Arrow

Uşbu sarlavha ostida heç narsa yöq, şuning uçun bu bölim tarjima qilinmaydi.

Hmm — correction: I need to translate the actual text. Here is the translation.

«Strela» (ingl. Arrow) — Amerikaning sarguzaşt-supergeroy teleserialidir, unda drama elementlari ham bor. Uni Greg Berlanti, Mark Guggenheim va Andrew Kreisberg yaratgan. U DC Comics komikslaridagi «Yaşil öq» supergeroyi asosida yaratilgan. Asosiy syujet markazida sobiq playboy-milliarder Oliver Quin turadi. U beş yil orol­da yaşagaç, öz şahri — Starling Siti jinoyatçiligiga qarşi kuraşuvçi niqobli qasoskor böliş uçun qaytadi va kamon hamda öqlardan foydalanadi.

2012-yil 11-may kuni The CW telekanali pilot epizodga buyurtma berdi, uning premyerasi 2012-yil 10-oktabrda bölib ötdi. Suratga oliş Vankuverda ötkazildi.

Serial personajga — Yaşil öqqa — mutlaqo yangi nigoh taşlaydi, şuningdek DC Comics naşriyotining boşqa personajlariga ham. Garçi The CW kanalining boşqa seriali «Smallvil sirlari»ning asosiy aktyorlar tarkibida şunga öxşaş personaj allaqaçon çiqqan bölsa-da, ijodkorlar voqeani noldan qayta işga tuşirişga qaror qilişdi, şu sababli asosiy rolga boşqa aktyorni (Stiven Amellni) taklif qilişdi. Şuningdek, ular orolda hayotning Oliver şaxsiyatiga qanday taʼsir qilgani masalasiga urğu berişdi. Deyarli har bir epizodda flesbeklar bor, ularda boş qahramon ölgan deb hisoblangan beş yil içidagi voqealar hikoya qilinadi.

22-oktabr kuni telekanal «Strela»ni 23 epizoddan iborat töliq mavsumga uzaytirdi. 2013-yil 11-fevralda The CW serialni ikkinçi mavsumga uzaytirdi. 2014-yil 13-fevralda serial uçinçi mavsumga uzaytirildi. 2015-yil 11-yanvarda kanal serialni törtinçi mavsumga uzaytirdi, u 2015-yil 7-oktabrda start oldi. 2016-yil 11-martda serial beşinçi mavsumga uzaytirildi. 2017-yil 8-yanvarda serial oltinçi mavsumga uzaytirildi. 2018-yil 2-aprelda serial yettinçi mavsumga uzaytirildi. 2019-yil 1-fevralda serial sakkizinçi mavsumga uzaytirildi; bu oxirgi mavsum bölib, 10 epizoddan iborat böladi, final mavsumning premyerasi 2019-yil 15-oktabrda bölib ötdi. Yakuniy epizod 2020-yil 28-yanvarda çiqdi.

Serial asosan tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi. Birinçi mavsum teleekranlarda 3,68 million tomoşabinni töpladi va köp marta turli telekörsatuv mukofotlariga nomzod bölib, ulardan ğolib ham çiqdi. «Strela»ni tarğib qiliş maqsadida keyinçalik bir neça komiks seriyasi va Bose mahsulotlarini product placement tarzida öz içiga olgan mini-serial çiqarildi. Birinçi ikki mavsum 1, 2 va 4-mintaqalarda DVD sifatida çiqdi, şuningdek uşbu mavsumlarning saundtreki ham naşr etildi. 2014-yil oktabrda serial özining birinçi spin-offiga ega böldi — «Flesh» serialining voqealari xuddi şu xayoliy olamda röy beradi, ikkala loyiha personajlari iştirokidagi krossoverlar muntazam suratga olinadi. Keyinçalik olamga «Vixen» animatsion veb-serial va «Flesh», «Bugungi kun afsonalari», «Supergyorl», «Qora çaqmoq» hamda «Batwoman» seriallari kirdi. Bundan taşqari, DC Comics personaji Jon Konstantin iştirokidagi krossover ham çiqdi; uni yopilgan NBS seriali «Konstantin»da şu rolni ijro etgan aktyor Mett Rayan ijro etdi.

Stiven Amell boş rolga sinovdan ötgan birinçi aktyorlardan biri böldi; Kreisbergning fikriça, «u şu paytdan boşlab nişonga tegdi», boşqalari esa «faqat taqqoslaş uçun kerak edi». Pilot epizodning ssenariysi Amell sinovdan ötgan birinçi ssenariy böldi, şu bilan birga aktyor şu yili boşqa seriallarning pilotlari uçun ssenariylarni ham oldi. Qisman Amell rolga tanlangan, çunki ijodkorlar boş rolga yangi aktyorni olmoqçi edilar va «Smallvil sirlari» bilan har qanday töğridan-töğri aloqadan qoçmoqçi edilar. Amell «Qahvaxona» seriali kostyumida Reseda sanʼat erkin akademiyasida jismoniy tayyorgarlikni boşladi. U yerda u kamondan otiş darslarini oldi, şuningdek kamondan notöğri yoki aniq bölmagan tarzda otilgan filmlar parçalarini kördi. Amell uçun Quin obrazini yaratiş, uning ekranda avvalgi gavdalanişlarining köpini körib çiqişni ham anglatardi: «Oliver tasodifiy playboy sifatida bor, Oliver jarohat olgan qahramon sifatida bor, Oliver mulohazali Gamlet sifatida bor, Oliver sevgan odam sifatida bor, Oliver harakat odami sifatida bor va boşqalar».

2012-yil 15-fevralda Dina Lorel Lens — komikslarda ikkinçi Qora kanareyka sifatida ham tanilgan — roliga aktrisa Keti Kessidi tasdiqlandi. Aktrisa uni Berlanti, Kreisberg, Natter hamda Guggenheim taklif qilganini tan oldi; u Guggenheimni aqlli, ijodkor va hazilkaş deb atadi. Ssenariyga köra Lorel Lens advokat bölib işlagan va Oliverning sobiq qiz dösti edi, u «vaqt ötişi bilan nihoyat Qora kanareyka bölişi mumkin, bölmasligi ham mumkin». Uçinçi mavsumda Saraning ölimi Lorelni «heç qaçon bormagan yölga» olib çiqdi. Qayğudan ezilgan va qasos oliş istagida yonayotgan Lorel qasoskor bölişga birinçi va juda noqulay urinişni qiladi. Oliver uni öqitişdan boş tortadi, şuning uçun u öqişda sobiq boksyor / qasoskor Ted Grantdan yordam söraydi. U, şuningdek, Sara sovğa qilgan Kanareyka kurtkasini kiyadi va oxir-oqibat baribir Qora kanareykaga aylanadi. 2017-yil martda maʼlum böldiki, Keti Kessidi oltinçi mavsumda yana asosiy tarkibning aktrisasi bölib, endi Qora sirena sifatida qaytadi.

2012-yil 21-yanvarda Kolin Donnell Tommi Merlin roliga tasdiqlandi; uning familiyasi komikslardagi Oliverning qarşisi — kamonçi Merlinga işora. Uni «Oliverning eng yaxşi dösti, playboy-„işonuvçi“, u Oliver qaytgaç, eski yaxşi kunlar ham qaytadi deb öylaydi, lekin uning özgarganini biladi» deb taʼriflaşgan. Birinçi mavsumdan keyin u personajining ölimi tufayli asosiy tarkibdan çiqdi, biroq keyinçalik ikkinçi va uçinçi mavsumlarda mehmon rolida paydo böldi.

Devid Remsi Jon Diggl obrazini ekranda gavdalantirdi; bu personaj serial uçun maxsus yaratilgan edi. Remsi komikslardagi obrazga mos keliş haqida qayğurişi şart emasligidan juda mamnun edi. Bu unga «aynan [öz personajini] öynaş» imkonini berdi. Personajning maşhurligi şu darajaga yetdiki, natijada komikslardagi «Yaşil öq» The New 52 seriyasiga bir xil nom va taşqi körinişga ega yangi personaj kiritildi; uning taşqi körinişi Remsining qiyofasiga asoslangan edi. Personaj Green Arrow (vol. 5) #24 (oktabr 2013) sonida debyut qildi.

2012-yil 15-fevralda Keti Kessidi va Uilla Xolland mos ravişda Lorel Lens va Teya Quin rollarini oldi. Xollandning personaji «Oliverning beparvo kenja singlisi, u doim axloqni sinovdan ötkazib turadi» deb tavsiflangan. Uning obrazi qisman Miya Derden nomli personajdan olingan: Teyaning ikkinçi ismi — Derden, uçinçi mavsumda u taxallus sifatida «Miya» ismidan foydalanadi, şu mavsum oxirida esa u superqahramonga aylanib, «Spidi» laqabini oladi.

Bir kun oldin Moira Quin roliga Suzanna Tompson tasdiqlangan edi. Ikkinçi mavsumning yigirmançi epizodida («Ğazabda») uning personaji öldirildi; buning sababi sifatida ijodkorlar uning xarakterini, yaʼni turli sirlarni saqlaş istagini körsatişdi, bu esa boşqa personajlar bilan munosabatlarining janjal va yaraşuvlar zanjiriga aylanişiga olib kelgan edi — bu «Strela»ning «sovun operasiga aylanib borayotgani» taassurotini yaratişi mumkin edi. Aktrisaning özi Moira Quinga öz syujet çiziği kerak bölgan, ssenariyçilar esa buni taʼminlay olmagan deb taxmin qildi.

2012-yil 2-martda Pol Blekton Kventin Lens roliga ega böldi. Şu bilan birga u birinçi mavsum asosiy tarkibiga tasdiqlangan sönggi aktyor böldi.

2013-yil 12-fevralda Emili Bett Rikards ikkinçi mavsumda asosiy tarkib aktrisasi sifatida şartnomaga imzo çekdi.

Dekabrda Kolton Xeyns Roy Harper roliga ega böldi. Kolton Xeyns asosiy tarkib aktyori darajasiga kötarildi. Uçinçi mavsumda şartnomasi muddati tugagan Xeysni loyihadan töğri çiqarib yuboriş uçun sahna yozildi: unda u politsiya oldida Strela bölib körinadi va şundan söng Starling-sitidan ketişga majbur böladi. Prodyuserlar uning personajini öldirmadilar, çunki ularning rejalariga köra, kelajakda uni bir neça epizodga qaytariş möljallangan edi. Keyinçalik personaj «uç mavsumlik muhabbat romanini yakunlaş» uçun vaqtinça qaytarildi va unga Teya bilan «xayrlaşiş» imkoniyati berildi.

Ikkinçi mavsumda Manu Benett asosiy tarkib aktyori darajasiga kötarildi.

2014-yil 15-mayda, «Tasavvur qilib bölmas» epizodi çiqqanidan keyingi kuni, serialda Malkolm Merlinni öynagan Jon Barroumen asosiy tarkib aktyori darajasiga kötarilgani tasdiqlandi. Ikkinçi mavsum finalida Teyaning Malkolm Merlin bilan nomaʼlum yönalişda ketayotgani köringanligi sababli, köpçilik uning uçinçi mavsumdagi roli aynan Teya syujet çiziği bilan boğliq deb hisoblagan.

Serial kontseptsiyasini Endryu Kreisberg, Greg Berlanti va Mark Guggenheim işlab çiqdi. Pilot epizodni Devid Natter suratga oldi; u «Smallvil sirlari» seriasining birinçi epizodi rejissyori ham bölgan. 2012-yil 11-may kuni The CW kanali pilot epizod işlab çiqarişiga buyurtma berdi. Mark Guggenheim ğoyani işlab çiqiş jarayonida ijodiy guruh «öz yölini, öz taqdirini» tanlaşni istaganini tan oldi, şuning uçun «Smallvil sirlari» syujetiga töğridan-töğri işoralardan qoçişga harakat qilişdi, u yerda ham Oliver Quin (Jastin Xartli ijrosida) bor edi. Ular buni, jumladan, boş rolga yangi aktyorni tanlaş orqali amalga oşirmoqçi edilar. «Smallvil sirlari»dan farqli ölaroq, serial birinçi epizodlardanoq öta kuçga ega odamlarni körsatişi şart emas edi. Buning örniga Guggenxaym va boşqalar yoş Supermen haqidagi serial ijodkorlari Kler Kentning obrazini qanday körsatgani bilan ilhomlanib, Oliver Quinning «insoniyligiga» urğu berişga qaror qilişdi. Şuningdek, öta kuçga ega odamlarni kiritmaslik The CW kanali rahbariyatining personajlarni yanada realistik qilişni söraşi bilan qisman boğliq edi. 2012-yil 22-oktabrda The CW birinçi mavsumning töliq buyurtmasini berdi.

Suratga oliş 2012-yil mart oyida Vankuverda (Kanada) boşlandi; keyinçalik bu şahar «Strela» olamining barça teleseriallari uçun asosiy suratga oliş joyi böldi. Baʼzi sahnalar Frankfurtda, Center-siti (Filadelfiya), Baltimorda, Boston atrofida va Tokioda ham suratga olindi.

Serial ikkita turli syujet çiziğini körsatgani uçun — bittasining voqealari hozirgi zamonda röy beradi, ikkinçisi esa Oliverning orolda boşidan keçirganlarini tasvirlovçi flesbeklardan iborat — Oliver Quinning Starling-sitiga qaytgan odamga qanday aylangani turli usullar bilan körsatilişi kerak edi. Flesbek sahnalari Vankuverdagi Whiteclyff Parkda suratga olindi; u plyaj posyolkasi yaqinida joylaşgan edi, şu sababli kadrga atrofdagi binolar tuşmasligi uçun katta kuç sarflandi. Guggenheimning sözlariga köra: «Stiven [Amell] parik kiyişi kerak edi, uning nigohi butunlay boşqaça bölişi kerak… yana köp narsa. Bu haqiqatan ham juda katta ambitsiya — har hafta, har epizodda retrospektiv kadrlarni kiritiş. Hammasi Endryu [Kreisberg] bu deyarli uning seriali ekanini aytgani uçun». Ijodkorlar, şuningdek, beşinçi mavsumdan keyin boşqa personajlar (masalan, Kyortis Xoltning) nuqtai nazaridan flesbeklar körsatilişini, şuningdek, kelajak voqealarini tasvirlovçi flaşforwardlar paydo bölişi ehtimolini ham oşkor qilişdi. Guggenheim taʼkidladi: «Biz hali ham [flesbeklarni] hikoyamizning bir qismi qiliş niyatidamiz. Bizga orolda sodir bölmagan voqealarni aks ettiruvçi flesbeklar hozirgi zamonga yoruğlik soçişi yoqadi. Bu har doim serialning bir qismi, uning hikoya tuzilmasining bir qismi böladi. Şunçaki, bu endi ketma-ket aytilgan hikoya bölmaydi».

Epizodlar davomida personajlar örtasida doimo uçburçak munosabatlar hosil böladi: baʼzilari klassik sevgi uçburçaklari, boşqalari esa köproq «falsafiy bahslarga» öxşaydi. Kreisberg misol keltirdi: «Har bir seriyada Oliver navbatdagi yovuz odam bilan uçraşadi, lekin haqiqatda uning haqiqiy Nemezidasi detektiv Lens böladi, u Oliverni javobgarlikka tortişga harakat qiladi[…] Lensning qizi ular örtasida parçalanib ketadi, çunki u otasini sevadi va hurmat qiladi, u otasi bilan bir xil narsalarga işonadi, lekin u şu bilan birga şahar qoronği afsonasi haqida köproq bilişni xohlaydi, u otasi qança yaxşilik qilganini köradi; xuddi şu narsani u advokat bölib işlaşda ham qilişga harakat qiladi». Oldingi televizion işidagi tajribaga tayangan prodyuserlar birinçi navbatda syujet çiziqlarini aniqlaşga, ayniqsa birinçi mavsum uçun, va ularni yakunlaş «rejalari»ga eʼtibor qaratdilar. Kristofer Nolanning Batmen haqidagi trilogiyasidan ilhomlangan ijodiy guruh «hammasini bir vaqtning özida joylaştirişga» va epizoddan epizodga «özini tutmaslikka» qaror qildi.

Şuningdek, ijodkorlar DC olamining turli personajlari va tuşunçalariga muntazam ravişda işoralar qoldiradilar. Masalan, uçinçi epizoddan boşlab birinçi mavsumda Guggenxaymning talabiga köra, komikslardagi Supermendan maʼlum bölgan Big Belly Burger fast-food tarmoğining oşxonasi körinadi. Kreisberg taʼkidladi: «DC olamida şunday köp personajlar borki, ular televizorda yoki filmlarda deyarli paydo bölmagan. Biz [DC Comics] personajlari röyxatini tuzganimizda, juda maşhur bölmagan, lekin öz muxlislari bor personajlarni olib, ularga stavka qöyişimiz juda xavotirli edi».

Serialga realistik yondaşuv, jumladan, Oliver Quin obrazi uçun kiyim işlab çiqişda ham namoyon böldi; bu ish kostyumer Kolin Etvud zimmasiga tuşdi. Stiven Amellning sözlariga köra, kostyum imkon qadar funksional bölişi kerak, uning fikriça, buning eng yaxşi yöli — aktyor kostyumni taşqi yordamsiz kiya olişi kerak: «Mening fikrimça, agar men uni özim kiya olsam, odamlar işonadi. Bizning ğoyamiz şu edi. Bu — bizning dunyomiz».

Ikkinçi mavsumning ikkinçi yarmida Oliver «yuzidagi böyoq»ni komikslardagi prototipi kiygan domino niqobiga almaştiradi. Bu özgariş syujetning bir qismi böldi, Kreisberg bu haqda şunday izoh berdi: «U şunçaki niqob kiymaydi. Bu haqiqatan ham muhim syujet elementi, bu orqa fonda haqiqatan ham seziladi; muhim bölgan nafaqat bunday niqobga ehtiyoj, balki uni unga kim bergani ham». Niqob paydo bölgandan keyin Kreisberg yana qöşimça qildi: «Texnik jihatdan bu biz intilgan narsa edi, çunki Oliver Öq sifatida rivojlanadi — qonun çiqaruvçidan qahramonga, Öq qiyofasidan Yaşil öq qiyofasiga — va biz uning kostyumi ham özgarişini körsatmoqçi edik. Oliver qahramon bölişga harakat qiladi, qahramon böliş esa zulmatni tark etib, köproq ramz bölişni anglatadi, demak Oliverga uning şaxsini yaxşiroq yaşiriş uçun nimadir kerak». Prodyuser şuningdek, bu «doimo yaşirinişga intilişdan farqli ölaroq, Öqqa şaxsini bilmaydiganlar bilan tabiiyroq muloqot qiliş imkonini beradi» deb taʼkidladi.

Kostyumer Maya Mani niqob yaratişda 50 dan ortiq parametrni hisobga oldi. Kreisberg uning işini maqtadi: «Maya yaratgan dizaynning eng ajoyibi uning soddaligi, va u göyo kostyumning boşidanoq bir qismi bölgandek sezilişi… hatto Stivenga ham yoqdi, biz [unga] niqobni kiydirganimizda: „Mana, aynan şu kerak“». «Uç arvoh» epizodida Oliver kostyumning bu elementini Barri Allendan oladi; uning bilimlari unga şaxsni yaşiradigan va körişga xalaqit bermaydigan darajada funksional niqob yasaşga imkon bergan.