Bastards

Film işlab çiqariş xarajatlarining bir qismini — taxminan 700 000 $ ni — Mixail Şvidkoy boşqargan Federal madaniyat va kinematografiya agentligi töladi.

2007-yildagi MTV Russia Movie Awards mukofotlarini topşiriş marosimida Vladimir Menşov eng yaxşi film mukofotini topşirişdan boş tortdi. Konvertni oçib, mazmunini öqigaç, u şunday dedi: «Umid qilgandim, ötib ketar — ötmadi. Bu filmga, juda ham past va mening mamlakatimni şarmanda qiladigan filmga eng yaxşi film mukofotini topşiriş uçun Pamela Andersonni söragan bölardim. Afsuski, men buni qilmayman. Xayr». Konvertni polga taşlab, Menşov sahnani tark etdi.

Vladimir Kunin bir qator intervyularida bolaligidagi voqeani gapirib bergan, uning işonçliligi keyinçalik şubha ostiga olingan. Uning sözlariga köra, uruş paytida u Markaziy Osiyoga evakuatsiya qilingan va bolalar uyiga joylaştirilgan, u yerdan keyinçalik qoçib, voyaga yetmagan jinoyatçilar tödasiga qöşilgan. Uning aytişiça, uni qorovulni öldirişda ayblab hibsga olişgan, lekin keyinroq unga NKVD SSSR rahbariyatining körsatmasi bilan jinoyatçi ösmirlardan tuzilgan va duşman orqasida harakat qilişga möljallangan, Mixail Pogrebetskiy boşçiligidagi alpinist-diversantlar otryadiga aʼzo böliş taklif qilingan. Otryadga qöşilgan har kimga Vatan oldida «aybini yuviş» uçun operatsiyada qatnaşiş taklif qilingan.

«Svoloçi» filmining rejissyori va ssenariy muallifi Aleksandr Atanesyan «Eho Moskvy» radiostansiyasiga bergan intervyusida Kuninning hikoyasiga işonmaslik uçun asos yöqligini aytgan, ammo filmning manbai sifatida nomi bir xil bölgan qissani emas, balki «avtobiografik» deb atalgan «Mika i Alfred» mistik romanini körsatgan. Biroq Kuninning turli intervyularida bir paytlar maktabning birinçi guruh halok bölgaç tugatilgani, boşqa safar esa uning iştirokidagi guruh Karpatlarda muvaffaqiyatli işlagani va filtratsiya lagerlarida bölgani, bu esa baxtli yakun topgani aytilgan. Kuninning maxsus topşiriqda qatnaşgan yoki qatnaşmaganligi haqidagi sözlari ham turli manbalarda turliça keltirilgan: Atanesyan «Eho Moskvy»ga bergan intervyusida Kunin maxsus topşiriqqa tuşmaganini aytgan, ammo buning sabablarini heç qaçon oçiq aytmagan. Natijada film tarixçilardan iborat ekspert komissiyasi oldindan körib çiqmasdan ekranga çiqqan.

Filmning voqealari haqiqiy ekanligini taʼkidlagan keng reklama kampaniyasi Rossiya FSB eʼtiborini tortdi, FSB filmda bayon etilgan faktlarning hujjatliligini tekşiriş uçun öz tergovini ötkazdi. Xodimlar FSB Rossiya va Qozoğiston Respublikasi Milliy xavfsizlik qömitasi arxivlariga murojaat qilib, arxiv materiallarini örganib bölgaç, şunday xulosaga kelişdi: NKVD—NKGB tizimida qissada va uning ekranlaştirilgan variantida tasvirlangan kabi voyaga yetmaganlardan diversantlarni tayyorlaydigan maktablar mavjud bölmagan, şuningdek, sovet xavfsizlik organlari tomonidan taşkil etilgan ösmirlar diversiya guruhlarini duşman orqasiga taşlaş haqida arxiv hujjatlari ham bölmagan. Arxivlarda va oçiq manbalarda faqat razvedka va kuzatuv olib borgan, şuningdek, jangovar bölmagan harakatlarda iştirok etib, xabarlarni yetkazgan partizan otryadlaridagi bolalar va ösmirlar haqidagi maʼlumotlar bor edi. Jangovar harakatlarda, şu jumladan diversiya faoliyatida iştirok etiş istisno hol edi, bolalar taʼlim muassasalarida (jumladan, suvorovçilar bilimgohlarida) ötkazilgan dastlabki harbiy tayyorgarlik esa diversantlarni tayyorlaşga kirmas edi. Alohida örinni tarixçi K. M. Aleksandrov töplamidagi D. P. Karovning «Nemis okkupatsiyasi va sovet xalqi rus abver ofitserining yozuvlarida» maʼruzasi egallaydi: Karovning sözlariga köra, 1941-yil dekabridan 1942-yil fevraligaça duşman orqasiga 12—14 yoşli, blokadadagi Leningradda beboşlik bilan yurgan bolalar jönatilgan. Bu bolalarni ikki hafta boqişgan, söngra nemis tomoniga yuborişgan, u yerda ular öz yuklarini örmonga yaşirişlari kerak edi.[nima uçun?][aniqlansin] Pskov yaqinidagi nemislar maxsus qurdirgan bolalar uyida bunday 30 dan ortiq bola saqlangan.

Boşqa tomondan, öşa yillarda rusça sözlaşuvçi ösmirlarni josus va diversant sifatida tayyorlaşni aynan Uçinçi Reyx tuzilmalari amalga oşirgan: «8 dan 14 yoşgaça bölgan jinoiy-bezorilik unsurlaridan va beboşlardan» bolalarni verbovka qiliş va öqitiş — ularni sovet orqasida va SSSR okkupatsiya qilingan hududlarida foydalaniş uçun — Abver tomonidan olib borilgan. Rossiya FSB arxivlarida Abverkomanda-203 tomonidan 1943-yil iyulida Gemfurt qişloğida (nemisça Hemfurth, Edertal kommunasi, Valdek-Frankenberg tumani, Kassel maʼmuriy okrugi, Gessen yeri, Germaniya) ösmirlardan diversantlar tayyorlaş böyiça nemis maktabi taşkil etilganligi haqidagi hujjatlar saqlanayotgani tasdiqlangan. «Gemfurt» maxsus guruhi Abverkomanda-203 qoşida okkupatsiya paytida Orşa va Smolensk şaharlaridagi bolalar uylarida bölgan, keyinçalik esa izolyatorlar va konsentratsion lagerlardan bolalarni tanlab olgan. Nemislar tomonidan bolalar-diversantlardan foydalaniş faktini tarix fanlari doktori, professor B. N. Kovalyov tasdiqlagan, u SSSRda bunday amaliyot bölganini rad etib, verbovka qilingan bolalarning 99 foizi nemislarning topşiriqlarini bajarişdan boş tortib, Qizil Armiya tomoniga ötganini aytgan.

Kuninga avtobiografiyasi böyiça nisbat berilgan bir qator daʼvolarni «Komsomolskaya Pravda» gazetasi tahririyati tekşirib, tekşiruv natijasini 2006-yil 2-fevralda Aleksandr Boykoning maqolasida eʼlon qilgan. Xususan, tahririyat sörovnomasiga Markaziy harbiy vazirlik arxivining javobi va Kuninni (Feynbergni) Toşkent harbiy-aviatsiya öq otiş maktabiga qabul qiliş töğrisidagi qabul komissiyasi buyruği matni eʼlon qilingan:

Kuninning Medeo daryosi yuqori oqimida «diversant bolalar» maxsus maktabi mavjudligi haqidagi daʼvosi tanqidga uçradi: bu maktabni uyuştirgan deb aytilgan Mixail Pogrebetskiy toğ öqçilarini Butunittifoq toğ öqçilik tayyorgarligi instruktorlari maktabida intensiv öqitiş bilan band bölgan va NKVD bilan heç qanday aloqasi bölmagan. Bu haqiqiy maktab haqida batafsilroq qozoq mahalliy tarixşunosi, Olma-Ota tarixi va atrofi bilimdoni Arkadiy Pozdeev-Başta hamda Qozoğiston Respublikasi Taʼlim va fan vazirligi Ç. Ç. Valixanov nomidagi tarix va etnologiya instituti boş ilmiy xodimi Pavel Belan yozib bergan:

2007-yilda Vladimir Kunin öz qissasi hujjatli qissa emas, balki «mistik-fantastik yönalişdagi» roman bölganini aytdi va armiyada xizmat qilganini haqiqatan ötganini, ammo ssenariy «birinçi harfidan oxirgisigaça filmning rejissyori tomonidan qayta yozilgan» deb bayon etdi. Film premyerasi kuni kartina rejissyori Aleksandr Atanesyan ham syujet haqiqatan badiiy uydirma ekanini taʼkidladi. Keyinroq, jazo batalyonlari haqidagi afsonalarga asoslangan bunday talqinni izohlab, tarixçi S. G. Asfatullin badiiy asarlar (şu jumladan filmlar) orqali haqiqatga mos kelmaydigan va ataylab yolğon maʼlumotlarning tarqalişi hamda ularning jamoatçilik ongida mustahkamlanişi jiddiy xavf tuğdirişini aytdi.

2017-yilda Qozoğistonning «Karavan» gazetasiga bergan intervyusida Yuriy Aleksandroviç Tyutyanti 1943-yil boşida bolalar koloniyasida jazo muddatini ötayotganda NKVD ofitseri tomonidan verbovka qilinib, Vladivostok yaqinidagi yoş razvedkaçilar maktabiga yuborilganini gapirib bergan. Uning sözlariga köra, uni yapon qöşinlari nazoratidagi qöşni Manjuriya hududiga bir neça marta taşlaşgan. U yerda u yapon armiyasi haqida maʼlumot yiğayotgan katta yoşli razvedkaçilar guruhi qoşida radist vazifasini bajargan. Kvantung armiyasi tor-mor etilgandan keyin ham u XHDQ (Xalq ozodlik armiyasi) hududni egallagunga qadar işlaşda davom etgan: