The Tudors

Teleserialni Peace Arç Entertainment kompaniyasi Showtime telekanali uçun Reveille Eire (Irlandiya), Working Title Films (Buyuk Britaniya) va Canadian Broadcasting Corporation bilan hamkorlikda suratga oldi. Suratga oliş Irlandiyada ötkazildi. Teleserialning dastlabki ikki qismi rasmiy premyeradan oldin DirecTV, Time Warner, Netflix, Verizon FiOS On Demand, Internet Movie Database va şouning rasmiy saytida namoyiş etildi. «Tyudorlar»ning 2007-yil 1-aprelda bölib ötgan premyera namoyişi sönggi uç yil içida Showtimeʼda çiqqan barça seriallar orasida eng yuqori reytingni oldi. 2007-yil aprelida serial ikkinçi mavsumga uzaytirildi, öşa oyda BBC şouni Buyuk Britaniyada yagona namoyiş qiliş huquqini sotib olganini eʼlon qildi; namoyiş 2007-yil 5-oktabrda boşlandi. CBC şouni 2007-yil 2-oktabrda efirga uzatdi.

Ikkinçi mavsumning premyerasi 2008-yil 30-martda Showtimeʼda, 2008-yil 1-avgustda esa BBC Twöda bölib ötdi. Uçinçi mavsumning suratga olinişi 2008-yil 16-iyunda Irlandiyaning Viklow okrugidagi Bray şahrida boşlandi, premyerasi Showtimeʼda 2009-yil 5-aprelda, Kanadadagi CBCʼda esa 2009-yil 30-sentabrda böldi. Premyeradan bir kun ötib, qismlar Kanadada MoboVivo orqali yuklab oliş uçun mavjud böldi.

2009-yil 13-aprelda Showtime telekanali şouni törtinçi va yakuniy mavsumga uzaytirilganini eʼlon qildi. Kanal önta qism buyurtma qildi, ularning birinçisi 2010-yil 11-aprelda namoyiş etildi. Serialning finali öşa yilning 20-iyunida efirga çiqdi. Kanadada yakuniy mavsum CBCʼda 2010-yil 22-sentabrdan 23-noyabrgaça translyatsiya qilindi.

Xalqaro namoyiş huquqlariga Sony Pictures Television International ega edi.

1518—1530-yillar. Yoş va manmansiraşga moyil qirol Genrix VIII Yevropa monarxlari orasida yetakçi örinni egallaşni orzu qiladi. Davlat işlari va dunyoviy köngiloçar tadbirlar bilan bir qatorda, u öz qirolligida lyuteranlik eʼtiqodining tarqalişiga ham qarşi turişi kerak. Ammo Genrixning asosiy taşvişi — taxt vorisligi masalasi. Ekaterina Aragonskaya bilan nikohi davomida tuğilgan bolalardan faqat qiz — malika Mariya tirik qoldi. Sevgilisi Bessi Blauntʼdan tuğilgan noqonuniy öğli Genri Fitsroy, uni Genrix öz vorisi deb eʼlon qilmoqçi edi, erta bolaligidayoq vafot etdi. Vorisli öğil köriş maqsadida Genrix Ekaterina bilan ajraşib, şuhratparast gözal Anna Boleynga uylanişga qaror qiladi.

1532—1536-yillar. Rim bilan uziliş natijasida Genrix Angliya çerkovining oliy boşliğiga aylanadi va Ekaterina Aragonskaya bilan nikohini bekor qilib, Anna Boleynni xotinlikka oladi. Biroq uning yangi nikohi kutilgan natijani bermaydi, çunki malika qiz — malika Yelizavetani tuğadi. Annani asossiz zina ayblovi bilan ketiga yuborib, qirol uçinçi marta — ledi Jeyn Seymur bilan turmuş qurişni niyat qiladi.

1536—1540-yillar. Qirollikda çerkov islohotlaridan norozilik kuçayadi va bu şimoliy grafliklardagi yirik qözğolonga aylanadi, u «Najotkor ziyorati» nomi bilan tanilgan. Isyonçilarni şafqatsizlarça bostirgan Genrix vorisning — şahzoda Eduardning tuğilişini nişonlaydi, ammo uning quvonçi Jeyn Seymurning ölimi bilan xira böladi.

Ispan va fransuzlar bosqinidan xavotirlanib, Genrix boşqa Yevropa davlatlaridan qöllab-quvvatlaş izlaydi va vaziri Tomas Kromvelning talabi bilan protestant malika Anna Klevskayaga uylanadi. Yangi xotin qirolga yoqmaydi, köp ötmay ajraliş sodir böladi, bu esa Kromvelning qatl etilişiga olib keladi.

1540—1547-yillar. Yakuniy mavsumda qirolning sönggi xotinlari — Ketrin Xovard va Ketrin Parr bilan munosabatlarining rivojlanişiga urğu beriladi, şuningdek, Angliyaning Fransiya bilan uruşi, xususan Bulon qamali batafsil körsatiladi. Umuman olganda, Tyudor Genrix VIII hayotining sönggi davri tasvirlangan.

Serialda ismlar, taşqi köriniş, ayrim qahramonlarning bir-biri bilan munosabatlari böyiça köplab tarixiy erkinliklar va taxminlar mavjud. Bundan taşqari, filmning asosiy badiiy xususiyati — Jonathan Rhys Meyers ijro etgan qahramon butun serial davomida taşqi körinişi deyarli qarimaydi — bu esa serialdagi voqealar orasida juda qisqa vaqt oraliqlari bor degan taassurot uyğotadi, bu esa haqiqatga töğri kelmaydi: serialda körsatilgan tarixiy voqealar bir neça ön yillar davomida sodir bölgan.

Genrixning opasi, malika Margaret obrazi uning ikki opasi obrazlarining birikmasidir. Kenjasi Mariya Tyudorning voqealari uning katta opasi Margaret Tyudor nomi bilan boğlangan. Tarixiy faktlarga köra, malika Mariya avval Fransiya qiroli Lui XII ga turmuşga çiqqan. Nikoh qirol vafot etgunça, taxminan uç oy davom etgan. Söng Mariya Sofolk gertsogiga xotin bölgan. Serialda esa malika Margaret Portugaliya qiroliga turmuşga çiqadi. Nikoh bor-yöği bir neça kun davom etadi, çunki Margaret qarib qolgan eriga yostiq bilan böğib öldiradi. Angliyaga qaytiş yölida esa u Portugaliyagaça uni kuzatib borgan Çarlz Brendon, Sofolk gertsogi bilan yaşirinça nikohdan ötadi. Serialdagi voqealar paytida (Fransiya bilan uruş, Lyuterning çerkov islohotiga qarşilik, Anna Boleyn bilan munosabatlarning boşlanişi) Sofolk gertsogi va malika Mariya allaqaçon uzoq vaqtdan beri turmuş qurgan edi, Boleyn bilan nikoh paytida esa — 18 yil ötgan edi, Genrixning opasi Margaret Tyudor esa şotland qiroli Yakov IV ning bevasi bölib, Arçibald Duglasga turmuşga çiqqan edi. Serialda Mariya-Margarita farzandsiz sil kasalligidan vafot etadi, aslida esa nomaʼlum sabablarga köra, Çarlzga uçta farzand qoldiradi, ularning eng kiçigi Genri 10 yoşda edi. Şunga qaramay, ikkinçi mavsumda Çarlz öğlining onasiz qolganini aytadi.

Serialni tomoşa qilganda, Genrix VIII va Anna Boleyn tengdoş bölgandek, Ekaterina Aragonskaya esa ança katta bölgandek tuyulişi mumkin. Aslida Ekaterina Genrixdan 6 yoş katta, Genrix esa Annadan 16 yoş katta edi. Çarlz Brendon esa qiroliça Ekaterina Aragonskaya bilan tengdoş bölgan, yaʼni Genrixdan kiçik emas, balki katta edi.

Çarlz Brendon haqiqatan ham Mariya (serialda — Margarita) vafotidan köp ötmay Ekaterina ismli qizga uylandi. U qizning vasiysi edi va uni özining ön yoşli öğliga turmuşga berişni niyat qilgan edi (ikki nikohdan olti bolasining yagona öğli); qizning yoshi esa 17 emas, 13 edi. Çarlz, şuningdek, Mariya Tyudor bilan nikohigaça Elizabet Grey, Layl vikontessasining vasiysi bölgan, ammo nikohdan keyin vasiylik bekor qilingan.

Aslida Tomas Boleynning rafiqasi Elizabet Govard qizi Annaʼdan omon qolgan va qizining qatl etilganidan 2 yil keyin vafot etgan.

Serialning birinçi mavsumidagi bir qismda Genrix dösti bilan poker öynaydi. Bekorçilikni qoralaş öyinlari aynan Genrix hukmronligining dastlabki yillarida boşlangan, öyin uylarini taqiqlaş esa qirol 1541-yilda beşinçi (oxirgidan oldingi) xotini bilan turmuş qurgan paytda imzolangan.

Serialda Anna Boleyn ingliz saroyida malika Ekaterinaga xizmat qiladi, aslida esa u Genrixning singlisi Mariya Fransiya qiroliçasi bölgan paytda uning xizmatida edi.

Serialning birinçi qismida öldirilgan Genrixning amakisi, Urbinodagi elçi obrazi töqilgan.

Anna Genrixga öz portreti solingan medalon sovğa qiladi. Bu yerda bir neçta noaniqliklar bor:

Genrix va uning qizlari hukmronligi davrida (XVI—XVII asrlar) oçiladigan osilmalar hali mavjud bölmagan, oçiladigan uzuklar esa allaqaçon taqiqlangan edi, çunki ular köpinça zahar saqlaş uçun işlatilgan;

oçiladigan medalonlar XVIII asrda paydo bölib, maşhurlikka erişgan, ammo ular sevgilining soçlari yoki xuşböy moddalarni saqlaş uçun işlatilgan;

portretlarni lokетlarga joylaştiriş faqat XIX asrda boşlangan, böyoqning sifati şunday nozik portret işlarini bajarişga imkon bergaç, ammo ular juda kam va qimmat bölgan, fotosurat esa arzonroq edi, u 1836-yilda paydo bölgan.

Serialda arxiyepiskop Tomas Uolsiga papa Aleksandrning yaqinda vafot etişi haqida xabar beradi. Aslida 1523-yilda Rim papasi Adrian VI vafot etgan, uning örnini Rim papasi Klement VII egallagan.

Şohona va saroy xonimlariga dunyoviy vaziyatlarda soçlarini yoyiş ruxsat etilmagan, yoyilgan soçlar buzuqlikdan dalolat bergan. Hatto otasi, amakisi yoki qizi oldida ham bu mumkin bölmagan.

Serialda kardinal Uolsi öz joniga qasd qiladi, aslida esa u Londonga yölda oğir kasallanib, kasallikdan vafot etgan.

6-mavsumning 1-qismida Uolsi Fransiya qiroliçasining qölini öpadi, bu tasavvurga siğmaydi — qiroliça ruhoniy şaxsning qölini öpişi kerak edi. Şuningdek, qirol Fransisk çerkov vakili bilan juda erkin muomala qiladi.

Serialda Genrix VIII köpinça Irlandiya qiroli deb ataladi, ammo aslida Irlandiya qiroli unvoni faqat 1541-yilda paydo bölgan. Şuning uçun serialdagi voqealar davrida Genrix VIII faqat Irlandiya lordi deb atalişi kerak edi.

2-mavsumning 1-qismida 1532-yil körsatiladi va maʼlumotlarga köra 1534-yilda papa taxtiga ötirgan Pavel III papa körsatiladi.

Xuddi şu qismda Kranmerning ilohiyotşunos sifatida kökragida teskari rus-vizantiya pravoslav xoçi bor, u qirol bilan qabulda bölganda.

3-mavsumning 2-qismida papa Iezuitlar ordeni tuzilganini eʼlon qiladi. Bu mumkin emas, çunki voqea Genrix VIII ning Anna Boleyn bilan töyidan oldin, yaʼni taxminan 1533-yilda sodir böladi, haqiqatda esa papa ordenni faqat 1540-yilda tasdiqlagan.

4-mavsumda 1545-yil 22-dekabrda parlament majlisida yiğilganlar orasida Çarlz Brendonni köramiz. Aslida u 1545-yil 22-avgustda vafot etgan.

Serialda Genrix VIII ning faqat bitta nikohsiz farzandi körsatiladi — erta bolaligida qizilça (yoki toş bölmagan) kasalligidan vafot etadigan Genri Fitsroy. Aslida Genri Fitsroy 17 yoşida tez rivojlangan sil kasalligidan vafot etgan, ölimidan oldin esa Tomas Govardning, Norfolkning 3-gersogining qizi ledi Meri Govard bilan turmuş qurgan edi.

Serialda Anna Boleyn Tomas Uayetning oşiği bölgan. Aslida Anna Boleynning faqat bitta maʼlum romani bölgan — Northumberland gersogining öğli lord Genri Persi bilan, u bilan nikohlaniş kelişuvi qirol Genrix VIII ning iştirokisiz buzilgan.

Serialda Norfolk gersogi Çarlzga uning otasini Genrix VIII ning otasi qatl etganini aytadi. Aslida gersogning otasi Tomas Govard, Norfolkning 2-gersogi 1524-yilda öz ajali bilan vafot etgan. Aynan u (Norfolkning 3-gersogi Tomas Govard emas) 1521-yilda Bekingem gersogini lordlar sudida sudlagan va ölim jazosini çiqargan.

Serialda Richard Rich Tomas Morning qirol Xudoning qonuniga köra çerkov boşliği böla olmasligini provokatsiya orqali tan olişiga erişgan. Richard Rich sudda asosiy ayblovçi guvoh bölgan, u yerda Tomas Mor sözde nomlangan malakali qatl (osiş, içaklarni yoqiş, tört bölakka böliş va boşni kesiş)ga mahkum etilgan, keyinçalik Genrix VIII qarori bilan oddiy boşni kesiş bilan almaştirilgan. Aslida bularning hammasi Jon Fisher bilan sodir bölgan.

Serialning törtinçi mavsumi qahramoni Genri Govard, Surrey grafi serialda beşinçi xotin Ketrin Govardning amakisi bölib çiqadi. Aslida u uning amakivaççasi bölgan.

Serialda 3-mavsumdan boşlab qirolni xotini Jeyn bilan Vinçester episkopi Gardiner nikohlaydi. Bu tarixan notöğri. Qirolni doimo Kenterberi arxiyepiskopi Tomas Kranmer nikohlagan. Şuningdek, serialda Kranmer faqat ikkinçi mavsumda paydo böladi, uçinçi va törtinçi mavsumlarda esa faqat eslatib ötiladi. Axir, Ketrin Govardning xiyonatini foş qiliş, qirolni Jeyn Seymurdan Ketrin Parrgaça bölgan barça xotinlariga uylantiriş, boşqa voqealarda iştirok etiş kerak edi aynan Kranmer.

Serialda Ketrin Govardni ser Frensis Brayan topadi, Çarlz Brendon uni qirolga taniştiradi. Aslida Ketrinni va uni qirolga taniştirgan uning amakisi Norfolk gersogi topgan. Tomas Govard, Norfolkning 3-gersogi birinçi mavsumda iştirok etadi. Qolgan mavsumlarda u faqat eslatib ötiladi, nima uçun Norfolk kengaşda yöqligi heç qanday izohlanmaydi. Holbuki, tarixiy jihatdan u barça voqealarda juda katta rol öynaydi. 2 va 3-mavsumlarda uning harakatlari va qilmişlari Tomas Boleyn va Çarlz Brendon örtasida taqsimlangan.

Ser Frensis Brayanning ledi Meriga aytgan «Agar siz mening qizim bölganingizda, sizni urgan bölardim» degan iborasi aslida Norfolkka tegişli.

Çarlz Brendon Norfolk örniga Robert Askning qözğolonini bostiradi. Norfolk örniga u Tomas Kromvelga qarşi fitnaga rahbarlik qiladi.

Ledi Solsberi Genrix va Ketrin Govard nikohidan keyin qatl etilgan, serialda esa qirol hali Anna Klevskaya bilan nikohda bölganida qatl etilgan.

Brendonning xizmatkori aslida Norfolk odamlari tomonidan öldirilgan, serialda esa Tomas Boleynning odamlari tomonidan.

Jonathan Rhys Meyers 2008 va 2009-yillarda drama teleseriali boş rolini eng yaxşi ijro uçun «Oltin globus» mukofotiga ikki marta nomzod bölgan.

Jonathan Rhys Meyers şuningdek 2008-yilda şunga öxşaş nominatsiyada Irlandiya film va televideniye mukofoti (Irish Film and Television Awards) sovrinini ham oldi. Şu yili u bilan birga Nik Danning va Mariya Doyl-Kennedi ikkinçi darajali eng yaxşi aktyorlar sifatida ğolib bölişdi. 2009-yilda Mariya Doyl-Kennedi IFTA mukofotini topşiriş marosimida öz yutuğini takrorlab, yana eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa böldi. Eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor deb Piter ÖTul tan olindi, Jonathan Rhys Meyers esa bu safar faqat «Drama teleserialining eng yaxşi aktyori» nominatsiyasida nomzod böldi. 2010-yilda IFTA ğolibi Sara Bolger böldi — u «Eng yaxşi ikkinçi darajali aktrisa» nominatsiyasida mukofot oldi.

Uç yillik mavjudligi davomida serial bir neça bor «Emmy» mukofotiga nomzod bölgan va «Eng yaxşi kostyum dizayni», «Eng yaxşi original sahna musiqasi» hamda «Eng yaxşi operatorlik ishi» kabi nominatsiyalarda eng yaxşisi deb topilgan. Umuman olganda, «Tyudorlar» teleserialining hisobida 37 ta mukofot va 56 ta nomzodlik bor.