The Life and Adventures of Mishka Yaponchik

Odessa, 1900-yillar. Yaqinda şahar böylab yahudiylarga qarşi pogromlar tölqini ötgan edi. Qarşilik körsatuvçi 13 yoşli Misha Vinnitskiy politsiyaçini öldirgani uçun qamoqqa tuşadi. Ön yildan söng "Yaponçik" laqabini olgan Misha amnistiya bilan ozodlikka çiqadi. Odessada u döstlari Izya "Mayorçik" va Yaşa "Palçik" bilan birga talonçilik va bosqinçilik hujumlari bilan şuğullanadigan töda tuzadi. Bunda ikkita qoida rioya qilinadi: faqat boy odamlar talanadi va qotillik qilinmaydi.

Kazinoni talon qiliş paytida Misha Lev Barskiy ismli odam bilan tanişadi, u Mişaning boş maslahatçisiga aylanadi, unga öz jiyani Kostyani xizmatiga beradi va uni şahardagi asosiy "smotryaşiy" – öğri Gerş Mendel bilan taniştiradi. Mendel uçun bir neça topşiriqni bajargaç, Misha şahar jinoiy olamida obrö qozonadi.

Biroq "Yaponçik"ning duşmanlari paydo böladi. Birinçisi – "Akula" laqabli bandit. U juda yoş bandit Gerşning hurmatini tez qozonib, şahardagi jinoiy faoliyatning bir qismini nazorat qiliş imkoniyatiga ega bölganidan norozi edi. Mişaning ikkinçi duşmani – Grigoriy Kotovskiy, Bessarabiyadagi jinoyatlari bilan maşhur va Odessaga köçib kelgan bandit. Misha şahar xavfsizligi uçun uning faoliyatini taqiqlagaç, u Mişkaga qattiq ğazablanadi.

Şu bilan birga Misha savdogarning qizi Tsilya Averman yuragini zabt etişga harakat qiladi. Ön yil avval Misha politsiyaçilardan qoçib, ularning uyi orqali ötgan, öşa yerda Tsilyani uçratib, unga oşiq bölgan va uni unutmagan. Tsilya Mişaning bandit ekanini bilgaç, uning eʼtiboriga javob bermaydi. Lekin Misha navbatdagi pogrom paytida uning va oilasining hayotini saqlab qolgaç, Tsilya yumşaydi va keyinçalik unga javob qaytaradi. Misha va Tsilya turmuş quradi. Tsilya Mişaning jinoiy olamni tark etib, u bilan Rossiyadan ketişini istaydi. Lekin Misha buning oson emasligini tuşunadi, şuning uçun er-xotin örtasida bir neça marta janjal bölib ötadi.

Şu orada Odessada hokimiyatni oq zobitlar egallaydi. General Grişin-Almazov rahbarligida va Kiev kontrrazvedkasi xodimi Boris Rjevskiy-Rayevskiy kömagida şaharda jinoyatçilarga qarşi kuraş olib boriladi. Yuzlab jinoyatçilar sud va tergovsiz otib taşlanadi. Misha generalga kelişib olişga urinadi, lekin general javoban töğridan-töğri uni ovlaşni boşlaydi. Şunda "Yaponçik" Almazovni öldirişga urinadi, ammo muvaffaqiyatsiz böladi. Misha vaqtinça Odessani tark etadi.

"Yaponçik" atrofida bir qator dahşatli voqealar röy beradi: aktrisa Zoya Tor öldiriladi, uning akasi Osip, tergovçi va Mişaning qöşnisi, qotil "Yaponets" deb hisoblab, unga qasos olişga qasamyod qiladi; Barskiyning yana bir jiyani David izsiz yöqoladi, uni Mişaning odamlari katta miqdordagi pul bilan Istanbulga jönatgan edi; Mişaning vaqtinçalik boşpanasiga "Akula" hujum qiladi, uning odamlaridan birini öldiradi va Mişaning dösti, yozuvçi Lev Mayskiyni oğir yaralaydi. "Yaponçik" öz tödasida xoin borligini tuşunadi. U Gerşdan "Akula"dan qasos olişga ruxsat söraydi, lekin u Mişani şoşilmaslikka köndiradi.

Köp ötmay Mişaning oldiga Rjevskiy-Rayevskiy keladi va unga pul bilan töla barkasga hujum uyuştirişni taklif qiladi. Bu pul bolşeviklar yeraosti taşkiloti uçun möljallangan edi. Misha, uluşini olib, Tsilya bilan Odessani tark etiş umidida rozi böladi. Ammo muvaffaqiyatli hujumdan keyin u qamoqdan birga qaytgan dösti Ivan Mohovning halok bölganini bilib qoladi. Qasos olişni istagan Mişka pulni Rayevskiyga berişdan boş tortadi, Rayevskiy esa yaşirinça uçraşuv joyiga zobitlarni, şuningdek Osip Torni olib kelgan edi, u Mişaga öq uzadi. Otişma boşlanadi, şu payt "Akula" öz odamlari bilan paydo böladi va zobitlarning katta qismini öldiradi, yaşirinib qolgan Rayevskiy va yaralangan Tordan taşqari. Mişani u asir oladi va unga xoinning ismini aytadi – bu Yaşa "Palçik" bölib, u raqqosa Rozaga bölgan raşkini yengolmagani uçun şunday qilgan. Aynan uning körsatmasi bilan "Akula" Dodikni öldirgan va "Yaponçik"ga hujum qilgan. Bandit, şuningdek, akasining öçini olib, Zoya Torni öldirganini maqtanadi. Mişaning hayoti evaziga "Akula" pul talab qiladi. Izya unga sandiqni beradi, şu payt huşiga kelgan Osip Tor "Akula"ni öldiradi. "Yaponçik"ning odamlari qolgan bandit­larni tor-mor qiladi, xoin Yaşani Kostya öldiradi, Rayevskiy esa omon qolib, sandiq bilan qoçib ketadi, lekin u Izya va şerigi "Pindos" sandiqqa bir uyum metall solib, pulni esa işonçli joyga yaşirganini bilmaydi.

Misha bolşeviklar yeraosti taşkilotiga kelib, pulni öldirilgan Mohovning hamrohlariga topşiradi. U yerda Rayevskiyning ÇKning yaşirin agenti ekani maʼlum böladi, u keyinçalik "Yaponçik"ning körsatmasi bilan pulni özlaştirişga urinib, öldirilgan edi. Misha bolşeviklarga Odessada töntariş uyuştirişda yordam beradi, kelgusida hamkorlik qiliş umidida. Lekin bolşeviklar bandit bilan hisoblaşişni xohlamaydi va şaharda özlarining "qizil" terrorini boşlaydi. Gerş yangi hokimiyat bilan kelişişga urinadi, ammo uni öldirişadi.

Beqarorlikka çek qöyiş uçun Misha qizillarga jinoyatçilardan polk tuzib, uni Petlyuraga qarşi jangga yuborişni taklif qiladi. GubKom boşliği Stotskiy uning taklifini qabul qiladi va Mişka "qizil" polk komandiriga aylanadi. Odessada u qizillar tomoniga ötgan Kotovskiy bilan yana uçraşadi, u "Yaponets"ga qöşinga aralaşmaslikni, aks holda uni qatl etişlarini ogohlantiradi.

Misha "Yaponçik"ning polkini Petlyura qöşinlari egallagan qişloqqa jönatişadi. Ular bilan birga homilador Tsilya ham boradi. "Yaponçik" boşçiligidagi qizil askarlar qişloqni muvaffaqiyatli egallaydi. Ammo tong otgunça uni uşlab turiş imkoni bölmaydi: qizil askarlarga petlyuraçilar hujum qiladi. Misha bir qism askarlarini ortidan olib ketadi, şu payt jang maydonida qolgan qizil askarlar Kotovskiy polklari tomonidan otib taşlanayotganini köradi.

Misha özini tez orada öldirişlarini va polkning yöq qilinişini tuşunib, omon qoliş uçun sönggi imkoniyatni qölga kiritişga qaror qiladi. U Kotovskiy odamlari Voznesensk stansiyasida töxtatadigan poezdni öğirlaydi. "Yaponçik" Izyaga sönggi buyruğini beradi – Tsilyani Odessaga olib ketiş. Döstlari va Tsilya bilan xayrlaşgaç, Misha poezddan tuşadi va u zumda otib taşlanadi.