Farscape

1990-yillarning oxirida mappet qöğirçoqlari (teleşoular) yaratuvçisi The Jim Henson Company şunday şou yaratişga qaror qildiki, u The Jim Henson Company, «Jim Hensonʼs Creature Shop» va ularning qodir bölgan barça imkoniyatlarini töliq namoyiş etsin. Söngra yaratilgan materialdan foydalanib, haqiqatan ham alohida böladigan teleserial suratga oliş niyat qilingan edi. Loyihada «Kosmik taʼqib» nomi bilan ataladigan serial uçun masʼul bölganlar Rokni ÖBannon va Brayan Henson edi.

Natijada ular «Begona millat» va «Dengiz Odisseyasi» muallifi Rokni ÖBannon bilan kuçlarini birlaştirdilar. Ularning vazifasi tomoşabinlar ilmiy-fantastik seriallar, masalan, «Yulduzli yöl» va «Bobil-5»da sevib köradigan barça narsalarni olib, ularni yangi yönalişga buriş, syujetni oddiy yöldan tomoşabinlar hali körmagan narsaga butunlay boşqaça yönalişda buraman, deb işlaş edi. «Ilmiy-fantastiklikdan» voz keçilgaç, ğoya maʼlum darajada amalga oşdi va dunyo «Koinot çekkasida» serialini kördi.

Serialning har bir qismi mustaqil hikoyadir va butun serialning kengroq syujet çiziğini aks ettiruvçi lahzalarni öz içiga oladi. Aktyorlarning deyarli hammasi Avstraliya va Yangi Zelandiyadan, amerikalik Ben Brauder bundan mustasno. Serial personajlari ingliz sökinişlari örniga tez-tez «frell», «dren» va «hezmana» kabi slenglardan foydalanadilar.

1999-yil 19-martdan 2004-yil 21-martgaça ekranga 4 mavsum (88 qism) va ikki bir yarim soatlik qismdan iborat miniserial çiqdi.

2000 dan 2002-yilgaça Farscape kabel TV uçun eng yaxşi serial nominatsiyasida uçta «Saturn» mukofotini va eng yaxşi teleaktyor mukofotini qölga kiritdi (u Brauderga topşirildi). Bundan taşqari, 1999-yilda serialning ikki aktrisasi «Saturn» mukofotiga eng yaxşi teleaktrisa (Klaudiya Blek) va teleekranda eng yaxşi ikkinçi reja ayol roli (Virjiniya Hey) nominatsiyasiga tavsiya etildi. 2002-yilda Klaudiya Blek eng yaxşi teleaktrisa sifatida yana nominatsiyaga tuşdi, Entoni Simko va Jiji Edgli esa eng yaxşi ikkinçi reja teleaktyorlari sifatida nominatsiyaga tavsiya etildilar.

2005-yil 14-iyulda «Koinot çekkasida: Tinçlik uçun jang» miniserial, film yoki maxsus çiqariliş uçun vizual effektlar böyiça prime-time «Emmy» mukofotiga nomzod böldi. 2004 va 2007-yillarda Farscape TV Guide reytingida eng yaxşi kultli şoular orasida 4-örinni egalladi.

2012-yilda Entertainment Weekly şouni «sönggi 25 yil içidagi 25 ta eng yaxşi kultli teleşou» reytingida 22-öringa qöydi va uni «butun tarix davomida eng taʼsirçan kosmik sagalardan biri, baʼzi qismlari Kraytonning ongosti içida keçadi» deb atadi.

EmpireOnline loyihani 2013-yil fevralida «barça davrlarning 50 ta eng buyuk teleşousi» reytingida 45-öringa qöyib qayd etdi.

2002-yil sentabrda, törtinçi mavsumning birinçi yarmi efirga çiqişidan biroz oldin, Sci-Fi Channel rahbariyati (öşa paytda Vivendi Universal qaramoğida edi) şouni yopiş va beşinçi mavsum işlab çiqarişni moliyalaştirişni töxtatiş qarorini qabul qildi. Buning sababi törtinçi mavsumning past reytinglari böldi, ular suratga oliş katta xarajatlarini oqlay olmadi. 2010-yilda çiqarilgan serial haqidagi DVD-filmda «Save Farscape» qismida Henson, Kemper va Ben Brauder tomoşabinlar bilan onlayn çatda serialning yopilişini eʼlon qilgani körsatilgan. Şundan söng muxlislar bir neça soat davomida şouni qaytariş yoki boşqa telekörsatuv tarmoğiga köçiriş kampaniyasini taşkil etişga harakat qilişdi. Serial dekoratsiyalarini yopiliş tufayli demontaj qiliş rejalari qisman muxlislar kampaniyasi tufayli keçiktirildi. Dekoratsiyalar kelajakda şou qaytişi ehtimoli kutilgan holda saqlaşga topşirildi.

«FoxTrot» komiksining muallifi karikaturaçi Bill Amend 2002-yil 8-oktabrdagi sonida serialning yopilişi yangiligidan foydalandi, unda Jeyson Foks personaji Farscape ilmiy-fantastik serialining davom etişi uçun ariza beradi. Komiks sotuvga çiqqandan keyin köp ötmay Amend şuni payqadiki, u «oldingi qilgan boşqa işlarimga javoban öquvçilardan heç qaçon bunçalik köp elektron xatlar olmagan edi. Bunçalik köp odamlar kompyuterga ega ekanini bilmasdim va Sci-Fi Channel poçta qutilari şu paytda tölib ketgan bölişi kerakligini öylab hayratga tuşdim».

2010-yilgi DVD-relizda prodyuser Devid Kemper serial suratga olişning oxirgi kunida aktyorlar tarkibiga murojaat qilgan kadrlar kiritilgan. Ularda u TV Guide uçun kolonka qoralamasini öqiydi. Unda tanqidçi Mett Ruşa, uning fikriça, Farscapeʼning muddatidan oldin yopilişi kelgusi avlodlar tomonidan xuddi ilmiy-fantastika muxlislari NBC tomonidan 1969-yilda original Star Trekʼning yopilişiga munosabat bildirgandek baholanadi, deb yozadi.

Farscapeʼning yopilişi ommaviy axborot vositalarining katta eʼtiborini tortdi. Şu tufayli va muxlislar faolligi tufayli Yevropadagi turli moliyaviy homiylar Brayan Hensonni qöllaşni taklif qildilar va 2004-yilda The Jim Henson Company «Koinot çekkasida: Tinçlik uçun jang» deb nomlangan uç soatlik miniserialni çiqardi, bu esa Farscape syujet çiziğini yakunlaş uçun edi.

Serial Star Trekʼga qiziqiş pasayayotgan davrda efirga çiqdi. Farscape, keyinroq çiqqan «Çaqmoq» va «Yulduzli kreyser Galaktika» kabi, kosmik mavzuga yönaltirilgan loyiha bölib, Star Trek formulasidan uzoqlaşişga intilgan. Farscapeʼda boş qahramon doim pop-madaniyatga murojaat qiladi, uning jamoasi esa turli-tuman jinoyatçilardan iborat. Bundan taşqari, serial nisbatan boğliq bölmagan qismlar töplami sifatida boşlangan, ammo keyingi mavsumlarda ziç mifologiyaga ega murakkab syujetga aylangan. Baʼzi şarhlovçilar, masalan The A.V. Club, animatron effektlarni yuqori baholadilar. Boşqalar, masalan Entertainment Weekly, dastlab kosmik yirtqiç hayvonlarni tasvirlovçi qöğirçoqlar va umuman şou bilan qörqib ketdilar. Space.com uni «oldin bölgan heç narsaga öxşamagan… jasur, yorqin va biroz telbalarça» deb atadi. Vice fikriça, şou feministik ilmiy-fantastika nuqtai nazaridan öz davridan oldinda edi.

Jeyms Gann Farscapeʼni «Galaktika qöriqçilari» filmlari uçun ilhom manbai deb atadi.

2007-yil 15-iyulda Farscapeʼning internetda joylaştiriladigan 10 qismdan iborat qaytişi eʼlon qilindi. Bir neça daqiqa davom etadigan qismlar keyinçalik Sci Fi kanalida translatsiya qilinişi mumkin, deb kutilgan edi. Veb-qismlar 2007-yil kuzidayoq işga tuşirilişi kerak edi. TV Guideʼga bergan intervyusida Brayan Henson veb-qismlar 3-6 daqiqa davom etişini va ularning personaji Jon va Erinning öğli, Dʼargo San-Krayton bölişi mumkinligini aytdi. TV Guide, şuningdek, Ben Brauder veb-qismlarda iştirok etiş böyiça muzokaralar olib borayotganini xabar qildi. Sci-Fi Wire esa Brayan Henson va Rokni ÖBannon qismlar ssenariysi bilan şuğullanişini xabar qildi.

Bir neçta yangilik manbalari veb-serial şou ehtiyotkorlik bilan efirda qayta tiklanişiga yordam berişi mumkinligini xabar qildi, lekin Sci Fi boş menejeri Deyv Xou şou qayta tiklanişi böyiça heç qanday reja yöqligini aytdi. Brayan Henson veb-qismlar televizion davomning yaratiliş jarayonini boşlab berişiga umid bildirdi.

2007-yil noyabrdagi Farscape konventsiyasida Rokni ÖBannon veb-qismlar, ehtimol, 2008-yilda çiqarilişini aytdi. Serial yulduzi Ben Brauder SCI FI Wireʼga kosmonavt Jon Krayton rolining veb-qismlarga qaytişini sabrsizlik bilan kutayotganini aytdi. Lekin 2008-yilgi stsenaristlar kasaba uyuşmasi iştiroki rejalarga xalaqit berdi, şundan söng Brauder veb-loyihada qay darajada iştirok etişini hozirça aytiş juda erta ekanini aniqladi. U ötgan yili San-Diegodagi Comic-Con Internationalʼda Hanson bilan veb-serial haqida qisqa suhbat bölganini aytdi: «Menga hali heç qanday aniq taklif kelmagan va men bu haqda heç narsa öqimadim. Lekin Comic-Conʼda Brayan bilan bu haqda gaplaşdik va u dedi: „Ha, biz hali ham bu haqda öylayapmiz“. Şundan keyin darhol stsenaristlar iştiroki boşlandi… va köplab loyihalar töxtatildi va ularda ish yana boşlanişi uçun biroz vaqt ötişi kerak».

Comic Con 2008ʼda Rokni ÖBannon Farscape komiks seriyasi keladigan veb-qismlar bilan boğliq bölişini eʼlon qildi. Birinçi komiks 2008-yil noyabrida çiqarilişi rejalaştirilgan edi. 2008-yil 4-dekabrda ÖBannon MTVʼga dedi: «Birinçi komiksda sizni kutadigan va oxir-oqibat veb-qismlarda muhim şaxsga aylanadigan yangi personaj bor. Yovuzmi yoki qahramonmi? Aytmayman!»

2009-yil 10-iyunda Chicago Tribuneʼdan Moreen Ryan Twitterʼda yozdi: «Farscape veb-qismlari „hali ham öyinda“, ular hali ham işlab çiqilmoqda, lekin stsenariy bosqiçiga hali yetmagan».

2009-yilda San-Diegodagi Comic-Conʼda Brayan Henson veb-qismlar «işga tayyor» ekanini, ammo loyiha uçun moliyalaştiriş izlaş jarayoni davom etayotganini aytdi.

2009-yilda Los-Anjelesdagi 10-yubiley Farscape konventsiyasida Brayan Henson yana moliyalaştiriş bilan boğliq muammolar haqida gapirdi, muxlislar Ben Brauderdan qanday yordam berişlari mumkinligini söraganlarida, u biror narsa qiliş mumkinligiga işonçi komil emasligini aytdi.

2011-yil 17-noyabrda Los-Anjelesdagi Marriott LAX mehmonxonasida oxirgi «Final Frelling Farscape Convention» konventsiyasi bölib ötdi.

Nerdist Podcastʼning Kris Xardvik 2012-yil martda The Nerdist YouTube kanalida Farscapeʼning qayta montaj qilingan qismlari mini-sod şaklida joylaştirilişini eʼlon qildi. Birinçi mini-sod, Ben Brauder iştirokida, 2012-yil 14-iyulda internetga çiqdi.

Farscape 2008-yilda The Jim Henson Company va Boom! Studios hamkorligi tufayli komikslarga qaytdi. 4 sonlik uçta miniseriya («The Beginning of the End of the Beginning», «Strange Detractors» va «Gone and Back») 2008-yil dekabridan 2009-yil iyunigaça çiqarildi, undan oldin Farscape oylik seriyasi boşlandi. U uçta syujet yoyidan iborat 24 sonli edi: «Çigal ildizlar» (4 son), «Ertalabki qizil osmon» (4 son), «Kompulsiyalar» (4 son) va «Nomaʼlum hududlar uçun uruş» (12 son).

Asosiy seriyadan taşqari, BOOM! 2009-yil aprelidan 2010-yil martigaça «Farscape: Unçarted Tales» nomli 4 sonlik uçta miniseriyani ham çiqardi. «DʼArgoning yiğisi» voqealari teleserialning uçinçi mavsumida bölib ötgan, «DʼArgoning sinovi» va «DʼArgoning izlanişi» esa uçinçi va törtinçi mavsumlar orasida bölib ötgan.

«Unçarted Tales» tugagaç, BOOM! 2010-yil aprelidan noyabrigaça yana «Farscape: Scorpius» nomli miniseriya çiqardi, uning voqealari asosiy komiks seriyasi bilan bir vaqtda bölib ötadi va ikki seriya örtasidagi kesişuv bilan tugaydi.

2009-yilda qattiq muqovali 4 sonlik töplam naşr etildi. Keyingi sonlar 2011-yilda yumşoq muqovada çiqarildi.

Teleserialga asoslangan «Farscape: The Game» video öyini Red Lemon Studios tomonidan yaratildi va 2002-yil örtalarida Microsoft Windows uçun çiqarildi. Öyin voqealari birinçi mavsum davomida bölib ötadi va teleserialning asl aktyorlari ovozini öz içiga oladi. Biroq öyinga şarhlar umuman salbiy böldi, köplab şarhlovçilar öyin mexanikasining zaifligiga işora qildilar.

Farscape stol rol öyini 2002-yilda Alderac Entertainment Group tomonidan çiqarildi. U d20 tizimiga asoslangan bölib, telekörsatuv olamida körinmaydigan mavjudotlarni öz içiga oladi. Öyinda, şuningdek, Kit R. A. DeCandidöning serialning birinçi mavsumi davomida paydo böladigan «Ön kiçik musofirlar» nomli original hikoyasi ham bor. Öyin 2003-yilda eng yaxşi grafik dizayn va maket uçun hamda eng yaxşi d20 öyini uçun ENnie mukofotlariga nomzod böldi.

2014-yil fevralda Farscape serialining davomi uçun ssenariy işlab çiqilayotgani haqida xabarlar paydo böla boşladi. 2014-yil aprelda WonderCon konventsiyasida Rokni ÖBannon Nerdacyʼga Farscape davomi ustida ish olib borilayotganini, lekin hozirça juda dastlabki bosqiçda ekanini tasdiqladi. 2017-yil oxirida The Paley Center for Media bilan intervyusida ÖBannon filmda ish hali ham davom etayotganini tasdiqladi.

2018-yil avgustda Den of Geekʼga bergan intervyusida Brayan Henson Farscape qaytişini nima tösib turganini aytdi. «Men juda harakat qilyapman va davom etaman. Lekin hozirça bu aynan kerakli narsa emas». U qöşimça qildi: «Bu şunday holatlardan biriki, aynan biz, yaratuvçilar, uning ustida maksimal kuç sarflaşimiz kerak. Ötgan safar biror narsa işlamaganini his qilib, hozir ham hamma narsa töliq tayyor emasligini tuşunamiz. Bu haqiqatan ham biz tufayli».

2018-yilda Jim Hensonʼs Creature Shop Challenge Live! tadbirida Brayan Henson şunday dedi: «Muxlislarning qiziqişi juda katta, lekin uni sotiş qiyin. Men uzoq vaqtdan beri film yaratişga urinib kelyapman va hamma çarçagan — men ham çarçadim — men Farscape haqida badiiy film suratga olişni haqiqatan xohlayman, deb gapirişdan. Men hozirgina öşa filmni [Kattalar uçun öyinçoqlar] tugatdim, u 16 oy davomida butun eʼtiborimni egalladi. Men Farscapeʼni qayta köryapman va, ehtimol, film uzunligi uning hikoyasini aytib beriş uçun juda qisqa. Demak, bu filmdan köra telekörsatuvda biror narsa qiliş haqida öylaşim mumkin degani bölişi mumkin. Худди hozir Londonda «Qoronğu kristall» [Qoronğu kristall: Qarşilik davri] bilan qilayotganimizga öxşaş. Şunday qilib, Farscape bilan ham şunga öxşaş narsa qiliş imkoniyati bor. Rostini aytsam? Men hali ham Farscapeʼga juda katta iştiyoq bilan qarayman va uni film uçun moslaştirişga urindim, lekin buni uddalay olишimga işonçim komil emas».