalangan va matnlarni otasi hamda katta akasi örgatgan.

Filmda xiyonatkor şogird Vandak ketayotganda, u Xuanzangga yölni biladigan keksa ot topişni maslahat beradi. Xuanzang “Ğarbiy ölkadan kelgan ayol” (filmning titrlariga köra) bilan uçraşadi, ayol uni çölda kuzatib boradi, uning otasi esa keyinçalik unga otni beradi. Biografiyada esa Xuanzang yangi ot sotib olgan. Çölga çiqişdan oldin u Bandha (Vandak) bilan uçraşadi, uning yonida ozğin, qizğiş-kulrang ot minib olgan keksa odam böladi. Xuanzang safari haqidagi başoratni eslaydi, unda keksa ot haqida gap boradi. Keksa odamning oti va eri başoratga aynan mos keladi, şuning uçun u özining baquvvat otini şu ozğin otga almaştiradi, keyinroq bu ot uning hayotini saqlab qoladi.

Filmda Xuanzangni Lingşan toğlaridan olib ötayotgan odamlar (va ularning otlari) köçki ostida qoladi. Biografiyada esa u askarlarining taxminan uçdan bir qismini, şuningdek köplab hökiz va otlarini yöqotgan, ammo ularning ölimi köçki sababli emas, balki sovuq va oçlikdan bölgan.

Filmda Xuanzang qayiqda daryoni kesib ötadi, qayiqda fil va uning matnlari ortilgan böladi. Tösatdan böron kötariladi, qayiq ağdariladi va Xuanzang, matnlar hamda fil daryoga tuşib ketadi. Qul Jayaram matnlarning bir qismini qutqariş uçun suv ostiga şönğiydi. Biografiyada esa qayiq tölqinlarda silkinadi, ammo ağdarilmaydi. Matnlarni qöriqlayotgan, ismi tilga olinmagan kişi suvga yiqiladi. Uni boşqa yölovçilar qutqarib qoladi, ammo matnlar yöqoladi. Xuanzang esa filda daryodan piyoda ötayotgan edi va ular qayiqda bölmagan.

Film Xitoyda oçiliş haftasonida 2,94 million AQŞ dollari daromad keltirgan. Xitoyda u aralaş şarhlarga sazovor bölgan. India Today naşrining şarhiga köra: “2016-yil 3-maygaça “Xuanzang” kassada atigi ettinçi örinda turgan, davlat tomonidan kuçli tarğib qilinişiga qaramay, u aynan şu kuni çiqqan eng köp daromad keltirgan xitoy romantik komediyasining öndan birini ham yiğolmagan”. Filmni uning yölidagi tasodifiy voqealardan iborat, asosan yupqa syujeti uçun tanqid qilişgan.

Boşqa tomondan, xitoy dramasi va tarixiga qiziqadigan veb-saytlarda filmga ijobiyroq munosabat bildirilgan. Masalan, Sino-Cinema saytida Derek Elley şunday yozgan: “Xuanzangning uçraşuvlarining aksariyati aktyorlar tufayli juda qiziqarli”, söngra bir neçta aktyorlarni maqtagan. U yana şunday deb qöşimça qilgan: “Boş rol uçun yulduz va qatʼiy işonç uyğota oladigan aktyor zarur edi, va Huang bunga juda mos keladi, mustahkam jaği va ötkir nigohi bilan. Garçi u Xuanzang uçun buddist iboralaridan taşqari şaxsiyat yaratişga köp imkoniyat topmasa ham, Huang filmni öz yelkasida kötarişga muvaffaq böladi…” Suratga oliş “hayratlanarli” deb taʼriflangan. Chasing Dramas: All Things Chinese Dramas veb-sayti uzun şarhini şunday yakunlagan: “Bu filmni tomoşa qiliş juda yoqimli böldi va u tarixga deyarli sodiq qolgandek tuyuldi — agar siz 2 soat davomida gözal manzaralarni tomoşa qilib, tarixni örganmoqçi bölsangiz, bu film aynan siz uçun”.

India Today bilan suhbatda rejissyor Huo Jianqi “Xuanzang” sarflangan kuçga arzigani haqida taʼkidlagan va ikki hukumatni ham uzoq vaqtdan beri kutilgan loyihani qöllab-quvvatlagani uçun maqtagan. “Bu pul topiş haqida emas edi”, — dedi u, — “bu bizning tariximizni özgartirgan inson haqidagi haqiqiy hikoyani aytiş haqida edi, kassada yaxşi sotilişi mumkin bölgan sehrli hikoya haqida emas”.

12-Xitoy-Amerika kinofestivali

“Oltin farişta” mukofoti — film

“Eng yaxşi ssenariy muallifi”

31-Oltin Xöroz mukofotlari

Nomzod — “Eng yaxşi operatorlik ishi” (Sun Ming)

Nomzod — “Eng yaxşi ovoz” (Chao Jun)

Nomzod — “Eng yaxşi badiiy bezak” (Wu Ming)

Nomzod — “Eng yaxşi asl musiqiy skor” (Wang Xiaofeng)