Zeitgeist: The Movie

Seriyaning birinçi filmi 2007-yil 18-iyunda çiqdi. U internet foydalanuvçilari orasida tez ommalaşdi va katta şuhrat qozondi. Film uçta maşhur fitna nazariyasidan iborat edi.

Film uç qismdan iborat edi:

Birinçi qismda xristian dini göyo boşqa dinlar, astronomik taʼlimotlar, astrologik afsonalar va mahalliy jamoalar anʼanalaridan kelib çiqqani hikoya qilinadi. Şunday qilib, qismning asosiy ğoyasi şundaki, Iso nafaqat afsonaviy yoki öylab topilgan şaxs, balki nomi aytilmagan siyosiy kuçlarning ataylab qilingan PR-harakati va manipulyatsiyasidir.

Ikkinçi qism hikoya ohangini keskin özgartiradi va bir savoldan boşqasiga ötadi. Endi gap 11-sentyabr terakti haqida boradi. Film muallifining daʼvolariga köra, u yo AQŞ hukumati tomonidan uyuştirilgan, yo ularning jim roziligi bilan ötkazilgan, göyo jamiyatni manipulyatsiya qiliş va gipotetik foyda oliş maqsadida, binolar esa nazorat ostida portlatilgan.

Uçinçi qism hikoya anʼanasini özgartirmaydi, lekin yönalişni yana keskin almaştirib, FZT (Federal zaxira tizimi) va xalqaro iqtisodiyotga ötadi. Filmga köra, bankirlardan iborat kiçik guruh boşqa mamlakatlar iqtisodiyotini ham nazorat qiladi va şaxsiy boyiş maqsadida inqirozlar va falokatlar keltirib çiqaradi. Filmda uruşlar umuman ziddiyatlarni saqlab turiş uçun xizmat qilişi va AQŞ hukumatini qarz olişga majbur qilişi, şu tariqa xalqaro bankirlarning foydasini oşirişi taʼkidlanadi.

Film gipotetik birlaşiş prognozi bilan yakunlanadi: AQŞ, Meksika va Kanada Şimoliy Amerika ittifoqiga qöşilib, u jahon hukumatining prototipiga aylanadi. Göyo bu hukumat nazorati ostida aholiga total nazorat örnatiş va erkin fikrlaşni bostiriş uçun çiplar implantatsiya qilinadi.

Ikkinçi film 2008-yil 2-oktabrda ekranga çiqdi va birinçi marta 5-yillik Artivist Film Festival festivalida namoyiş etildi. U tört qismga bölingan edi:

Birinçi qism qisman bank zaxiralaş haqida hikoya qiladi va bankirlar jamiyatni manipulyatsiya qilib, dunyoni yagona katta kredit qulligiga tortganini tasdiqlaydi. Odamlarni qarzlarini tölaş va şaxsiy boyiş uçun işlaşga majbur qilişadi, qarzlardan esa pul yaratişadi.

Ikkinçi qism AQŞni korporatokratiya deb ataydi va göyo jahon hukumati AQŞ orqali Lotin Amerikasi mamlakatlarini egallagan yoki öziga böysundirgan, deb taʼkidlaydi.

Uçinçi qism futurist Jak Fresko va «Venera» loyihasi bilan taniştiradi hamda hozirgi ijtimoiy-iqtisodiy paradigmalardan voz keçiş zarurligini taʼkidlaydi.

Törtinçi qism asosiy sabab deb körsatadi, filmda jamiyatning ijtimoiy qadriyatlari sifatida qaraladigan narsalar («uruş, korrupsiya, repressiv qonunlar, ijtimoiy tabaqalaniş, örinsiz xurofotlar, atrof-muhitning buzilişi va despotik, ijtimoiy befarq, foydaga yönaltirilgan hukmron sinf») aslida «tabiiy huquqning emergent va simbiotik jihatlari»ni kollektiv eʼtiborsiz qoldiriş natijasidir.

Şunday qilib, film mohiyatan konspirologik mavzuni torайтирди: u faqat iqtisodiy konspirologiyaga eʼtibor qaratdi va bir-biriga aloqasi bölmagan mavzulardan boşqasiga sakramadi.

Seriyaning sönggi filmi 2011-yil 15-yanvarda çiqarildi va tört qismga bölingan edi:

Birinçi qismda inson xulq-atvori, tabiat va tarbiya haqidagi bahslar muhokama qilinadi. Robert Sapolski ularni «soxta dixotomiya» deb ataydi. Şuningdek, kasalliklar, jinoiy faoliyat va qaramliklar ham muhokama qilinadi. Birinçi qismning umumiy xulosasi şundaki, ijtimoiy muhit va madaniy şaroitlar inson xulq-atvorini şakllantirişda katta rol öynaydi.

Ikkinçi qism xususiy mulk, pul va unga xos tengsizlikka iqtisodiy ehtiyoj borligini şubha ostiga qöyadi. Şuningdek, bozor uluşini saqlab qoliş uçun sikliк isteʼmolning zarurati tanqid qilinadi, bu esa resurslarning isrofgarçiligiga va mahsulotning rejalaştirilgan eskirişiga olib keladi. Filmga köra, hozirgi pul tizimi kelajakda defolt yoki giperinflyatsiyaga olib keladi.

Uçinçi qism «Venera» loyihasi va Jak Fresko ğoyalarini tarğib qiliş sifatida namoyon böladi.

Törtinçi qism hozirgi jahon vaziyatini halokatli deb tasvirlaydi. Ifloslaniş, örmonlarni kesiş, iqlim özgarişi, aholi sonining ortişi va harbiy harakatlar ijtimoiy-iqtisodiy tizim tomonidan ataylab yaratilib, qöllab-quvvatlanayotganiga misol keltiriladi.

Filmlar kutilganidek, ommaviy axborot vositalari tomonidan keskin salbiy qabul qilindi va tezda konspirologiya deb nomlandi. Xususan, Globe and Mail seriyaning yuqori samaradorligi va manipulyativligini taʼkidladi:

Bu filmlar seriyasi zamonaviy konspirologiyaning xavfli va kengayib borayotgan tarafdori sifatida bir neça bor atalgan. U özining axloqsizligi, manipulyativ taʼsiri va tarğibotining haddan oşgan bemanialigi uçun keskin tanqid qilingan. Şuningdek, tarixiy ilmiy hamjamiyat, xususan Kris Forbs va Mark Forman filmlarni oçiqdan-oçiq soxta ilmiy va manipulyativ deb tanqid qilgan.