The Crown

"The Crown" (tarjimasi: „Toj“) — Netflixda efirga uzatilgan va Buyuk Britaniya qiroliçasi Elizabeth II hukmronligiga bağişlangan tarixiy dramatik teleserial. Telekörsatuv Peter Morgan tomonidan yaratilgan va yozilgan va Left Bank Pictures va Sony Pictures Television tomonidan işlab çiqarilgan. „Toj“ syujeti Morganning „Qiroliça“ (2006) filmi va „Tomoşabinlar“ (2013) pyesasiga asoslangan.

Birinçi mavsum 1947-yilda bölajak qiroliça Elizabeth va şahzoda Filippning töyi bilan boşlanadi va uning singlisi malika Margaretning 1955-yilda Peter Townsend bilan nikohi bekor qilinişi bilan tugaydi. Ikkinçi mavsum 1956-yil oktabrdagi Suvayş inqirozidan 1963-yil oktyabr oyida Boş vazir Harold Macmillanning isteʼfoga çiqişi va 1964-yil mart oyida şahzoda Edwardning tuğilişigaça bölgan davrni öz içiga oladi. Uçinçi fasl 1964—1977-yillar oraliğidagi davrni öz içiga oladi, şu jumladan Harold Wilson va Edward Heathning boş vazir sifatidagi muddatlari va Kamil Şand bilan boğliq voqealardan iborat. Törtinçi fasl 1977—1990-yilgaça bölib ötadi va boş vazir Margaret Tetçer hukmronligi, şuningdek, şahzoda Charles va xonim Diana Spencerning töyini öz içiga oladi. Beşinçi va oltinçi fasllar XX asr oxiri va XXI asr boşlaridagi Qiroliça hukmronligini qamrab oladi.

Aktyorlar har ikki mavsumda özgarib turadi. Dastlabki ikki msvdumda Claire Foy Qiroliça rolini, Matt Smith şahzoda Filipp rolini va Vanessa Kirbi malika Margaret rolini ijro etadi. Uçinçi va törtinçi fasllarda Olivia Colman Qiroliça rolini, Tobias Menzies şahzoda Filipp rolini, Helena Bonham Carter esa malika Margaret rolini ijro etadi. Uçinçi mavsumda Josh ÖKonnor şahzoda Charles rolini öynaydi. Törtinçi mavsumda yangi aktyorlar paydo böladi — Emma Korrin xonim Diana Spenser rolida va Gillian Anderson Margaret Tetçer rolida. Beşinçi va oltinçi fasllarda Imelda Staunton, Jonatan Price va Lesley Manville mos ravişda qiroliça, şahzoda Filipp va malika Margaret rollarini, Elizabeth Debicki va Dominic West esa malika Diana va şahzoda Charles rollarini ijro etadi. Serial Hertfordşire, Borehamwooddagi Elstree studiyasida, şuningdek, Buyuk Britaniya va baʼzi çet davlatlarda suratga olingan.

Birinçi mavsum Netflixʼda 2016-yil 4-noyabrda, ikkinçisi 2017-yil 8-dekabrda, uçinçisi 2019-yil 17-noyabrda va törtinçisi 2020-yil 15-noyabrda çiqdi. Beşinçi fasl 2022-yil noyabr oyida çiqadi.

„Toj“ özining aktyorlik mahorati, rejissyorligi, ssenariysi, operatorlik ishi va qiroliça Elizabeth hukmronligining aniq tarixiy tasviri uçun tanqidçilar olqişiga sazovor böldi. Hammasi bölib, özining dastlabki tört faslida serial 63 ta Primetime Emmy nominatsiyasini qölga kiritdi, jumladan, tört marta „Eng yaxşi dramatik serial“ nominatsiyasiga nomzod bölgan va 2021-yilda 73-Primetime Emmy mukofotida uşbu kategoriyada ğolib çiqqan. AQŞ kinoaktyorlari gildiyasi mukofotlarida The Crown ikki marta „Dramatik serialdagi eng yaxşi aktyorlar“ mukofotini 2020 va 2021-yillarda qölga kiritdi, şuningdek, Jon Lithgouga „Eng yaxşi aktyor“, Kler Foyga (ikki marta) va Gillian Andersonga „Eng yaxşi aktrisa“ nominatsiyasida haykalçalar olib keldi. Serial şuningdek, „Eng yaxşi teleserial-drama“ nominatsiyasida ikki marta (2017 va 2021) „Oltin globus“ mukofotini qölga kiritdi, Foy, Kolman, Korrin, ÖKonnor va Anderson esa aktyorlik yönalişida „Oltin globus“ mukofotini oldi.

„Toj“da qiroliça Elizabeth II ning 1947-yilda şahzoda Filippga turmuşidan to to hozirgi kungaça hayoti haqida hikoya qilinadi. Kler Foy birinçi va ikkinçi mavsumlarda Elizabeth II rolini öynaydi, Olivia Colman esa uçinçi va törtinçi mavsumlarda. Imelda Staunton beşinçi va oltinçi mavsumlarda qiroliça rolini öynaydi.

Birinçi fasl qiroliça Elizabeth II hukmronligining dastlabki yillarini körsatadi. U 1947-yil noyabrda malika Elizabeth va şahzoda Filippning töyi bilan boşlanadi va şahzoda Charles (1948-yil noyabr) va malika Annaning (1950-yil avgust) tuğilişi, Winston Çurçill boşçiligidagi konservatorlarning 1951-yil oktyabrdagi parlament saylovlarida ğalaba qozonişi, Buyuk Britaniya qiroli George VI vafoti va 1952-yil fevralda Elizabeth II ning taxtga çiqişi, şuningdek, 1953-yil iyun oyida uning toj kiyişi, SSSR ning Semipalatinsk poligonida dunyodagi birinçi vodorod bombasining sinovi (1953-yil avgust) va malika Margaretning Piter Taunsend bilan munosabatlari kabi voqealarni öz içiga oladi. Mavsum Winston Çurçillning Buyuk Britaniya Boş vaziri lavozimidan isteʼfoga çiqişi, Entoni Idenning hokimiyat tepasiga kelişi va malika Margaretning 1955-yilda Piter Taunsend bilan munosabatlarining tugaşi bilan yakunlanadi. Mavsumda, şuningdek, Edvard VIII taxtdan voz keçişi, George VI ning toj kiyişiga tayyorgarlik va Ikkinçi jahon uruşi davridagi yoş malika Elizabeth taʼlim olişi aks ettirilgan 1930—1940-yillardagi esdaliklarni aks ettiradi.

Ikkinçi mavsum 1956-yil oktyabr oyida Suvayş inqirozi bilan boşlanadi va şahzoda Filipp tomonidan Melburnda 1956-yilgi yozgi Olimpiya öyinlarining oçilişi, Entoni Idenning boş vazir lavozimidan isteʼfoga çiqişi va 1957-yil yanvarida Harold Macmillanning hokimiyat tepasiga kelişi, Elizabeth II ning birinçi Rojdestvo munosabati bilan telemurojaati (1957-yil dekabr), 1960-yil fevralda şahzoda Endryuning tuğilişi, 1960-yil may oyida malika Margaret va Antony Armstrong-Jonesning (lord Snowdon) töyi, Afrikani dekolonizatsiya qilişning boşlanişi, AQŞ prezidenti Jon F. Kennedi va birinçi xonim Jaklin Kennedi Buyuk Britaniyaga (1961-yil iyun), Elizabeth II ning Ganaga safari (1961-yil noyabr), Şotlandiyadagi Gordonstoun maktabida şahzoda Çarlesning öqişi, 1963-yil noyabrda Jon Kennedining öldirilişi, uçinçi boş vazir Garold Makmillanning isteʼfoga çiqişi va 1963-yil oktyabr oyida „Profyumo ishi“ deb nomlanuvçi siyosiy janjaldan keyin Alexander Douglas-Homening hokimiyat tepasiga kelişidan iborat. Ikkinçi mavsum 1964-yil mart oyida qiroliçaning sönggi farzandi şahzoda Edwardning tuğilişi bilan yakunlanadi. Mavsum davomida 1930 va 1940-yillardagi şahzoda Filippning yoşligini aks ettiruvçi va Edward VIII ning natsistlar bilan aloqalariga oydinlik kirituvçi esdaliklar mavjud.

Uçinçi mavsum syujeti 1964—1977-yillarda bölib ötadi va leyborist Harold Wilson (1964-1970 va 1974-1976) va Edward Xitning konservativ hukumati (1970—1974), Uinston Çerçillning ölimi va dafn marosimini öz içiga oladi. 1965-yil yanvarda sovet josusi ser Anthony Bluntning foş etilişi, malika Margaret va lord Snowdonning Qöşma Ştatlarga taşrifi (1965-yil noyabr), konçilar qişloği Aberfandagi fojia (1966-yil oktyabr), amerikalik astronavtlardan iborat Apollon 11 missiyasining Oyga qönişi va 1969-yil iyul oyida Uels şahzodasi Çarlesning sarmoyasi, şahzoda Çarlesning Kamilla Şand bilan tanişişi va 1970-yillar boşidagi milliy konçilarning ish taşlaşlari, 1972-yil may oyida Vindzor gersogi (sobiq qirol Edvard VIII) ning ölimi, malika Margaretning baronet Roddy Llewellyn bilan munosabati va uning lord Snoudon bilan ajraşişidan iborat. Mavsum 1977-yilda Elizabeth II hukmronligining kumuş yubileyi (uning taxtga ötirganiga 25 yil tölgani) ni nişonlaş bilan yakunlanadi.

Törtinçi mavsum şahzoda Çarlesning 1977-yilda Diana Spencer xonim bilan uçraşişi bilan boşlanadi va unda Margaret Tetçerning parlament saylovlarida ğalaba qozonişi (1979-yil may), 1979-yil avgust oyida irland terrorçilari tomonidan lord Louis Mountbattenning öldirilişi, 1981-yilda şahzoda Charles va Diana Spencerning töyiga tayyorgarlik, Tetçer kabinetining özgarişi va uning öğli Markning Sahroi Kabir çölida ğoyib bölişi, Folklend uruşi va Maykl Faganning Bukingem saroyiga kirib kelişi (1982-yil iyul), şahzoda Uilyam va Garrining tuğilişi, şahzoda Charles va malika Diananing Avstraliyaga taşrifi (1983), qiroliça va Boş vazirning Janubiy Afrikadagi aparteid rejimiga qarşi sanktsiyalar qöllanişi böyiça mojarosi (1985—1986), şahzoda Endryu va Sara Fergyusonning 1986-yil iyulidagi töylari, Malika Diananing 1988-yilda Barnardo bolalar çempionlari xayriya marosimida iştiroki va uning Nyu-Yorkka Konkordga taşrifi, şuningdek, Margaret Tetçerning Buyuk Britaniya Boş vaziri lavozimidan isteʼfoga çiqişi (1990-yil noyabr) kabi voqealar mavjud. Bundan taşqari, mavsumda Malika Margaretning ikki amakivaççasi Catherine Bowes-Lyon va Nerissa Bowes-Lyon topilganligi, ular psixiatrik kasalxonaga yotqizilgani tasvirlangan. Mavsum 1991-yil arafasida Vindzorlar oilasi tomonidan Rojdestvoni nişonlaş bilan yakunlanadi.

Beşinçi mavsum 1991—1997-yillar oraliğini qamrab oladi, unda John Major konservativ hukumatining hukmronligi, qiroliça va Edinburg gersogining uç farzandining ajraşişlari, ingliz jurnalisti Andrew Mortonning „Diana: uning haqiqiy hikoyasi“ kitobining naşr etilişi (1992-yil may), Vindzor qalʼasidagi yonğin va Elizabeth II ning hukmronligining 40 yilligi munosabati bilan „dahşatli yil“ (annus horribilis) haqidagi nutqi (1992-yil noyabr), Charles va Kamilla örtasidagi samimiy telefon suhbati stenogrammasining tabloidlar tomonidan naşr etilişi (1993-yil yanvar), Charles (1994-yil iyun) va Diana (1995-yil noyabr) bilan nikohdagi muammolar haqida televizion intervyu, Elizabeth II va şahzoda Filippning Rossiyaga taşrifi (1994-yil oktyabr), 1997-yil may oyida parlament saylovlarida Tony Blair boşçiligidagi leyboristlarning ğalabasi va Gonkongni Buyuk Britaniyadan Xitoyga topşiriş marosimi (1997-yil yozi) körsatiladi.

Claire Foy (1-2 mavsum, 4 mavsumda taklif etilgan) va Olivia Colman (3-4 mavsum) — Qiroliça Elizabeth II

Matt Smith (1-2 mavsum) va Tobias Menzies (3-4 mavsum) — Şahzoda Philip

Vanessa Kirbi (1-2 mavsum) va Helena Bonham Carter (3-4 mavsum) — Malika Margaret

Eileen Atkins — Qiroliça Mary (1 mavsum)

Jeremy Northam — Anthony Eden (1-2 mavsum)

Victoria Hamilton (1-2 mavsum) va Marion Bailey (3-4 mavsum) — Qiroliça Elizabeth

Ben Miles — Peter Townsend (1 mavsum, 2 mavsumda taklif etilgan)

Greg Wise (1-2 mavsum) va Charles Dance (3 mavsum, 4 mavsumda taklif etilgan) — Louis Mountbatten

Jared Harris — Qirol George VI (1 mavsum, 2 mavsumda taklif etilgan)

John Lithgow — Winston Çurçill (1 mavsum, 2-3 mavsum)

Alex Jennings (1 mavsum, 2 mavsumda taklif etilgan) va Derek Jacobi (3 mavsumda taklif etilgan) — şahzoda Edward VIII

Lia Williams (1 mavsum, 2 mavsumda taklif etilgan) va Geraldine Chaplin (3 mavsumda taklif etilgan) — Wallis Simpson

Anton Lesser — Harold Macmillan (2 mavsum)

Matthew Goode (2 mavsum) va Ben Daniels (3 mavsum) — Antony Armstrong-Jones

Jason Watkins — Harold Wilson (3 mavsum)

Erin Doherty — Malika Anna (3-4 mavsum)

Josh ÖConnor — Charles III (3-4 mavsum)

Gillian Anderson — Margaret Thatçer (4 mavsum)

Emma Corrin — Diana Frances Spencer (4 mavsum)

Stephen Boxer — Denis Thatçer (4 mavsum)

Emerald Fennell — Camilla (4 mavsum, 3 mavsumda taklif etilgan)

The Crown tanqidçilar tomonidan maqtovga sazovor böldi, Daily Telegraph uni „Televideniyening eng yaxşi sovun operasi“ deb atadi va 5/5 ball oldi, garçi baʼzi şarhlovçilar, masalan, The Times qator epizodlar notöğri narsalarga asoslanganligidan xavotir bildirdilar.

Rotten Tomatoes agregator veb-saytida birinçi mavsum 74 ta şarhga asoslangan 88 % reytingga ega bölib, örtaça reyting 8,61 / 10. Tanqidiy konsensusda şunday deyiladi: „Taʼsirçan aktyorlik va ajoyib operatorlik ishi „Toj“ni özining buyuk sujetiga loyiq bölgan yuqori darajadagi sanʼat asariga aylantirdi“. Metacriticda birinçi mavsum 29 ta şarh asosida 100 balldan 81 ballga ega bölib, bu „umumjahon eʼtirofni“ körsatadi.

Ikkinçi mavsumda 83 ta şarh asosida Rotten Tomatoes 89 % reytingi bor, örtaça reyting 8,35 / 10 ga teng. Tanqidiy konsensusda şunday deyilgan: „„Toj“ öz hukmronligini yuqori drama va dabdabali liboslarga boy bölgan ikkinçi mavsumda davom ettirmoqda“. Metacriticda ikkinçi mavsum 27 ta şarh asosida 100 balldan 87 ballga ega böldi.

Uçinçi mavsumda 100 ta şarhga asoslangan Rotten Tomatoes 90 % reytingi bor, örtaça reyting 8,54 / 10. Metacriticda uçinçi mavsum 30 ta şarh asosida 100 balldan 84 ballga ega böldi.

Törtinçi mavsumda 108 ta şarhga asoslangan Rotten Tomatoes 96 % maʼqullaş reytingiga ega, örtaça reyting 8,62 / 10. Metacriticda mavsum 27 tanqidçidan 100 balldan 85 ball oldi.