Balto

Balto (Balto) — filmning boş qahramoni, yoş böri-it (böri va sibir haskiysi aralaşmasi). Aksariyat odamlar va itlar tomonidan aralaş kelib çiqişi uçun quvğinga uçragan u hayotda öz örnini topa olmaydi. Nomda difteriya epidemiyasi boşlanganda, Balto bolalar, birinçi navbatda Rosy halokatga duç kelişini tuşunadi va dorini yetkaziş uçun qölidan kelgan hamma narsani qilişga tayyor böladi.

Rolni Kevin Bacon ovoz beradi. Boş animatorlar — Jeffrey James Varab, Dik Zondag.

Jenna (Jenna) — Rosyga tegişli yoş haskiy, Baltoning sevgilisi. U öz kiçkina egasiga juda boğlangan. Jennaga Steele ergaşişga urinadi, ammo muvaffaqiyatsiz, çunki u uni xudbin va manmansiragan deb biladi. Jenna Baltoga uçraşganda, avvaliga hayron böladi. Baltoning hislarini oçişga vaqti bölmasa-da, keyinçalik u ham uni sevişini anglaydi. Şuning uçun u Baltoga öz taqdirini amalga oşirişda yordam beriş uçun hamma narsani qiladi. Jennaning taşqi qiyofasi aktrisa Audrey Hepburnga asoslangan.

Rolni Bridget Fonda ovoz beradi. Boş animator — Robert Stevenhagen.

Boris (Boris the Goose) — Rossiyadan Nomga köçib kelgan oq ğoz. Boris — Baltoning eng yaxşi dösti va bir maʼnoda uni tarbiyalagan otasi, çunki u Baltoni tarbiyalagan va har doim, ayniqsa oğir vaziyatlarda, maslahat bergan. U ikki oq ayiqça, Muk va Lukni ham parvariş qiladi. Injiq xarakterli va doim kulgili vaziyatlarga tuşib qoladi. Şunga qaramay, Boris donişmand va adolatli. Uning hayotdan istagi faqat «bolalari»ning kelajagiga işonç hosil qilişlari.

Rolni Bob Hoskins ovoz beradi. Boş animator — Çristophe Serrand.

Steele (Steele) — Nomning eng maşhur it-çanaçisi sifatida hisoblangan, çana jamoasining yetakçisi, oltin tasmali malamut. Şafqatsiz, ayyor, öziga mahliyo va yolğonçi it. Balto poygada Steeleni ortda qoldirgandan söng, Steele uni yarim böri ekanligi bilan xörlaşga urinadi. Steele Jennaning muhabbatini qozonmoqçi böladi, ammo Jenna uning yonida Baltoni afzal körişini tuşungaç, yarim zotli itdan yanada köproq nafratlanadi va keyinçalik uni yöq qilişga urinadi. Haddan taşqari katta özini-özi baholaşi bilan Steele, avvalo, istagan narsasini qölga kiritişga intiladi va odamlarga nima bölişi mumkinligi haqida umuman qayğurmaydi.

Rolni Jim Cummings ovoz beradi. Boş animator — Şahin Erzos.

Rosy (Rosy) — Jennaning egasi, difteriya bilan kasallangan qizça. U Nom aholisi orasida Baltoga yaxşi munosabatda bölgan yagona odam. Aynan uning uçun Balto öz jasoratini körsatadi.

Rolni Juliette Brewer ovoz beradi. Boş animator — David Bowers.

Rosy şuningdek, filmning boşida va oxirida öyin kinosi sahnalarida nevarasiga Baltoning hikoyasini aytib beradigan buvi sifatida ham körinadi.

Muk (Muk) va Luk (Luk) — ikki oq ayiqça, Borisning tarbiyalanuvçilari. Ular suzişni bilmasliklariga qattiq işonişadi va şu sababli ularning aytişiça, qarindoşlari tomonidan rad etilgan. Ammo keyinçalik muzga tuşib qolgan Baltoni qutqariş uçun ular suv qörquvini yengişga majbur bölişadi. Muk va Luk quvnoq, uyatçan, döstona va Borisni, uni amakisi deb ataşadi, hamda Baltoni juda yaxşi körişadi. Ular doim ikkovlari birga bölişadi. Luk gapira olmaydi, şuning uçun imo-işora va artikulyatsiyasiz tovuşlar orqali muloqot qiladi, ularni Muk tarjima qiladi.

Rollarni Phil Collins ovoz beradi. Boş animator — Nicolas Marlet.

Nikki (Nikki), Kaltag (Kaltag) va Star (Star) — şahardagi eng yaxşi çana jamoasi itlari, ularni Steele boşqaradi. Ular yetakçining eng yaqin yordamçilari, ammo yaşirinça uni yoqtirmaydilar; keyinçalik Baltoni yangi yetakçi sifatida tan olişadi. Star uçlikdagi eng ğalati it bölib, şu sababli tez-tez Kaltagdan şapaloq yeydi. Kaltag Alyaskadagi şu nomli şahar şarafiga nomlangan.

Rollarni mos ravişda Jack Angel, Danny Mann, Robbie Rist ovoz beradi. Boş animator — William Salazar.

Dixie (Dixie) va Sylvie (Sylvie) — mos ravişda pomeranian şpits va afğon tozi. Jennaning döstlari. Steeleni qoyil qolib kuzatişadi, ammo oxir-oqibat uning haqiqiy mohiyatini tuşunişadi.

Rollarni Sandra Dickinson ovoz beradi. Boş animator — Patrick Matte.

Miriam Margulies — Rosyning buvisi

Lola Bates-Campbell — nevara

Multfilmning dastlabki ssenariysini Elana Lesser va Cliff Ruby yozgan bölib, ular uni Amblin Entertainment kompaniyasiga taklif qilişgan. Ssenariy Amblimation studiyasining rejissyorlari Saymon Uells va Phil Nibbelinkga topşirilgan. Uellsning eslaşiça, ssenariyni öqib çiqqanlaridan söng ular multfilm suratga oliş istagiga tölib-toşgan va Stiven Spilbergni loyihaga rozi bölişga köndirişgan. Spilbergga ham ssenariy yoqqan, ammo filmda qor köpligi tufayli rang gammasi monoton bölib qolişidan xavotirda bölgan. Şunda rassom Hans Baçer önlab rasmlar çizgan. Bu rasmlar Spilbergni muammoni hal qiliş mumkinligiga işontirgan va «Balto» Amblimationning uçinçi multfilmi sifatida tasdiqlangan.

Multfilm 1992-yilda, boşqa maʼlumotlarga köra, 1993-yil martida «Snowballs» işçi nomi bilan işga tuşirilgan. Ish boşlaş uçun Uells va Nibbelink «Weʼre Back! A Dinosaurʼs Story» multfilmi ustidagi işni töxtatib, uni Dik va Ralph Zondag akalariga topşirişgan. Ammo ularning ishi Spilbergga yoqmagan va u Phil Nibbelinkdan qaytib kelib «Dinozavr tarixi»ni tugatişni söragan. Uning tugallanişidan söng Nibbelink «Cats» musiqiy asarining animatsion ekranlaştirilişi ustida ish boşlagan, ammo Amblimation yopilişi munosabati bilan u amalga oşirilmagan. Şunday qilib, Saymon Uells «Balto»ning yagona rejissyori bölib qoldi. Ssenariyni Devid Stiven Koen va Rojer S. H. Şulman yakunlagan.

Personajlarning realizmi va film atmosferasi uçun köplab çana itlari töplanib, ularning harakatlari keyinçalik çiziş uçun suratga olingan; şuningdek, Alyaskaning hayvonot dunyosi va tabiati haqidagi hujjatli filmlar, «Iditarod» poygasi haqida filmlar körilgan va taniqli çanaçilar bilan maslahatlar ötkazilgan. Disney va Don Bluth studiyalarining sobiq animatori, Amblimationga qöşilgan Jeffrey James Varab «Tulki va it» filmidagi işiga tayanib, itlar anatomiyasi va Baltoni qanday çiziş böyiça maʼruzalar öqigan. Bunda u personajlarning dastlabki eskizlariga, personajlar dizayneri Carlos Grangel çizgan rasmlarga, şuningdek «Leydi va Böri» multfilmidagi Böri-Bродяga (Tramp)ning asl maketlariga tayangan. Saymon Uells va jamoaning bir qança boşqa aʼzolari çana haydaşni örganiş uçun maxsus Finlyandiyaga borişgan. 1925-yilgi Nom körinişi imkon qadar tarixiy suratlar asosida qayta yaratilgan.

Multfilm nisbatan kamtar byudjet bilan suratga olingan, şu sababli vizual effektlar miqdori çeklangan edi. Xususan, animatorlar izlarni çiziş yoki soyalarni çiziş örtasida tanlov qilişga majbur bölişgan. Fon dekoratsiyalari «Bambi» multfilmini yaratişda qöllanilgan moyli böyoqlar bilan çizilgan. Filmdagi qor zarraçalar tizimi yordamida yaratilgan. Şuningdek, «Balto» Toonz dasturi qöllanilgan birinçi multfilm böldi. Uells özi ham rasm-skeletlar yaratişda iştirok etgan va filmning bir sahnasida uçib ketayotgan ğozlar tödasini animatsiya qilgan.

Animatorlar uçun grizli ayiq maʼlum qiyinçilik tuğdirgan. Bir tomondan, bir tekis böyoq bilan çizilsa, u juda multfilmça körinib qolardi; ikkinçi tomondan, junini batafsil çiziş juda qimmat bölardi; bundan taşqari, bu personajni haddan taşqari realistik qilib qöyardi va batafsil jun ekranda çayqalib turgandek körinardi. «Balto»ning badiiy rassomi bölgan Hans Baçer murosa variantini topdi: faqat quyoş nurlari tuşadigan jun qismlarini batafsil çiziş. Aynan şu variant amalga oşirildi.

Muz ğoriga tegişli sahnada Stiven Spilbergning «E.T. — Yerdan taşqaridagi mavjudot» filmiga hazil işorasi mavjud. Bu gagni Saymon Uells rasm-skeletlar yaratiş vaqtida öylab topgan. Hazil Spilbergga yoqqan va u animatorlarga uni filmda qoldirişga ruxsat bergan.

Amblimationning Londondagi joylaşuvi multfilmga ovoz beriş uçun ingliz artistlarini, masalan, Bob Hoskins va rok musiqasining klassigi Phil Collinsni jalb qiliş imkonini bergan. Saymon Uellsning sözlariga köra, Borisning ovozini bergan Bob Hoskins boşidanoq rolga kirişib ketgan va personajning rivojlanişiga katta hissa qöşgan. Natijada personaj dastlab rejalaştirilganidan köra hissiyroq va oçiqroq bölib çiqqan. Phil Collins turli rollarga sinovdan ötgan, ammo oxir-oqibat eng mos keladigani Muk va Lukka ovoz beriş bölib çiqqan. Uells Collinsning işini maqtab, uning Muk ovozini «biz eşitgan hamma narsadan ustun» deb atagan.

Şu bilan birga, işlab çiqariş jarayonida ovoz beruvçi aktyorlar almaştirilgan. Xususan, boş rolni dastlab Kevin Anderson ovoz bergan va personajning butun animatsiyasi aynan uning ovoz yozuviga asoslangan edi. Biroq Universal rahbariyati maşhurroq ism xohlagan va Kevin Baconni taklif qilişni talab qilgan. Animatsiya allaqaçon tayyor bölgani uçun Bacon öz ovozini Baltoning lab harakatlariga moslaştirişga majbur bölgan. Steelega dastlab Brendan Fraser ovoz bergan. Rejissyor uni maktab futbol jamoasining ğururlangan, özini muhim his qiladigan muvaffaqiyatli öyinçisi sifatida tasavvur qilgan. Ammo Saymon Uellsning sözlariga köra, Stiven Spilberg personajning aniq va ravşan yovuz bölişini xohlagan, şu sababli Fraser Jim Cummings bilan almaştirilgan. Cummingsning özi almaştirişni boşqa sabab bilan izohlaydi: uning aytişiça, Spilberg bir vaqtning özida «Şindlerning röyxati» filmini suratga oliş bilan band bölgan va yozuvni bir kunda tugatişni istagan, buning uçun esa ovoz beriş böyiça katta tajribaga ega aktyor kerak bölgan, Fraserda esa bunday tajriba yöq edi. Jennaning rolini dastlab Jennifer Blanc ovoz bergan, ammo keyinçalik uni Bridget Fonda almaştirgan. Aktrisa, filmning qisman tayyor kadrlari, baʼzilari hali qalam bilan çizilgan test körinişida, baʼzilari esa mavjud bölmagan qoralama montajini körsatilgandan söng rozi bölgan.

Multfilm 1995-yil iyun oyida tugallangan.

«Balto» uçun musiqani, avvalgi Amblimation multfilmlari singari, James Horner yozgan. Filmda faqat instrumental kompozitsiyalar mavjud. Yagona qöşiq «Reach For The Light» final titrlari paytida ijro etiladi; uning musiqasini Horner Barry Mann bilan birgalikda yozgan, matn muallifi — Synthia Weil, ijroçisi — Steve Winwood. Saundtrek London Simfonik orkestri tomonidan Abbey Road studiyasida, Hornerning özi boşqaruvida yozilgan. Saundtrek albomi 1995-yil 5-dekabrda çiqarilgan. Bu James Hornerning MCA Records yorliğida çiqarilgan sönggi asarlaridan biri.

Filmtracks sayti «Balto» saundtrekini Hornerning multfilmlar uçun eng kuçli saundtreklaridan biri deb baholaydi. Şu bilan birga, şarhda kompozitor «Apollon-13» filmi musiqasidan ayrim elementlarni işlatgani körsatilgan; şuningdek, şarhlovçining fikriça, «Reach For The Light» qöşiği saundtrekning eng zaif joyi hisoblanadi. Şunga qaramay, şarhlovçi asarga umuman yuqori baho beradi.

Allmusic sayti saundtrekni ança xolisona baholaydi. Şarhlovçining fikriça, musiqa multfilmning sarguzaşt syujeti ehtiyojlariga javob beradi, ammo unga originallik yetişmaydi.

«Reach For The Light» qöşiği 1996-yilda Hot Adult Contemporary Tracks hit-paradining haftalik çartida 29-örinni egallagan. Bu Steve Winwoodning uşbu hit-paradda sönggi marta körinişi bölgan.

Reach For The Light (Theme From Balto): Steve Winwood (4.24)

Main Title/Baltös Story Unfolds (4.40)

The Dogsled Race (1.41)

Rosy Goes To The Doctor (4.05)

Boris & Balto (1.29)

The Journey Begins (5.06)

Grizzly Bear (5.23)

Jenna/Telegraphing The News (2.22)

Steeleʼs Treaçery (4.38)

The Epidemicʼs Toll (3.29)

Heritage Of The Wolf (5.54)

Balto Brings The Medicine! (4.53)

Reach For The Light (Long Version): Steve Winwood (5.26)

Filmning rasmiy relizi 1995-yil 22-dekabrda AQŞda 1427 ta kinoteatrda bölib ötgan. Şu bilan birga, «Balto» «Toy Story» va «Jumanji» kabi filmlar bilan kuçli raqobatga duç kelgan. Natijada prokatning uç kunidan söng birinçi dam oliş kunlarida u çartda ön beşinçi örinni egallab, 1 519 755 dollar yiğgan. Prokatning birinçi haftasi yakunida film ön beşinçi örinda qolgan va sборлари 3 546 095 dollarni taşkil etgan. Ikkinçi hafta biroz muvaffaqiyatliroq bölgan: multfilm ön uçinçi öringa kötarilib, 3 808 820 dollar yiğgan; ikki hafta içida jami 7 354 915 dollar yiğilgan. Yakunda «Balto»ning kassa sборлари 11 348 324 dollarni taşkil etgan.

Film kino tanqidçilari orasida aralaş qabul qilindi. Rotten Tomatoes sayti maʼlumotiga köra, «Balto»ning kino tanqidçilar reytingi 50 %ni taşkil etadi. Chicago Sun-Times gazetasidan Roger Ebert filmga tört yulduzdan uçtasini qöygan. U yozişiça, «Balto»da sönggi Disney multfilmlarining sehri yöq, ammo şunga qaramay, bu yaxşi bolalar multfilmi, sodda va taʼsirçan, personajlar uçun taşvişlanişga majbur qiladi. San Francisco Chronicle gazetasidan Peter Stack ham multfilmni umuman ijobiy baholagan. Uning fikriça, «Balto»ning zaif tomoni — ssenariy. New York Times gazetasidan Stiven Xolden filmning afzalligi sifatida, «bugungi kunda köplab animatsion filmlar azob çekayotgan» pretensiyasizlik va mifologik kölamning yöqligini qayd etgan.

Boşqa tanqidçilar «Balto»ni salbiyroq baholagan. USA Today gazetasidan Susan Wloszyna filmdagi sevgi çiziğini tanqid qilgan; uning fikriça, uni hatto Kevin Bacon va Bridget Fondaning ovoz berişi ham qutqara olmaydi. Steve Rhodes «Balto»ni keskin tanqid qilib, ham syujetini, ham animatsiyasini ayblagan. Madeline Williams yozişiça, «Balto» bolalarga yoqişi mumkin, ammo eng yaxşi animatsion filmlarga xos sifatlar unda yetişmaydi.

1996-yilda «Balto» «Annie» mukofotiga tört nominatsiyada nomzod bölgan:

Eng yaxşi animatsion film;

Prodyuserlik (Steve Hickner);

Rassomlik ishi (Hans Baçer);

Rasm-skeletlar (Rodolphe Guénoden).

Biroq film bu nominatsiyalarning birortasida ham mukofot olmagan.

Şu yili multfilm Youth In Film Awards mukofotiga «Eng yaxşi oilaviy film: komediya yoki musiqiy» nominatsiyasida nomzod bölgan, ammo u ham mukofotsiz qolgan (mukofotni «Toy Story» olgan).

AQŞda «Balto» 1996-yil 2-aprelda VHS va LaserDisc formatlarida çiqarilgan, DVD formatida esa 2002-yil 19-fevralda. Video naşrlarning distribyutori «MCA / Universal Home Video» kompaniyasi bölgan.

2017-yil 4-aprelda multfilm Blu-ray disklarida çiqarildi.

Prokatdagi muvaffaqiyatsizlikka qaramay, «Balto»ning uy videosidagi sotuvlari juda muvaffaqiyatli böldi. Bu 2002 va 2004-yillarda Universal Studios darhol videoga ikkita davomini çiqarişiga olib keldi: «Balto 2: Wolf Quest» (Böriga qidiruv) va «Balto 3: Wings of Change» (Almaşinuv qanotlari). Asl multfilmning yaratuvçilari davomlarga aloqador bölmagan, faqat ssenariyçilar — Elana Lesser va Cliff Ruby uçinçi qism yaratilişida iştirok etgan. Davomlarning haqiqiy voqealar bilan aloqasi yöq.