Mahabharat — Hindistonning hind tilidagi epik teleseriali bölib, qadimgi sanskrit eposi Mahabharataga asoslangan. Asl efiri jami 94 qismdan iborat bölib, 1988-yil 2-oktabrdan 1990-yil 24-iyungaça Doordarşan kanalida namoyiş etilgan. Serialni B. R. Chopra prodyuser qilgan, rejissyorligini uning öğli Ravi Chopra olib borgan. Musiqasini Raj Kamal yozgan. Ssenariyni Pandit Narendra Sharma yozgan, asos sifatida Maharishi Veda Vyasa yaratgan eposdan foydalanilgan. Dialoglar Rahi Masoom Raza tomonidan yozilgan. Seriya kostyumlari Maganlal Dresswala tomonidan taqdim etilgan. Serial özining asosiy manbasi sifatida Bhandarkar Oriental Research Institute naşrining tanqidiy naşrini körsatadi, asosiy muharrirlari esa Vishnu Sitaram Sukthankar va Şripad Krişna Belwalkar bölgan.
Har bir qism 40–46 daqiqa davom etadi va sarlavha qöşiği bilan boşlanadi. Sarlavha qöşiği sheʼriy matn hamda Bhagavad Gitadan olingan ikki misradan iborat. Qöşiqni va misralarni xonanda Mahendra Kapoor ijro etgan. Sarlavha qöşiğidan söng hind ovoz aktyori Harish Bhimani Vaqt timsolida hikoya qiladi, u hozirgi vaziyatni bayon etadi va qismlar mazmunidagi maʼnaviy ahamiyatni taʼkidlaydi.
Serialning «Mahabharat Katha» deb nomlangan davomi 1997-yilda efirga uzatilgan. Unda asl seriyada yoritilmagan voqealar haqida hikoya qilinadi: Karnaning Padmavati bilan nikohi, Arjunaning Çitrāngadā va Ulupi bilan nikohi, şuningdek Ghatotkaça, Barbarika, Vrişaketu, Babruvahana, Vipraçittining fitnalari, Aşvamedha yajnasi, Duşalaning hikoyasi va Kurukşetra uruşidan keyingi voqealar.
1Rollarda
Nitish Bharadwaj
2Syujet
Seriya Krişna, Pandavalar va Kauravalar epos asosiy eʼtiborida bölgan holda, buyuk Mahabharata hikoyasini…
Seriya Krişna, Pandavalar va Kauravalar epos asosiy eʼtiborida bölgan holda, buyuk Mahabharata hikoyasini qamrab oladi.
Körsatuv imperator Bharatning «Tuğiliş»dan köra «Qobiliyat»ga köproq ahamiyat berişi bilan boşlanadi. Unda Bhişmaning tuğilişi va qasami, Pandu, Dhritaraştra va Viduraning tuğilişi hamda Pandavalar va Kauravalarning tuğilişi körsatiladi. Keyin hikoya Lord Krişnaning bolaligiga qaratiladi.
Şu orada Dronaçarya Pandavalar va Kauravalarga jangovar sanʼatni örgatadi va taʼlimni tugatgaç, ulardan xizmati uçun tölov yoki Guru Dakşina sifatida duşmani şoh Drupadani mağlub etişni söraydi. Pandavalar buni amalga oşirib, Drupadaning şohligining yarmini (Pançala) Droniga beradi. Dhritaraştra Pandu öğli Yudhişthirni Hastinapurning valiahd şahzodasi etib tayinlaydi. Kauravalarning toğasi Şakuni va Kauravalarning kattasi Duryodhana Pandavalar va Kuntini tirik yoqiş rejasini tuzadi, ammo ular omon qolib, yaşirinib ketadi va olovda halok bölganliklari haqida miş-miş tarqatiladi. Duryodhana Hastinapurning valiahd şahzodasi etib tayinlanadi.
Şu bilan birga Pançalda şoh Drupada muqaddas olovda yajna ötkazadi, undan farzandlari Dhriştadyumna va Draupadi tuğiladi. Pandavalarning eng mohir jangçisi Arjuna Draupadining svayamvarasida uning qölini qozonadi. Keyinçalik Yudhişthir Indraprastha şohi böladi va Pandavalar Rajasuya yajnasini ötkazadi, unda Draupadi Duryodhanani haqorat qiladi. Şundan söng Duryodhana qasos oladi: avval Yudhişthirni soxta öyin toşlari öyinida yengadi, bunda Yudhişthir şohligini, akalarini va Draupadini tikib, hammasini yutqazadi. Duryodhana butun saroy oldida Draupadining kiyimini yeçmoqçi böladi, ammo uni Lord Krişna qutqaradi. Şundan söng Pandavalar Draupadi bilan birga 12 yillik surgunga va bir yil nomaʼlum holda yaşaşga yuboriladi. Surgun muddati tugagaç, Duryodhana Pandavalar sönggi surgun yilida nomaʼlum bölib yaşaş şartini buzgan deb bahslaşadi, şu sababli ular yana 12 yil surgunda va undan keyin yana bir yil nomaʼlum holda yaşaşi kerak. Bu nizo Mahabharata uruşining uruğini sepa boşlaydi.
Arjuna va Subhadraning öğli Abhimanyu Uttarga uylanadi. Krişna ikki tomon örtasida sulh örnatişga harakat qiladi. Indra brahmanning qiyofasida Karnaning zirh va sirğalarini oladi. Karnaning jasadi ustidagi Kuntining qayğusi uning haqiqiy kimligini, yaʼni Pandavalarning eng kattasi ekanini oçib beradi.
Mahabharata uruşidan oldin Şri Krişna Arjunaga «Bhagavad Gita»ni örgatadi va unga özining Virata Svarupasini körsatadi. Keyin uruşda Bhişma, Drona, Karna, Abhimanyu, Şalya, Şakuni, Jayadrata, Ghatotkaça, yuzta Kaurava, Draupadining beş öğli va boşqa köplab jangçilarning halok bölişi körsatiladi, bu esa Pandavalarning Kauravalar ustidan ğalabasiga olib keladi. Faqat beş Pandava, Satyaki, Yuyutsu, Krişna, Aşvatthama, Kritavarma va Kripaçarya omon qoladi. Gandhari Krişnani öğillari ölimida aybdor deb biladi va uning oilasi ham halok bölişini laʼnatlaydi. Körsatuv Yudhişthirning taxtga ötirişi va Bhişmaning ölimi bilan yakunlanadi.
3Doimiy rollar
Harish Bhimani — Vaqt (Samaya),…
Harish Bhimani — Vaqt (Samaya), hikoyaçi
Sagar Salunke — Balarama, Krişnaning katta akasi
Çetan Hansraj — ösmir Balarama
Aloka Mukherjee — Subhadra, Arjunaning törtinçi xotini, Abhimanyuning onasi, Vasudeva va Rohinining qizi, Krişna-Balaramning singlisi, Yadava malikasi
Raj Babbar — Bharata, Kauravalar va Pandavalarning bobosi ajdodi, şoh Duşyanta va Şakuntalaning öğli
Rişabh Şukla — Shantanu, şoh Bharatning avlodi, Ganga va Satyavatining eri, Bhişma, Çitrangada va Viçitraviryaning otasi, Dhritaraştra va Pandunning bobosi, Kauravalar va Pandavalarning katta bobosi
Kiran Juneja — Ganga, Şantanuning birinçi xotini, Bhişmaning onasi, hindular uçun muqaddas daryo
Debaşree Roy — Satyavati, şoh Şantanuning ikkinçi xotini; Vyasa, Çitrangada va Viçitraviryaning onasi, Bhişmaning ögay onasi, Dhritaraştra, Pandu va Viduraning bobosi onasi, Kauravalar va Pandavalarning katta bobosi onasi
Rajeş Vivek — Vyasa, Paraşaraning va Satyavatining öğli, Dhritaraştra, Pandu va Viduraning otasi, Vişnuning qisman avatari, «Mahabharata» muallifi
Sudeş Berry — Viçitravirya, Shantanu-Satyavatining Çitrangadadan keyingi ikkinçi öğli, Bhişmaning ögay akasi, Ambika va Ambalikaning eri, Dhritaraştra va Pandunning otasi, Kauravalar va Pandavalarning bobosi
Jahnavi — Amba (Şikhandini), Kaşining birinçi malikasi, Şikhandi (Yakşaning qayta tuğilişi)
Meena Çakrabarty — Ambika, Kaşining ikkinçi malikasi, Viçitraviryaning birinçi malikasi, Dhritaraştraning onasi, Kauravalarning bobosi onasi
Menaka Babbar — Ambalika, Kaşining uçinçi malikasi, Viçitraviryaning ikkinçi malikasi, Pandunning onasi, Pandavalarning bobosi onasi
Paintal — Sudama / Şikhandi
Tarakeş Çauhan — Pandu, Viçitraviryaning Ambalikadan bölgan öğli (eng kiçik xotin), Hastinapur şohi, Kunti va Madrining eri, Pandavalarning otasi
Roma Manek — Madri, Pandunning ikkinçi xotini, Madra malikasi, Nakula va Sahadevaning onasi
Asha Singh — Kripi, Kripaçaryaning singlisi, Dronaçaryaning xotini va Aşvatthamaning onasi
Kamleş Maan — Devi Sulabha, Viduraning xotini
Lalit Mohan Tiwari — Sanjaya, Dhritaraştraning maslahatçisi va uning aravakaşi
Kapil Kumar — Şalya, Madrining katta akasi, Madra şohi
Şahla Khan — Hidimbi, Hidimbaning singlisi, Bhimaning xotini, Kuntining kelini va Ghatotkaçaning onasi
Razak Khan — Ghatotkaça, Bhima va Hidimbining öğli
Mayur Verma (Master Mayur) — Abhimanyu, Arjuna va Subhadraning öğli, Uttarning eri, Parikşitning otasi
Varşa Usgaonkar — Uttara, Abhimanyuning xotini, Matsya malikasi, Parikşitning onasi
Dineş Anand — Vikarna, Gandhari va Dhritaraştraning öğli, Duryodhananing kiçik akasi
Paramjeet Çima — Daşraj, Satyavatining otasi
Om Katare — Adhiratha, aravakaş, Karnaning tarbiyaçi otasi
Saroj Sharma — Radha, Adhirathaning xotini, Karnaning tarbiyaçi onasi
Ramlal Gupta — Ugrasena, Mathura şohi, Surasena, Kansa va Devakining otasi
Goga Kapoor — Kansa, Ugrasenaning öğli, Devakining katta akasi, Krişna va Balaramning toğasi
Vishnu Sharma — Vasudeva, Şurasenaning öğli, Kuntining akasi, Vrişni qabilasining şahzodasi, Balarama, Krişna va Subhadraning otasi, Pandavalarning toğasi
Kşama Raj — Rohini, Vasudevaning katta xotini, Balaramning onasi
Şeela Sharma — Devaki, Vasudevaning kiçik xotini, Kansaning singlisi, Ugrasenaning qizi, Krişna va Subhadraning onasi
Rasik Dave — Nanda, Gokul boşliği, Krişnaning tarbiyaçi otasi
Manju Vyas — Yaşoda, Nandaning xotini, Krişnaning tarbiyaçi onasi
Çanna Ruparel — Rukmini, Krişnaning asosiy xotini
Parijat — Maharani Radha, Krişnaning xotini
Sumeet Raghavan — ösmir Sudama
Ajay Sinha — Akrura, Vrişnilar boşliği
Başir Khan — Satyaki
Aşok Banthia — Kritavarma
Pradeep Sharma — Pançalaraj Drupada, Draupadining otasi, Pançala şohi va rişi Durvasa
Arun Bakşi — Dhriştadyumna, Draupadining katta akasi, Pançala şahzodasi
Kanwarjit Paintal — Şikhandi, Drupadaning katta öğli, şuningdek katta yoşli Sudama
Aşok Sharma — Virata, Matsya şohi
Çandni Sharma — Sudeşna, Matsya malikasi
Sameer Rajda — Uttar, Matsya valiahd şahzodasi
Şarat Saxena — Kiçaka, Matsya armiyasining generali
Deep Dhillon — Jayadratha, Duşalaning eri, Kauravalarning qayn ukasi, Sindhu şohi
Vikrant Mathur — Subala, Şakunining va Gandharining otasi, Gandhara şohi
Şavinder Mahal — Parashurama va Shiva
Satiş Kaul — Indra
Gopi Krişna — Çitrasena
Rakeş Bidua — Kaşya, Kaşi şohi
Rana Jung Bahadur — Jarasandha, Magadha şohi, Kamsaning qayni
Karunakar Pathak — Şişupala, Çedi şohi, Krişna va Balaramning ona tomondan amakivaççasi
Pawan Şukla — Şalva Kumar, Salva şahzodasi, malika Ambaning sevgilisi
Prem Sagar — Kanva
Pankaj Berry — Kindama, Pandunni laʼnatlagan avliyo
Mini Singh — Kindamaning xotini
Mulraj Rajda — Şoh Şantanuning qirollik ustozi va Gandharvalar boşliği
4Epizodik rollar
Aşalata Wabgaonkar — Şakuntala, Bharataning onasi, şoh Duşyantaning…
Aşalata Wabgaonkar — Şakuntala, Bharataning onasi, şoh Duşyantaning xotini
Vikas Prasad — Ekalavya
Randhir Singh — Hidimb va Putana
Sabrina — Putana (kameo)
Dara Singh — Hanuman (kameo)
Raj Kişore — Pançal qirolligining rajpurohiti (kameo)
Dineş Kauşik — Rukmi
Başir Khan (Satyakini öynagan bilan aralaştirmaslik kerak) — Vyasaning otasi Paraşara
Vinod Raut — Varnavatadagi Laksagrihaning meʼmori Puroçana
5Işlab çiqiş
Işlab çiqariş guruhi aʼzosi Kişore Malhotraning sözlariga köra, seriyani suratga oliş umumiy xarajati ₹9…
Işlab çiqariş guruhi aʼzosi Kişore Malhotraning sözlariga köra, seriyani suratga oliş umumiy xarajati ₹9 crore bölgan (2026-yil hisobida ₹112 crore yoki 12 million AQŞ dollariga teng). Rejissyor Ravi Çopraning aytişiça, har bir qism ₹6.5 lakh dan ₹7 lakh gaça turgan. Rollarga tanlov 1986-yilda boşlangan, suratga oliş esa 1988-yil örtalarida boşlangan. Körsatuv asosan Mumbaydagi Film Cityʼda suratga olingan, Kurukşetra uruşining katta jangi esa Rajastonda, ekranni töldiriş uçun minglab statistlar iştirokida suratga olingan.
Serial dastlab kanalga 104 qism uçun taqdim etilgan, keyinçalik 94 qismgaça qisqartirilgan.
6Rollarga tanlov
Mahabharat teleserialidagi turli rollarga 15 000 kişi ariza bergan. Gufi Paintal boşçiligidagi casting guruhi…
Mahabharat teleserialidagi turli rollarga 15 000 kişi ariza bergan. Gufi Paintal boşçiligidagi casting guruhi ularni saralab, taxminan 1 500 kişini video ekran sinoviga çaqirgan. Seriyadagi deyarli barça aktyorlar yangi yuzlar bölgan, faqat Raj Babbar, şoh Bharata rolini ijro etgan va Debaşree Roy, Satyavati rolini ijro etgan aktyorlar bundan mustasno. Markaziy rol — Krişna rolini ijro etiş uçun B. R. Chopra, Ravi Chopra, Pandit Narendra Sharma va Rahi Masoom Raza 23 yoşli Nitiş Bharadvajni tanlagan. Dastlab u Viduraning rolini ijro etişi kerak edi. Ammo B. R. Chopra Bharadvajni bu rol uçun yoş deb hisoblagani sababli, bu rolga Virendra Razdan tanlangan. Keyin Bharadvajga Nakula va Sahadeva rollari taklif qilingan, lekin u rad etib, Abhimanyu rolini istagan. Bir neça kundan söng uni çaqirişgan va Krişna rolini ijro etişga tasdiqlaşgan. Arjuna rolini ijro etiş uçun sinovlarda rad etilgan bölsa-da, Firoz Khan tanlangan (u keyinçalik sahna nomini maşhurroq aktyor bilan adaştirmaslik uçun özgartirgan). Osiyo öyinlari oltin medali sovrindori Praveen Kumar Bhima rolini ijro etiş uçun tanlangan, çunki Chopra «tarixiy qahramonning baquvvat qiyofasiga mos keladigan» kişini qidirgan. Draupadi roli uçun Juhi Çawla ham kiradigan taxminan olti aktrisa saralangan, ammo Juhi film olgani uçun seriyadan voz keçgan. Ramya Krishnan va Roopa Ganguly oxirgi nomzodlar bölgan va oxir-oqibat Roopa Ganguly tanlangan, çunki uning hind tili yaxşi bölgan. Abhimanyu roli uçun Govinda va Çunky Pandey imzo çekkan, ammo ular film olgaç voz keçişgan. Keyinçalik bu rolni Master Mayur ijro etgan. Arjuna rolini istagan Mukesh Khanna dastlab Duryodhana rolini taklif qilingan, ammo keyinroq u Dronaçarya rolini olgan. Vijayendra Ghadge Bhişma rolidan voz keçgandan söng, bu rol Khannaga ötgan. Puneet Issarga Bhima roli taklif qilingan, lekin u özi istagani uçun Duryodhana roli berilgan. Seriyaning casting direktori Gufi Paintalga Şakuni rolini ijro etiş taklif qilingan.
7Musiqa
Mahabharatning musiqasini Raj Kamal yaratgan, sheʼrlarini esa Pandit Narendra Sharma va Bhring Tupkari…
Mahabharatning musiqasini Raj Kamal yaratgan, sheʼrlarini esa Pandit Narendra Sharma va Bhring Tupkari yozgan. Baʼzi qöşiqlar Surdas, Raskhan kabi diniy-ruhiy şoirlarning asarlaridan olingan. Asosiy qöşiqlardan taşqari, har bir qismning mazmunini qisqaça bayon etuvçi bir neçta qisqa baytlar ham bor. Bu misralarning barçasini Mahendra Kapoor ijro etgan.
8Efirga uzatilişi
Hindistonda seriya dastlab DD National kanalida namoyiş etilgan, u öşa paytda Hindistondagi yagona milliy…
Hindistonda seriya dastlab DD National kanalida namoyiş etilgan, u öşa paytda Hindistondagi yagona milliy telekörsatuv kanali edi. Taxminlarga köra, jonli efirni 650 million dan ortiq kişi tomoşa qilgan. Öşa davr ommaviy axborot vositalari xabar berişiça, tomoşabinlar aktyorlarga tutatqi yoqib, sadaqa qilgan, göyo xudolarning darşanini olişni kutgan. Elektr energiyasi çeklangan hududlarda televizorlar jamoat joylariga örnatilgan, baʼzan traktor akkumulyatorlaridan quvvatlangan. Uttar-Pradeş va boşqa joylarda efir vaqtidagi noqulay elektr uzilişlari ommada ğazab uyğotgan, odamlar mahalliy elektr transformatorlariga hujum qilgan.
Seriyani Buyuk Britaniyada BBC namoyiş etgan, tomoşabinlar soni 5 million kişiga yetgan. Körsatuv BBC Two kanalida şanba kuni tuşdan keyin, BBC One kanalida esa yakşanba kuni keçqurun takrorlangan, bu vaqtlar öşa paytda osiyolik tomoşabinlar uçun ajratilgan edi. Qismlar 1990-yil 14-aprel va 1992-yil 25-aprel oraliğida, 1990-yil sentabr oyidagi qisqa tanaffus bilan namoyiş etilgan. Şuningdek, bu BBC Twöda 1991-yildagi yangilanişdan keyin birinçi bölib efirga uzatilgan dastur bölgan.
Körsatuv koronavirus sababli karantin davrida yana DD Bharati kanalida 2020-yil 28-martdan, DD Retro kanalida 2020-yil 13-apreldan, Colors TV kanalida 2020-yil 4-maydan, şuningdek Star Bharat kanalida qayta namoyiş etilgan.
9Qabul qilinişi
Gangulining Vastraharan sahnasidagi ijrosi, unda Draupadining kiyimi yeçiladi, uçun maqtovga sazovor bölgan.…
Gangulining Vastraharan sahnasidagi ijrosi, unda Draupadining kiyimi yeçiladi, uçun maqtovga sazovor bölgan. Ravi Chopra keyinroq aytişiça, u Vastraharan sahnasini suratga olayotganda yiğlab yuborgan va ekipaj aʼzolari uni yupatib, yiğlaşni töxtatişga majbur bölgan. Bu sahna köpinça seriyaning eng çöqqili sahnasi deb hisoblanadi. Şu sahna uçun Chopra Padmini Draupadi rolini ijro etgan Babubhai Mistrining «Mahabharat» (1965) filmidagi Vastraharan sahnasining vizual effektini qayta yaratgan. Uning vizual effektlari 1965-yil filmidagidan köproq maʼqullangan va baʼzi tanqidçilar tomonidan hanuzgaça eng ajoyib deb hisoblanadi. Hindiston televideniyesi tarixidagi eng muvaffaqiyatli teleseriallardan biri. «Ramayana» seriali kabi, Mahabharat qismining efiri şaharlardagi köçalarning bir vaqtda böşab qolişi va odamlarning işdan erta ketib, uni tomoşa qilişi bilan boğliq bölgan. Oddiy tomoşabinlardan taşqari, Hind kino sanoatining köplab yirik nomlari, jumladan Rajeş Khanna, Amitabh Bachchan, Jeetendra, Hema Malini va Dharmendra ham körsatuvni maqtaşgan.
COVID-19 karantini davrida qayta namoyiş etilganda, u Ramayan (1987) dan keyin Hindistondagi eng köp tomoşa qilingan ikkinçi telekörsatuvga aylangan. 13-haftada DD Bharati kanalida ertalabki va keçki vaqtlar birgalikda 145,8 million körişni qayd etgan. Ramayan tugagandan söng, Mahabharat öz tugaguniga qadar eng köp tomoşa qilingan telekörsatuvga aylangan. Seriya 22,9 million tomoşabin bilan yakunlangan.
10Uy videosi
Seriya «Rajşri.com» veb-saytiga uning tamil tiliga dublyaj qilingan versiyasi bilan birga joylaştirilgan.…
Seriya «Rajşri.com» veb-saytiga uning tamil tiliga dublyaj qilingan versiyasi bilan birga joylaştirilgan. Seriyaning bengal tiliga dublyaj qilingan versiyasining uy videosi Heart Video tomonidan çiqarilgan. 2019-yilda Pen India Ltd körsatuv huquqlarini sotib olgan va barça qismlarni özining diniy-maʼnaviy YouTube kanali Pen Bhaktiʼda, şu jumladan uning «Mahabharat Katha» yon seriali bilan birga joylaştirgan.
11Meros
Mahabharat Ramayan (1987) bilan birga Hindiston televideniyesi tarixida eposga asoslangan eng muvaffaqiyatli…
Mahabharat Ramayan (1987) bilan birga Hindiston televideniyesi tarixida eposga asoslangan eng muvaffaqiyatli teleseriallardan biriga aylangan.
Köplab aktyorlar bu seriyadagi iştiroki orqali maşhur bölgan.
Nitiş Bharadvaj Lord Krişna sifatida maşhur bölgan va keyinçalik Çopraning boşqa mifologik körsatuvi «Vishnu Puran»da, şuningdek Çopraning «Ramayan» seriyasida boş rolni ijro etgan.
Draupadi rolini ijro etgan Roopa Ganguly Bengal kinosida muvaffaqiyatli aktrisaga aylangan.
Karna rolini ijro etgandan söng Pankaj Dheer katta şuhrat qozongan. Uning suratlari Karna haqida darsliklarda maʼlumot sifatida işlatiladi, aktyor şuningdek uning haykallari Karnal va Bastar ibodatxonalarida siğinilişini aytgan.
Firoz Khan Arjun rolidagi muvaffaqiyati tufayli kasbiy faoliyatida ismini «Arjun»ga özgartirgan.
Mukesh Khanna Bhişma rolida şuhrat qozongan va işlab çiqariş kompaniyasiga qahramonining nomini bergan.
Matn: maqola tarjimasi «Mahabharat (1988 TV series)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
