Batman: The Animated Series

Dastlab multserial konsepsiyasi Frank Millerning «Batman: Qora ritsarning qaytişi» komiksi, Tim Burtonning «Batman» va «Batman qaytadi» filmlari hamda 1940-yillarda Fleischer studiyasi tomonidan yaratilgan maşhur «Superman» multfilmlari ilhomlantirgan. Bryus Timm va Eric Radomski Tim Burton filmlarining grotesk uslubiga qatʼiy amal qilib, multserial dizaynini işlab çiqdilar. Bu uslub «dunyoviy bölmagan vaqt tuyğusizligini» yaratadi. Ular qora-oq kadrlar, politsiya dirijabllari (ular heç qaçon mavjud bölmagan bölsa-da, Bryus Timm ular umumiy atmosferaga yaxşi mos tuşadi, deb taxmin qilgan), 1940-yillar ruhidagi kiyim va maşinalar hamda noir filmlarining «vintage» rang palitrasini birlaştirdilar. Dastlab multserialning sarlavha mavzusida Danny Elfman Burtonning «Batman» va «Batman qaytadi» filmlari саундтреки uçun yozgan musiqaning özgartirilgan versiyasi yangradi. Keyinçalik seriyalarda xuddi şu uslubda kompozitor Shirley Walker (u baʼzan Elfmanga filmlar саундтреклари ustida işlaşda yordam bergan) yozgan yangi kuy işlatildi. Multserialning özidagi musiqa ham Elfman va Walkerning «Batman» va «Batman qaytadi» filmlaridagi işlari hamda noir uslubidagi filmlardan olingan musiqa taʼsirida yozilgan.

Baʼzi intervyularda Bryus Timm multserial dizayni Max Fleisçerning eski Superman multserialiga asoslangan, deb taʼkidlaydi.

Multserial anʼanaviy superqahramon multfilmlaridan köra kattaroq tomoşabinga yönaltirilgan edi. Uni yanada «qoronği» qilişga intilgan yaratuvçilar bu janrdagi multfilmlarning odatiy çegaralarini buzdilar: «Batman: The Animated Series» lazer qurollari örniga öq otar qurollarni körsatgan birinçi multfilm böldi; «Men tun bölaman» (ingl. «I Am the Night») seriyasida komissar Gordon otişmada haqiqatan yaralangan yagona odam sifatida körsatildi; Batman duşmanlarini haqiqatan qöllari va oyoqlari bilan urardi, qon ham bor edi; bundan taşqari, multserialdagi köplab fonlar qora qoğozda çizilgan. Noir filmlari va ar-deko dizaynining öziga xos vizual uyğunligini juda töq rang gammasi bilan yaratuvçilar «dark-deko» (ingl. dark — qoronği) deb atadilar. Dastlab multserial yaratuvçilari Timm va Radomski studiya rahbariyatining qarşiligi va noroziligiga duç keldilar, ammo Burtonning Batman haqidagi birinçi filmining muvaffaqiyati ularni yaxşi qöllab-quvvatladi va pilot seriya çiqarildi. Timmning sözlariga köra, u «bizning yelkalarimizdan köp odamlarni uloqtirib yubordi».

Dastlab Joker roli uçun britaniyalik aktyor Tim Curry tanlangan edi; şuningdek, Robin Williams va Willem Dafoe ham körib çiqilgan. Mark Hamill bilan almaştirilişidan oldin u törtta epizodni yozib ulgurgan. Uning ketiş sabablari haqidagi versiyalar ziddiyatli: Curry bronxit va işdan çarçaganini aytgan, yaratuvçilar esa uning personajga yondaşuvini qöllab-quvvatlamagan. Curry ijrosidagi yozuvlar saqlanib qolmagan bölsa-da, «Clown böliş» seriyasida robot-klounning kulgisi Jokerni ijro etgan Curryning ovozi bilan yaratilgan. Britaniyalik aktyor keyinçalik «Batman» seriyasida («Fear of Victory») ham, «Batman Beyond» spin-offida («Last Laugh») ham iştirok etgan. Hamill, Lyuk Skayuoker rolini ijro etgan aktyor sifatida Jokerga mos kela oladimi-yöqmi, degan şubhalar borligini aytdi. Ammo aktyorni Batman muxlislarining salbiy reaksiyasini yengib ötgan Maykl Keatonning misoli ilhomlantirgan. Joker Hamillning sevimli personajlaridan biriga aylandi, çunki «u aqldan ozgan bölgani uçun heç qaçon zerikarli bölmaydi».

Kevin Conroy — Bryus Uen / Batman

Loren Lester — Richard (Dik) Greyson / Robin

Efrem Zimbalist Jr. — Alfred Pennyworth

Clive Revill — Alfred Pennyworth (dastlabki 3 epizod)

AQŞda namoyiş dastlab Fox Kids dasturlar blokida boşlangan: pilot seriya «On Leather Wings» 1992-yil 6-sentyabrda çiqdi, birinçi mavsum esa 65 ta seriyadan iborat bölib, 1993-yil 16-sentyabrda yakunlangan. Ikkinçi mavsumning premyerasi 1994-yil 3-mayda bölib ötdi, efir 1995-yil 15-sentyabrda tugadi. Jami 85 ta seriya çiqarilgan. 2011-yilda huquqlarni The Hub kanali sotib oldi; şuningdek, maxsus Kevin Conroy, Adrienne Barbeau, Henry Silva va Efrem Zimbalist Jr. tomonidan ovoz berilgan teaser ham paydo böldi. 2018-yilda «Batman» DC Universe striming xizmatining katalogiga qöşildi, 2021-yilda esa namoyişni HBO Max amalga oşirdi.

Fransiyada efirni Canal+ va France 3 olib borgan. Rossiyada multserial 2x2 telekanalida körsatilgan.

Multserial tanqidçilar va tomoşabinlardan köplab ijobiy baholar oldi. IMDbʼda reyting hanuz yuqori — 9/10. IGN sayti «Batman»ni eng yaxşi 100 ta multserial röyxatida 2-öringa joylaştirdi. TV Guide esa uni barça davrlarning eng buyuk 60 ta multfilmi orasida 7-öringa qöydi.

Bryus Timm, BTAS uslubida yana bitta çiqarişga qaytişni xohlamasligini taʼkidladi. Uning sözlariga köra, «Batman»ni va u qilayotgan hamma narsani sevadigan köp odamlar bor, ular buni nafaqat öşa şou, balki özlarining xotiralari bilan avtomatik ravişda soliştiradilar. Ayniqsa, 25 yil oldin, ular 13 yoşda bölganlarida qanday his qilişgani bilan. Muxlislar yoşlikni qaytarişni söraydilar, bu haqiqatan ham juda qiyin. Prodyuser qöşimça qildi: «Ehtimol, qaytib kelib, buni yana qilarman. Köramiz». 2024-yilda Timm tört-beş yil oldin Warner Bros. unga The Animated Seriesʼni davom ettiriş taklifi bilan murojaat qilganini aytdi. U rad etdi, çunki «öşa dunyoga qaytiş menga şunçaki qiziq emas edi». Natijada prodyuser asl serialning amalga oşirilmagan ğoyasiga qaytişga qaror qildi — Bryus Uen yakkaxon, yanada qoronği va Soya yoki Qasoskorʼga öxşaş şaxs sifatida, bu esa «Batman: Caped Crusader» çiqarilişida amalga oşdi.

1993 — Prime-time «Emmy» mukofoti «Eng yaxşi animatsion bir soatlik yoki undan qisqa dastur» nominatsiyasida (epizod «Robinʼs Reckoning, Part 1»).

1993 — kunduzgi «Emmy» mukofoti «Animatsion dasturdagi eng yaxşi ssenariy» nominatsiyasida (Maykl Reeves, Sean Catherine Derek, Martin Pasko va Paul Dini).

1996 — kunduzgi «Emmy» mukofoti «Eng yaxşi musiqiy dirijyorlik va kompozitsiya» nominatsiyasida (Harvey Cohen va Shirley Walker, epizod «A Bullet for Bullock»).

1996 — kunduzgi «Emmy» mukofoti «Eng yaxşi tovuş rejissyorligi» nominatsiyasida.

Batman: Mask of the Phantasm (1993)

Batman & Mr. Freeze: SubZero (1998)

Birinçi qism 5000 nusxa çeklangan tirajda çiqarilgan. U 2 ta versiyaga ega. Albom ikkita CDʼda çiqarilgan.