Mikhaylo Lomonosov

Filmda dehqon oilasida tuğilgan, tabiat tomonidan keng iqtidor bilan taʼminlangan va bilimga çanqoq rus olimining hayot yöli haqida hikoya qilinadi. Uning butun irodasi va intilişlari taʼlim oliş hamda atrofdagi olam sirlarini oçişga qaratilgan.

Birinçi seriyalarda Lomonosovning bolalik va yoşlik yillari hikoya qilinadi. Bu yillar Arxangelsk gubernyasida, dengizçi-pomor bölgan otasining uyida ötgan. Öşa davrning eng taassurotli voqealaridan biri Solovetsk monastiriga taşrif va eski imonli Moşkarь bilan uçraşuv böldi. Mixaylo bilan yoş ögay onasi Irina Karelskaya örtasida murakkab munosabatlar yuzaga keladi. Erining safarlari davomida u voyaga yetayotgan ögay öğlini ayartişga urinadi. Betakror aql va bilimga intiliş yoş Mixaylo Lomonosovni tuğilgan joylarini tark etişga undaydi. Otasidan yaşirinça, baliq aravasiga yopişib, u Moskvaga yöl oladi va Slavyan-yunon-lotin akademiyasiga kiradi. Yangi hayot boşlanadi. Mixaylo Dmitriy Vinogradov bilan tanişadi, u uzoq yillar davomida uning dösti bölib qoladi. Uning öqişdagi yutuqlari Feofan Prokopoviçning eʼtiborini tortadi. Eng yaxşi öquvçilar qatorida Mixaylo Peterburgga yuboriladi.

Ikkinçi qism Mixaylo Lomonosovning taʼlimini davom ettirişga bağişlangan. U Peterburgda öqiydi, söngra yana eng yaxşi öquvçilar qatorida Vinogradov bilan birga Germaniyaga jönaydi. Avval Marburgda falsafa va matematika böyiça Xristian Volf maʼruzalarida qatnaşadi, keyin Freybergda professor Genkel rahbarligida kimyo va mineralogiyani örganadi. Lomonosovning şaxsiy hayoti ham hikoya qilinadi: Marburgda u ijara uy egasining yoş qizi Yelizaveta Tsilx bilan tanişadi. Köplab tösiqlarga qaramay, yoşlar birlaşadi, lekin Mixaylo Freybergga jönaş uçun avval Yelizavetani tark etişi kerak böladi. Genkel bilan janjallaşgaç, Lomonosov Marburgga qaytadi va u yerda Yelizaveta bilan uning qizi tuğilganini bilib oladi. Şundan söng ular lyuteran marosimi böyiça nikohdan ötadi. Marburgda bir neça oy yaşagaç, Lomonosov nihoyat Rossiyaga qaytişga qaror qiladi. Yölda u Prussiya yollovçilari qöliga tuşib qoladi va böysunmas Vezel qalʼasiga joylaştiriladi. Lekin öz taqdirini amalga oşiriş zarurati bilan yonib yurgan u qalʼadan qoçadi. Oxir-oqibat Rossiyaga yetib boradi va Peterburg Fanlar akademiyasida fizika sinfi böyiça adyunkt böladi. U milliy fanning şakllanişi va rivojlanişi uçun kuraşga kirişadi. 2 yildan söng uning oldiga xotini qizi bilan keladi, lekin erini janjal uçun hibsda köradi...

Uçinçi qism Lomonosovning zamonasi uçun ajoyib natijalarga erişgan maşaqqatli mehnati va professor unvoniga sazovor bölişi haqida hikoya qiladi. Ammo Fanlar akademiyasi rahbariyati va hamkasblari bilan munosabatlari, ham ilmiy, ham sheʼriy ijodda, oson keçmaydi.

Yelizaveta Petrovna hukmronligi yillari Mixail Vasilyeviç Lomonosov faoliyatining gullagan davri böldi. Fan, maʼrifat va sheʼriyatda uning davri boşlanadi. Uning taşabbusi bilan kemasozlik korxonalari va fabrikalar quriladi. U faqat vatanida tan olinmay, Yevropada ham tanilgan. Unga Yelizavetaning sevimlisi Ivan Şuvalov homiylik qiladi, u 1755 yilda (Lomonosovning faol iştirokida) Moskva universitetiga asos soladi.

Ammo Yelizaveta vafotidan söng boşqa davr boşlanadi. Lomonosovning homiylari — Şuvalov va Razumovskiy lavozimidan çetlatiladi. Yangi saroy bilan esa böysunmas olimning munosabatlari oson keçmaydi. 1762 yilda Rossiya taxtiga ötirgan imperatritsa Yekaterina olimning ilmiy izlanişlariga befarq, lekin uning maşhurligi bilan hisoblaşişga majbur.

Lomonosov yordamida yoşlik döstining öğli va uning uzoq qarindoşi, iqtidorli haykaltaroş Fyodor Şubin özini namoyon eta oladi. Lomonosovning qizi Yelena imperatritsaning kutubxonaçisi Aleksey Konstantinov bilan tanişadi va u unga taklif qiladi. Lomonosovning sönggi kunlari göyo munosib hurmat içida ötadi, ammo özi rus fani, madaniyati va maʼrifati uçun juda oz ish qila olganini his qiladi...