«Çözilgan qasos» (hind tilida ज़ंजीर, Zanjeer, tarjimada «Bilaguzuk») — Prakaş Mehra rejissyorligidagi hind badiiy filmi. Filmning Hindistondagi premyerasi 1973-yil 11-may kuni bölib ötgan, SSSRda esa u birinçi marta 1980-yilda Butunittifoq prokatiga çiqqan. Film maşhurlikka erişdi, jumladan sovet tomoşabinlari orasida ham. Kinotanqidçi Sergey Kudryavtsevning maʼlumotlariga köra, uni SSSRda 841 nusxa tirajda 37,3 mln tomoşabin körgan. Hind filmlari orasida «Çözilgan qasos» SSSRda kassa daromadi böyiça 17-örinni, xorijiy filmlar orasida esa umuman 68-örinni egallagan.
1Rollarda
Amitabh Bachchan, Jaya Bachchan, Pran
2Syujet
Filmning boş qahramoni, politsiya xodimi Vijay Khanna, yakka özi yovuzlikka qarşi turadigan «jahldor yoş…
Filmning boş qahramoni, politsiya xodimi Vijay Khanna, yakka özi yovuzlikka qarşi turadigan «jahldor yoş yigit» obrazini gavdalantiradi.
Hindiston, 1950-yillar. Mafiya uçun işlaydigan Ranjit ismli odam «çiqişga» qaror qiladi va buni öz «boşliğiga» maʼlum qiladi. Ranjit «juda köp narsani bilgani» uçun, boşliği uning ortiqça gap aytib qöyişidan qörqib, uning uyiga öz odamini yuboradi, u esa Ranjitni va uning xotinini öldiradi. Ularning öğli Vijay esa şu paytda şkafga yaşirinib qolib, qutulib qoladi. Uni politsiya inspektori öz oilasiga farzandlikka oladi va tarbiyalaydi.
Taxminan 20 yil ötadi. Kiçkina bola Vijay jasur politsiya inspektoriga aylanadi va boy hamda nufuzli janob Tejaning boşçiligidagi mafiya taşkilotiga qarşi turadi. Bu oğir kuraşda Vijay notöğri ayblov bilan politsiyadan haydaladi va hatto yarim yilga qamoqqa taşlanadi. Ammo oxir-oqibat u öz maqsadiga erişadi — yovuzlik jazolanadi. Bu kuraşda Vijayga sadoqatli dösti Şerxon va dösti Mala yordam beradi. Film yakunida, şuningdek, janob Teja aynan Vijayning ota-onasini öldirgan qotil ekani maʼlum böladi…
3Suyomka guruhi
Rejissyor: Prakaş…
Rejissyor: Prakaş Mehra
Ssenariy muallifi: Salim-Javed
Prodyuser: Prakaş Mehra, Babboo Mehra
Prodyuser kompaniyasi: Prakaş Mehra Productions
Redaktor: Ramçandra Mahadik
Rassom: J. J. Bhende
Operator: N. Satyen
Tryuklar: Ravi Khanna, Virendra Kumar
Kostyumlar va rekvizit: Vasant Mahajan, Şankar Jadhav
Xoreografiya: Satyanarayanan
Kompozitor: Kalyanji Anandji
Qöşiq matnlari muallifi: Gulşan Bavra
Qöşiqçilar: Asha Bhosle, Lata Mangeşkar, Manna Dey, Mohammed Rafi
4Işlab çiqariş
Ssenariyni yozişga muallliflarni Gollivudning «Ot ustidagi ölim» blokbasteri…

Ssenariyni yozişga muallliflarni Gollivudning «Ot ustidagi ölim» blokbasteri ilhomlantirgan.
Dastlab Salim-Javed ssenariyni aktyor Dharmendraga taklif qilgan, ammo u boşqa filmni afzal körgan. Taklif etilgan yana bir aktyor Dev Anand bölgan, ammo qöşiqlarni ijro etiş masalasida kelişa olişmagan. Raj Kumar va Rajeş Khanna ham rad javobini bergan. Şunda Şerxon rolini tanlagan Pran Amitabh Baççanni taklif qilgan, uning oldingi filmlari esa unçalik muvaffaqiyat qozonmagan edi.
Mala rolining birinçi tanlovi aktrisa Mumtaz bölgan, ammo köp ötmay uning örnini Jaya Bhaduri egallagan.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
Filmfare…
Filmfare Awards:
Eng yaxşi syujet — Salim-Javed
Eng yaxşi ssenariy — Salim-Javed
Qöşiqning eng yaxşi matni — Gulşan Bavra, «Yari Hai Imaan Mera» qöşiği uçun
Eng yaxşi montaj — Ramçandra Mahadik
Eng yaxşi film uçun nominatsiya
Eng yaxşi erkak roli uçun nominatsiya — Amitabh Bachchan
Eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun nominatsiya — Pran
Qöşiqning eng yaxşi musiqasi uçun nominatsiya — Kalyanji-Anandji
Qöşiqlarning eng yaxşi erkak ijrosi uçun nominatsiya — Manna Dey, «Yari Hai Imaan Mera» qöşiği uçun
6Taʼsir
Ikkita labrador-retriver zotli politsiya iti filmga hurmat yuzasidan Zanjeer deb nomlangan. Ulardan eng…
Ikkita labrador-retriver zotli politsiya iti filmga hurmat yuzasidan Zanjeer deb nomlangan. Ulardan eng maşhuri Bombeyda yaşagan, boşqasi esa Kalkuttada.
7Remeyklar
Film boşqa tillarga qayta suratga olingan: telugu tilida «Nippulanti Manişi», tamil tilida «Sirithu Vazha…
Film boşqa tillarga qayta suratga olingan: telugu tilida «Nippulanti Manişi», tamil tilida «Sirithu Vazha Vendum», malayalam tilida «Naayattu» deb nomlangan, uçala remeyk ham tijorat jihatidan muvaffaqiyatli bölgan.
2013-yilda şu nomdagi remeyk ikki tilda (hind va telugu) suratga olingan va u 2013-yil 6-sentabrda ekranlarga çiqarilgan. Bu film telugu tilida gapiradigan aktyor Ram Çaran Tejaning birinçi bollivud filmi bölgan hamda Priyanka Çopra uçun telugu tilidagi debyut bölgan. U 90 mln hind rupiyasiga şartnoma tuzgan, şu bois u eng yuqori haq oladigan hind aktrisalaridan biriga aylangan. Telugu versiyasida yana ikki aktyor bor edi: Sanjay Duttning örnini bosgan Şrihari Şerxon rolida va Atul Kulkarnining örnini bosgan Tanikella Bharani Jaydev rolida. Film asl nusxadan farqli ölaroq tanqidçilardan salbiy baho oldi va prokatda muvaffaqiyatsizlikka uçradi.
Matn: maqola tarjimasi «Затянувшаяся расплата (фильм, 1973)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.