«Empire» (ingl. Empire) — Amerika televizion sovun operasi. 2015-yil 7-yanvardan boşlab Fox kanalida asosiy eşitiriş vaqtida (prime-time) efirga uzatilmoqda. Syujetning markazida Lyon oilasi — xip-xop sulolasi va ularning Empire Entertainment kompaniyasi turadi. Serialni Li Daniels va Denni Strong yaratgan, Timbaland musiqiy prodyuser bölgan, keyinçalik Eileen Çaiken şourannerlik lavozimini egallagan. Producerlarni serialni yaratişga 1980-yillardagi prime-time sovun operalari «Dallas» va «Dynasty» ilhomlantirgan.
Serialda Terrence Howard va Taraji P. Henson boşçiligidagi aktyorlar ansambli Lucius va Cookie Lyon rollarini ijro etadi. Middle season davomida debyut qilgan «Empire» tanqidçilardan maqtov oldi. Butunlay afroamerikalik aktyorlar tarkibiga ega loyiha ham kanal uçun rekord reytinglar bilan debyut qildi (18–49 demografik guruhida 3,8) va ekranlarga deyarli 10 mln tomoşabinni jalb qildi. 2015-yil 17-yanvarda, atigi ikki epizod çiqqandan söng, kanal serialni ikkinçi faslga uzaytirdi. Serial 2005-yilda «Greyʼs Anatomy» boşlanganidan beri birinçi epizoddan keyin reytinglari oşgan birinçi loyiha böldi. Birinçi faslning finali 17,62 mln tomoşabinni 6,9 reyting bilan jalb qildi, bu esa sönggi ön yil içida milliy televideniyedagi fasl finali uçun eng yaxşi natija edi. Reyting maʼlumotlariga köra, serial tomoşabinlarining rekord 71 foizini afroamerikaliklar taşkil etadi. Şu bilan birga çiqqan birinçi fasl saundtreki Billboard çartlarida yetakçilik qilib, Madonnaning navbatdagi albomini ortda qoldirdi.
Ikkinçi fasl reytinglarning pasayişi bilan ajralib turdi, ammo bu serialning televideniyedagi eng yuqori reytingli dastur mavqeini saqlab qolişiga tösqinlik qilmadi. Syujet burilişlari ham birinçi fasldagidek tomoşabinlar va tanqidçilar tomonidan iliq qabul qilinmadi. 2016-yil yanvarda Taraji P. Henson «Cookie» roli uçun «Golden Globe» mukofotini drama serialdagi eng yaxşi ayol roli nominatsiyasida qölga kiritdi, bundan oldin esa «Emmy» mukofotiga nomzod bölgan (Viola Davisga yutqazgan).
2016-yil 15-yanvarda serial uçinçi faslga uzaytirildi. 2017-yil 11-yanvarda serial törtinçi faslga uzaytirildi, uning premyerasi 2017-yil 27-sentabrda bölib ötdi. 2018-yil 2-mayda serial beşinçi faslga uzaytirildi, u 2018-yil 26-sentabrda efirga çiqdi.
2019-yil 1-mayda Fox kanali teleserialni oltinçi faslga uzaytirdi. 13-mayda kanal oltinçi faslning serial uçun sönggi bölişini eʼlon qildi.
1Rollarda
Terrence Howard, Taraji P. Henson, Bryshere Y. Gray
2Konsepsiya
2013-yil 19-sentabrda Fox telekanali Li Daniels va Denni Strong yozgan nomsiz pilot epizod ssenariysini sotib…

2013-yil 19-sentabrda Fox telekanali Li Daniels va Denni Strong yozgan nomsiz pilot epizod ssenariysini sotib olgani eʼlon qilindi. Loyiha xip-xop biznesi doirasida rivojlanadigan oilaviy drama sifatida tavsiflangan edi. Sestrinskie studiyalar 20th Century Fox Television va Imagine Television potensial loyihaga biriktirildi, Brian Grazer va Francie Calfo esa Daniels va Strong bilan teng darajada ijroçi prodyuserlar böldi. 23-yanvarda Fox pilot epizodni suratga olişga buyurtma berdi, u «Empire» deb nomlandi va rejissyorlik kreslosini Li Daniels egalladi. Pilot epizod 2014-yil martida Çikagoda suratga olingan, 6-mayda esa kanal 2014—2015-yillar mavsumida efirga çiqişi uçun serialning birinçi faslini işlab çiqarişga buyurtma berdi. Pilot mavsum davomida loyiha kanal producerlarining sevimlisiga aylandi, ular serialga katta marketing kampaniyasi hamda American Idol reality-şousidan keyin çorşanba kunlari efir vaqti berişga vaʼda berişdi. Band jadvali tufayli Daniels serialga töliq vaqt ajratolmadi. 2014-yil 13-mayda Eileen Çaiken loyihaga şourannер va ijroçi prodyuser sifatida qöşildi. Çaiken öşanda boşqa birovning şousida ish izlamagan edi, ammo uning piloti işlab çiqarişga ötmagaç, loyihada iştirok etişga rozi böldi. Şourannerni tanlaşda Daniels özi kabi oçiq gey bölgan odamni qidirdi va lesbiyanka Çaiken bir neça uçraşuvdan söng şouga qöşildi.
Serial buyurtma qilinganidan keyin The Hollywood Reporter jurnaliga bergan intervyusida «Oskar» mukofoti nomzodi Li Daniels 1980-yillardagi «Dynasty» sovun operasining öz versiyasini, ammo butunlay afroamerikalik aktyorlar tarkibi bilan yaratmoqçi bölganini aytdi. Şuningdek, Daniels loyihaning musiqiy tarkibi Fox kanalining ösmirlar şousi «Glee» emas, balki ABC kanalining kantri-dramasi «Nashville»ga öxşaşligini taʼkidladi. Pilot epizoddagi syujet esa Uilyam Şekspirning «Korol Lir» va Jeyms Goldmenning «Qiş şéri» pyesalaridan ilhomlangan edi. «Dynasty»dagi Alexis Colby obrazi, Joan Collins ijrosida, Taraji P. Henson qahramoni uçun ilhom manbai böldi.
3Kasting
Asosiy rollarga kasting 2014-yil fevralda boşlandi. Danielsning asosiy Cookie Lyon va Lucius Lyon rollari…

Asosiy rollarga kasting 2014-yil fevralda boşlandi. Danielsning asosiy Cookie Lyon va Lucius Lyon rollari uçun birinçi tanlovi Taraji P. Henson va Wesley Snipes böldi, ammo u Snipes vakillari bilan kelişuvga erişa olmadi. Henson esa, faqat uning şerigi ön yil avval «Hustle & Flow» filmida birga suratga tuşgan Terrence Howard bölsa, rolga rozi böldi. Birgalikdagi sinovlardan söng, 2014-yil 19-fevralda Howard narkotik savdogari bölib, keyinçalik xip-xop magnatiga aylanadigan asosiy erkak rolni ijro etişi eʼlon qilindi. Hensonning narkotik savdosi uçun ön yetti yil qamoqda ötirgan va endi biznesdagi uluşini qaytarişni istaydigan sobiq xotin rolini olgani haqidagi xabar 26-fevralda eʼlon qilindi. Şu bilan birga Jussie Smollett uç öğildan biri, geyligi bilan ajralib turadigan rol uçun tasdiqlandi. Oçiq gey Daniels keyinçalik personaj va otasi örtasidagi munosabatlar şaxsiy tajribasiga asoslanganini aytgan. Pilot epizoddagi flashback sahnasi, unda Lucius beş yoşli Jamalni, u ayollar kiyimini kiyganida, axlat qutisiga taşlaydi, Danielsning bolaligida özi boşidan keçirgan voqea ekani tan olingan. 6-martda rekbaşi Bryşere Gray kenja öğil, otasining sevimlisi rolini oldi. Ertasi kuni Malik Yoba Luciusning uzoq yillik dösti va Empire Entertainment kompaniyasi raisi rolida loyihaga qöşilgani eʼlon qilindi. 10-martda pilotga Gabourey Sidibe (ilgari Danielsning «Precious» filmida suratga tuşgan) Luciusning mehnatsevar yordamçisi sifatida davriy statusda qöşildi, Trai Byers va Grace Gealey esa mos ravişda katta öğil, qoronğu niyatli va Luciusning döstlari rollarini oldi. 11-martda Kaitlin Doubleday pilotdagi sönggi muntazam rolni oldi, u katta öğilning xotinini ijro etadi, uning Empire Entertainment boş direktori lavozimiga eriga yöl oçiş rejalari bor.
Muntazam tarkibdan taşqari, bir qator aktyorlar keyinçalik davriy statusda loyihaga qöşildi. 2014-yil 18-martda qöşiqçi Macy Gray Hakimning sevgilisilaridan birini öynaşga rozi böldi, Taşa Smith esa Cookie opasi rolini oldi. Yana bir qöşiqçi, Gladys Knight, sentabrda şouga özining badiiy talqini körinişida qöşildi. 29-sentabrda Naomi Campbell Hakim bilan jinsiy aloqada bölgan keksaroq ayol rolida qöşildi. Keyingi oyda Courtney Love Empire Entertainment bilan işlaydigan hard-rock ijroçisi rolida şouga qöşildi, Cuba Gooding Jr., Derek Luke va Judd Nelson esa mehmon yulduzlar sifatida eʼlon qilindi.
4Musiqa
Serialning musiqiy prodyuseri — Timbaland. Epizodlardagi treklarning iTunesʼdagi relizini Columbia Records…
Serialning musiqiy prodyuseri — Timbaland. Epizodlardagi treklarning iTunesʼdagi relizini Columbia Records yorliqi amalga oşirdi. Jussie Smollett va Bryşere Gray ijrosidagi «No Apologies» 2014-yil dekabrda çiqarilgan birinçi singl böldi. Birinçi fasl qöşiqlari bilan albom esa 2015-yil 10-martda çiqarildi, u Billboard 200 çartida birinçi örinni egallab, birinçi haftada 130 ming nusxa sotdi.
5Asosiy tarkib
Serialda Terrence Howard (Lucius Lyon rolida — sobiq narkotik savdogari, xip-xop magnati va Empire…

Serialda Terrence Howard (Lucius Lyon rolida — sobiq narkotik savdogari, xip-xop magnati va Empire Entertainment boş direktori) va Taraji P. Henson (Cookie Lyon rolida — Luciusning sobiq xotini va uç farzandining onasi, narkotik savdosi uçun ön yetti yil qamoqda ötirgan) boşçiligidagi aktyorlar ansambli iştirok etadi. Trai Byers, Jussie Smollett va Bryşere Gray mos ravişda Cookie va Luciusning farzandlari rollarini ijro etadi: Empire Entertainment moliya direktori va maʼlumotli katta öğil Andre; örta öğil — gey va musiqaçi Jamal, uning yönalişini Lucius qabul qilmaydi; va Luciusning erkalatilgan kenja öğli Hakim. Muntazam rollarda şuningdek Grace Gealey (Empire Entertainmentʼda qöşiqçilarni izlaş böyiça rahbar Anika Calhoun va Luciusning kelajakdagi xotini), Kaitlin Doubleday (Andreʼning oq tanli xotini Rhonda Lyon, unda erkak ustidan hokimiyat bor) va Malik Yoba (Vernon Turner rolida — Luciusning yaqin dösti va Empire Entertainment raisi) iştirok etadi.
Birinçi fasldan keyin serialni Malik Yoba tark etdi. Şu orada asosiy tarkibga TaʼRhonda Jones va Gabourey Sidibe kötarildi, ular mos ravişda Cookie va Luciusning yordamçilari Porşa Taylor va Becky Williams rollarini ijro etadi. Yoş qöşiqçi Tiana Brown rolini ijro etayotgan Serayah McNeill ham keyinçalik asosiy tarkibga kötarildi.
6Ikkinçi darajali tarkib
Nila Gordon — Harlow Carter rolida, Cookie bilan işlaydigan FQB…

Nila Gordon — Harlow Carter rolida, Cookie bilan işlaydigan FQB agenti.
Courtney Love — Ellie Dallas rolida, Empire Entertainmentʼdagi hard-rock ijroçisi.
Taşa Smith — Carol Hardway rolida, Cookieʼning opasi.
Rafael de la Fuente — Maykl Sançez rolida, Jamalning yigiti.
Naomi Campbell — Camille rolida, Hakimning keksaroq sevgilisi.
Antoine McKay — Banky Campbell rolida, Cookieʼning amakivaççasi, Luciusning yaqin dösti.
Judd Nelson — Billy Barretti rolida, Creedmoor Entertainment egasi, Luciusning karerasi boşida u bilan işlagan.
Derek Luke — Malcolm Devereaux rolida, Empire Entertainmentʼdagi xavfsizlik xizmati boşliği.
7Tanqidçilar şarhlari
Birinçi fasl tanqidçilar tomonidan asosan ijobiy baholandi. Şou örtasida debyut qilgan serial tanqidçilardan…

Birinçi fasl tanqidçilar tomonidan asosan ijobiy baholandi. Şou örtasida debyut qilgan serial tanqidçilardan maqtov oldi va Rotten Tomatoes saytida 48 ta şarh asosida 79 foiz ijobiy şarh töpladi, uni Taraji Henson iştirokidagi qiziqarli syujetlari va yorqin aktyorlar tarkibi bilan istiqbolli sovun operasi sifatida belgiladi. Şunga qaramay, loyiha syujet çiziqlarining originalligi yöqligi va köplab klişelari uçun tanqid qilindi. Köpçilik tanqidçilar Taraji P. Hensonning ekrandagi yorqin iştirokini va uning sahnalaridagi har bir lahzani öz qölida uşlab turişini alohida qayd etdi. Terrence Howard esa xip-xop magnati rolida işonarsiz aktyor sifatida baholandi.
8Televizion reytinglar
Butunlay afroamerikalik aktyorlar tarkibiga ega loyiha kanal uçun sönggi uç yil içidagi rekord reytinglar…

Butunlay afroamerikalik aktyorlar tarkibiga ega loyiha kanal uçun sönggi uç yil içidagi rekord reytinglar bilan debyut qildi (18–49 demografik guruhida 3,8), şuningdek «How to Get Away with Murder» bilan mavsumning eng yaxşi debyuti uçun birinçi örinni bölişdi. Serial 2005-yilda «Greyʼs Anatomy» boşlanganidan beri birinçi epizoddan keyin reytinglari oşgan birinçi loyiha böldi. Birinçi fasl finali 17,62 mln tomoşabinni 6,9 reyting bilan jalb qildi, bu esa sönggi ön yil içida milliy televideniyedagi fasl finali uçun eng yaxşi natija edi. Reyting maʼlumotlariga köra, serial tomoşabinlarining rekord 71 foizini afroamerikaliklar taşkil etadi.
Matn: maqola tarjimasi «Империя (телесериал)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.