Leyla ile Mecnun (Leyla and Mecnun) — turk televizion komediya seriali. Istanbulda suratga olingan serialning rejissyori Onur Unlu bölib, u 2011-yilda TRT kanalida premyerasini ötkazgan. Serial Leyla va Majnun haqidagi sheʼriy sevgi hikoyasining parodiyasiga asoslangan, syurreal va absurd komediya. Serialning 1–3-mavsumlari 2011–2013-yillarda TRT1 kanalida, 4–7-mavsumlari esa 2021–2023-yillarda Exxen striming platformasida çiqarilgan.
1Rollarda
Ali Atay, Melis Birkan, Ezgi Asaroğlu
2Syujet
Leyla va Mecnun bir kasalxonada tuğilib, kamçilik tufayli bir beşikda yotişgan — şuning uçun serialning…
Leyla va Mecnun bir kasalxonada tuğilib, kamçilik tufayli bir beşikda yotişgan — şuning uçun serialning şiori: «Ular bir-birini boşidanoq topişgan». Ularga afsonaviy oşiqlar Leyla va Majnun nomi qöyilgan. Mecnun — örta sinf oilasidan çiqqan, 25 yoşli, sarosimaga tuşgan yigit bölib, Istanbulning tarixiy mahallasida yaşaydi. Mecnun Leylaga birinçi körişdanoq oşiq bölib, uning ortidan aqldan ozadi. Yuqori tabaqa oilasidan çiqqan Leyla mahalladagilardan farqli hayot keçiradi. U Mecnun bilan ötkazgan vaqtdan zavqlanadi, çunki u bilan hayot qiziqroq. Leyla vafot etgaç, Mecnun tuşkunlikka tuşadi. U ötmişni özgartirişga urinadi. Leyla ota-onasi uning aʼzolarini ehson qilişadi. Mecnun yana 4 nafar Leyla bilan uçraşadi.
Leyla va Majnunning klassik hikoyasida Qays nikohdan mahrum etilgaç, Majnun («devonа») deb ataladigan bölib, sevgisi uni aqldan ozdirib, çölga qoçadi.
Serialdagi boşqa diqqatga sazovor qahramonlar: Dede, Iskandar, Ismoil, Erdal, Yavuz va Arda. Dede — turk xalq ertaklari qahramoni bölib, tuşlarda paydo bölib, yöl-yöriq va oldindan bilişni beradi. Serialning syurreal elementi sifatida Dede Mecnunning tuşlaridan birida paydo böladi; Mecnun uyğonganda uning töşagi yonida Dedeni köradi. Şundan söng u Leyla masalasida Mecnunga yordam beriş uçun u bilan birga yaşaydi.
Mecnunning otasi Iskandar nosoz taksi haydaydi va oilasiga sadoqatli. Öğlini xursand qiliş uçun u takroriy rad javoblariga qaramay, Leyla va Mecnunning turmuş qurişiga ruxsat sörab, Leylaning otasiga boradi.
Mecnunning eng yaqin dösti Ismoil — ranglar bilan töla, sodiq va pok qalbli rang-barang qahramon. Bir qismda maʼlum bölişiça, Ismoil va uning otasini onasi hayoti yetarliça rang-barang bölmagani uçun taşlab ketgan. Ismoil bu gapni sözma-söz qabul qilib, şunga mos kiyinadi. Uning otasi ölatdan oğir kasal bölib qolganda, Ismoilni boşqa oila asrab olgan. Otasi unga dengizçi bölib işlaş uçun ketayotganini, bir kun qaytib kelişini aytgan va kemadan qöl silkitgan; şundan beri Ismoil har kuni qirğoqdan ötayotgan kemalarga qöl silkitadi. Ismoilning şaxsiy hayoti yoki qayerda yaşaşi haqida heç narsa maʼlum emas. U tez-tez ish özgartiradi, har birida muvaffaqiyatsizlikka uçraydi (yoki yoqtirmaydi). Ismoil genealogiyaga qiziqadi, ötmişning maşhur insonlari (masalan, Betxoven, Pikasso va Dostoyevskiy) köpçilik qismlarda uning flesh-bekʼlarida uzoq qarindoşlari sifatida paydo böladi.
Erdal mahalla dökoni egasi bölib, uning hayoti ishi bilan belgilanadi. Baʼzan oçköz va befarq, döstlariga eʼtibor bermaydi, odobsiz va pessimist. Har tomonda supermarketlar paydo bölayotgan bir paytda, Erdal anʼanaviy turk jamiyatining yöqolib borayotgan elementini ifodalaydi. Uning dökoni qahramonlar yiğiladigan joy.
Yavuz — döstona mahalla öğrisi bölib, özini «performans sanʼatkori» deb ataydi. Öğirlik uçun uning asoslari qismdan-qismga özgaradi: kör qiz döstiga yordam beriş, döstlariga yordam beriş va javobsiz sevgi. Yavuzning isteʼdodlari mahalla foydasiga işlatiladi; u öğri deb atalişni yoqtirmaydi va doim javob beradi: «Men şunday odammanmi?» U sheʼr öqişni yaxşi köradi.
Leylaning sinfdoşi Arda ham unga oşiq, boy otasi esa uni öğliga turmuşga çiqişga köndirişga urinadi. Arda, uning otasi va xizmatkorlari serialning asosiy antagonistlari.
3Personajlar
Mecnun Çinar (Ali Atay): Örta sinf oilasidan çiqqan Pakize va Iskandarning öğli, sirtqi taʼlim öquvçisi,…

Mecnun Çinar (Ali Atay): Örta sinf oilasidan çiqqan Pakize va Iskandarning öğli, sirtqi taʼlim öquvçisi, öqişda orqada qolgan.
Leyla Yilmaz (Ezgi Asaroğlu): Mecnunning birinçi Leylasi; avtohalokatda vafot etadi, aʼzolarini ota-onasi ehson qiladi.
İsmail Abi (katta aka Ismoil) (Serkan Keskin): Mecnunning bolalik dösti, otasi qaytişini kutayotgan ish almaştiruvçi. U efir giyohvandligi bilan maşhur.
İskender (Ahmet Mumtaz Taylan): Mecnunning otasi, kam gapiradigan taksi haydovçisi.
Ak Sakalli Dede (oq soqolli bobo) (Köksal Engur): Dastlab Mecnunning tuşlarida paydo böladigan keksa odam, keyinçalik Mecnun va uning otasi bilan yaşaydi.
Erdal Bakkal (Cengiz Bozkurt): Xasis mahalla oziq-ovqat dökoni egasi. İskenderning bolalik dösti, u xudbin va uyatsiz.
Yavuz (Osman Sonant): Performans sanʼatkori deb daʼvo qiluvçi öğri. Qulf oçişda usta, LED televizorlarning yengilligini yaxşi köradi, Mecnunning yaqin dösti.
Arda (Uşan Çakir): Leylaning ertalabki (sobiq) dösti, otasining pullari bilan maqtanişni yaxşi köradi.
Sedef Leyla (Zeynep Çamci): Leyla va Şirin avtohalokatiga aralaşgan pitsa yetkazuvçi ayol. Oğir jarohat olib, Leylaning jigarini oladi. Mecnun uning örta ismi Leyla ekanini bilgaç, unga köngil qöyadi.
Şirin (Muge Boz): Leyla va Sedef avtohalokatida jarohat olgan, zehnli fizika talabasi; Leylaning yuragini oladi. Mecnun uni sevadi, qisman uning sevgilisining yuragi bölgani uçun, va u Mecnun uçun ismini Leylaga özgartiradi.
Ömer Yedinci (Atilla Şendil): Leylaning (Melis Birkan) otasi va İskenderning bolalik dösti; uçinçi mavsumda paydo böladi, şina dökoni egasi.
Leyla Yedinci (Melis Birkan): Ömerning qizi, unga Mecnun birinçi körişdanoq oşiq böladi.
Pakize Çinar (Asuman Dabak): Mecnunning onasi.
Metin Yilmaz (İştar Gökseven): Leylaning otasi.
Sevim Yilmaz: Leylaning onasi.
Zeynep (Beste Bereket)
Kamil (Mehmet Usta)
Karabasan (Kabus) (Köksal Engur): Ardaning otasi.
Benjamin (Sarp Aydinoğlu)
Nurten: Erdalning xotini.
Goth Leyla (Neslihan Aker): Nurtenning jiyani.
Çakmasakalli dede (soxta soqolli bobo)
Hidayet (Cihan Ercan)
Fyodor Dostoyevskiy (Bulent Baytar)
Zekiye (Esra Kizildoğan)
Telat Abi (Sadi Celil Cengiz)
Kubilay (Kubilay Çamlidağ)
4Muhim Leylalar
«Leyla, Leyla, Leyla… Hammasi Leyla, Yavuz! Haqiqatan ham! Faqat onamning ismi Leyla emas, şekilli… Aslida,…

«Leyla, Leyla, Leyla… Hammasi Leyla, Yavuz! Haqiqatan ham! Faqat onamning ismi Leyla emas, şekilli… Aslida, borib sörab köray…» — deydi Mecnun bir qismda. Bular serialning kronologik tartibdagi muhim Leylalari:
Leyla Yilmaz (Ezgi Asaroğlu): Birinçi Leyla avtohalokatda vafot etadi. Uning ölimidan söng Mecnun tuşkunlikka tuşadi, butun bir yil gapirmaydi va şifokor Leyla vafot etganini aytganda jarlikdan sakraşga urinadi. Ismail Abi u bilan gaplaşadi, ular ötirib, birga yiğlaydi.
Şirin (Muge Boz): Mecnunni ajablantiriş uçun ismini Leylaga özgartiradi; avvaliga uni ğalati deb öylaydi, keyin unga yaqinlaşadi. Leylaning aʼzo donor ekanini bilmagan Mecnun, u siz hayotda maqsad körmaydi. Leylaning közi qoraçiğini olgan bir kişi Mecnunning uyiga kelganda, Mecnun söraydi: «Leyla?» Odam aytadiki, közini yumganda Mecnunni köradi va agar uni topsa, tinçlik topişi mumkin. Mecnun Leylaning ota-onasi aʼzolarini ehson qilganini bilgaç, yurak olgan kişini topişga urinadi. U Şiringa şubhalansa-da, söraşga jurʼat etolmaydi. Bir keçki romantik ovqatdan söng u Şirinni uyiga olib boradi va mavzuni ehtiyotkorlik bilan oçişga urinadi. Şirin Mecnunning uyatini körib: «Aslida… nimani qidirayotganingizni bilaman. Va javobi menda bor», — deydi. U Mecnunga yaqinroq kelişni aytadi va jarrohlik çandiğini körsatadi. Mecnun quloğini uning yuragiga qöyadi va eşitadi: «Mecnun… Mecnun…». Yiğlab, söraydi: «Leyla?… Leyla?… Leyla…»
Sedef Leyla (Zeynep Çamci): Sedef qatʼiyatli pitsa yetkazuvçi ayol. Uning örta ismi Leyla bölsa-da, uni faqat otasi işlatadi va u heç kim uni Leyla deb çaqirişini istamaydi. Sedef keksa buvisi bilan yaşaydi; otasi uning yoşligida oiladan ketgan, onasi esa köp ötmay vafot etgan. Bir kuni u Mecnunga uçrab, kalitini tuşiradi. Kalitdan bexabar, u Mecnun bilan qisqa tortişadi va ketadi. Mecnun kalitni topib, uni qaytariş uçun olib boradi. U kalitni qaytarişni unutadi, bu esa Sedefga uni öğri deb öylaşga sabab böladi. Mecnun Leylaning yuragini qidira boşlagaç, u Sedefning uyiga boradi, çunki Sedef aʼzo oluvçilar röyxatida bor. Sedef uyda bölmasa-da, uning buvisi Mecnunga heç qaçon bölmagan buvi bölib qoladi va u har ertalab uning uyiga boradi. Oxir-oqibat Sedef unga yoqa boşlaydi. Bir kuni Mecnun va Sedef janjallaşib, Sedef uni haydab yuboradi. Sedefning buvisi ularni yaraştirmoqçi bölib, tasodifan Sedefni «Leyla» deb çaqirib yuboradi.
Leyla (Melis Birkan): Serialdagi sönggi yirik Leyla, uçinçi mavsumda paydo böladi va asl Leylaga eng köp öxşaydi. Birinçi Leyla kabi, Mecnun uni zinapoya tepasida körganda unga oşiq böladi. Leyla biznes ayoli, Mecnunning doimiy mavjudligi uning kompaniyasini buzadi; bir marta u yonğin çiqaradi. Bir kuni Leyla uni tanqid qilganda, Mecnun aytadi: «Nima qilyapsan? Nega doim meni tanqid qilasan? Nega doim şunday qilasan? Bir marta orqangga ögirilib, özingga qara. Ehtimol, ayb özingdadir, a? Ehtimol, şunçaki yetarliça yaxşi emassan. Ehtimol, bu işga yaraymaysan. Agar bu işni qila olmasang, qilma. Töxta!» Leyla uni tokçalamoqçi böladi, Mecnun uning qölidan yengil uşlaydi va ular bir-birining köziga qarab qoladi.
Leyla (Deniz Işin): Uning ikki tomoni bor: yaxşi va yomon. Mecnunning tuşlarida yaxşi Leyla qutqariş uçun yordam berişni xohlaydi.
5Leyla The Band guruhi
Şuningdek, «Leyla ile Mecnun» serialining saundtreki. U «Leyla ile Mecnun» aktyorlaridan taşkil topgan: Ali…
Şuningdek, «Leyla ile Mecnun» serialining saundtreki. U «Leyla ile Mecnun» aktyorlaridan taşkil topgan: Ali Atay, Onur Unlu, Serkan Keskin, Osman Sonant, Firat İkisivri, Sarp Aydinoğlu, Sarper Aksoy. Guruhning 2013-yildagi gastroli «Leyla ile Mecnunʼa Veda & Ben de Özledimʼe Merhaba» deb atalgan.
6Serial kitobi
Serial ssenariy muallifi Burak Aksak 2018-yil aprelda «Leyla ile Mecnun» kitobini çop etgan. U bu kitobda…
Serial ssenariy muallifi Burak Aksak 2018-yil aprelda «Leyla ile Mecnun» kitobini çop etgan. U bu kitobda boşqaça yakun bölişini aytgan.
7«Ben de Özledim» spin-offi
«Leyla ile Mecnun» yangi mavsum uçun yangilanişi kutilgan edi. Biroq aktyorlarning Taksim Gezi namoyişini…
«Leyla ile Mecnun» yangi mavsum uçun yangilanişi kutilgan edi. Biroq aktyorlarning Taksim Gezi namoyişini qöllab-quvvatlaşidan söng u bekor qilingan. Xuddi şu aktyorlar serial suratga olgan «Ben de Özledim» (2013–2014) seriali aktyorlar, ssenariy muallifi va rejissyor haqida bölib, ularning teleseriali yopilgan. «Ben de Özledim»ning birinçi qismi «Leyla ile Mecnun»ning finalini aks ettiradi, biroq «Ben de Özledim» 13 qismdan söng bekor qilingan.
8Efirga çiqarilmagan 3-mavsum finali
Serialning efirga çiqarilmagan finalida u «Ben de Özledim» serialida edi. Bu sahnaning qisqa varianti «Leyla…

Serialning efirga çiqarilmagan finalida u «Ben de Özledim» serialida edi. Bu sahnaning qisqa varianti «Leyla ile Mecnun»ning 4-mavsumida çiqarilgan.
Maʼlum bölişi kerak edi: Mecnun aslida bolaligida baxtsiz hodisaga uçragan va bu uni umrbod töşakka mixlab qöygan. U gapira olmas va harakat qila olmas edi. Onasi ketib qolgan, uni otasi parvariş qilgan. Aslida butun serial Mecnunning tasavvurida bölib ötgan.
Qahramonlarning maʼnosi yanada çuqurroq, ulardan faqat baʼzilarinigina tarjima qiliş mumkin edi.
Mecnun uxlab yotganda, deraza orqali daraxt bargi silkinardi; bu barg Yavuzni ifodalaydi deb hisoblanadi. Mecnun faqat daraxt barglarining soyasini derazadan silkinayotganini köra oladi; şu sababli serialda Yavuz deyarli doim derazalar orqali uylarga kiradi. Yavuz — daraxt, uni İskender orqa hovlisiga ekkan va u ham unga nom bergan.
Dede — şifokor Mecnunga muntazam sançadigan şprits. U Mecnunning içidagi kasalliklarga qarşi kuraşadigan dori. Serialda u salbiy fikrlarga gapiriş orqali qarşi kuraşadi.
Ismoil — Mecnun tomoşa qiladigan oltin baliq. Ismoil muntazam ravişda öz idişida böladi.
Leyla — Mecnunning birinçi sinf köngil qöyişi. Biroq u Leylani heç qaçon körmagan va u bilan gaplaşmagan, faqat ismini eşitgan. Serial davomida Leyla özgarib turadi, çunki Mecnun televizor tomoşa qilayotganda turli ayollarni köradi va yoqtirgan ayollaridan biri Leyla deb öylaydi.
Serialda körsatiladigan turar joy xonasi — Mecnun köpinça böladigan joy, şuning uçun u hayotining köp qismini şu xonada ötkazadi.
9Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Leyla and Mecnun» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.