Qonli olmos (film)

Qonli olmos — 2006-yilda Edward Zwick rejissyorlik qiligan va hamkorlikda işlab çiqarilgan amerika siyosiy mazmundagi jangavor triller filmi. Filmda maşhur aktorlar tarkibida boş rollarda Leonardo DiCaprio, Jennifer Konnelly va Djimon Hounsou iştirok etgan. Film voqealari uruş hududlaridan qazib olinagan va bir qança mojarolar sabab moliyalaştirilib sotiladigan qonli olmoslarga va şu tariqa butun dunyo böylab foyda keltiradigan kontrabandaçilar, olmos kompaniyalariga işora qiladi.

Film 1991–2002-yillarda Sierra-Leonedagi fuqarolar uruşi davrida hukumatga sodiq jangovor qöşinlar va isyonçi kuçlar örtasidagi kuraş oqibatida parçalanib ketgan davlatni tasvirlaydi. Voqealar rivojida uruşning köplab vaxşiyliklari aks ettirilgan, jumladan, isyonçilar tomonidan bölajak saylovlarda ovoz berişga tösqinlik qiliş maqsadida tinç aholining qöllarini kesib taşlaş sahnalar mavjud.

Filmning yakunida asosiy mavzu bölmiş ötkaziladigan qonli olmoslar konferentsiyasi 2000-yilda Janubiy Afrikaning Kimberli şahrida bölib ötgan tarixiy uçraşuvga işora qiladi. Unda ziddiyatli olmos savdosini çeklab qöyiş masalasi körib çiqiladi, lekin sertifikatlaştiriş sxemasi asosan samarasiz deb bekor qilingan.

Qonli olmoslar filmi köproq ijobiy naijalarga erişadi, DiCaprio va Hounsouning çiqişlari maqtovga sazovor deb olqişlangan. Film butun dunyo böylab 171 million dollar jamğarib, beşta „Oskar“ mukofotiga nomzod bölgan. Aktorlar böyiça nominatsiyada DiCaprio „Eng yaxşi erkak roli“ va Hounsou „eng yaxşi ikkinçi plandagi aktyor“ mukofotlariga sazovor bölgan. DiCaprio „Eng yaxşi aktyor“ uçun „Oltin globus“ mukofotiga nomzod böldi. Şuningdek, Di Caprio va Hounsou 13-Ekran aktyorlari gildiyasi mukofotining boş roldagi eng yaxşi erkak aktori va ikkinçi darajali roldagi eng yaxşi erkak aktori nominatsiyalariga nomzod sifatida qatnaşgan.

2004-yil fevralda Warner Bros kompaniyasi filmning dastlabki senariysini qayta yozişni Charles Leavittga topşiradi. Prodyuserlar Paula Waynştein va Gillian Gorfil tomonidan nihoyat amerikalik kontrabandaçi va olmos qazib oluvçi mahalliy taşkilot va bu muhitning asiriga aylangan afrikalik baliqçining hikoyasi haqida film oliş rejalaştiriladi, ammo rasmiylaştirlişdan oldin, bu voqea yillar davomida studiyadagi qoralamalarida qolib ketadi. Leavitt stsenariyni yozişni boşlaşdan oldin olmos sanoati haqida uzoq vaqt maʼlumot töplaydi. U filmni olmos sanoati vakillari hamda De Beersni ranjitişini hisobga olib yozadi va şuning uçun uni De Beers va boşqa kuçli kon korporatsiyalari sudga berişi mumkinligini inobatga olgan holda, sanoatni töğri tasvirlaşga harakat qiladi. Paula Weinstein Leavittning Qonli olmos loyihasidan hayratlanadi, lekin uni qayta yoziş uçun yozuvçilardan Ed Zwick va Marshall Herskovitzni yollaydi. Ssenariyni tugatgandan söng, Twick bu voqeaga qiziqib qoladi va özi ham filmga rejissyorlik qilişga rozi böladi.

Rotten Tomatoes filmda 219 tanqidçining fikrlari asosida film 63% maʼqullaş reytingiga ega böldi va örtaça 6,30/10 ballni qölga kiritdi. Saytning munozaralarida aytilişiça, Qonli olmos özining şarxlariga köra va ajoyib ijrosi bilan bir qança yomon hikoyalarni yengadi. Metacritic sayti şarhlarida u 39 ta şarhga asoslangan holda 100 balldan 64 ballni olgan, bu umuman ijobiy natijani körsatadi. CinemaScore tomonidan sörovda tomoşabinlar filmga A dan F gaça bölgan şkala böyiça A− bahosini bergan.

USA Today hodimi Claudia Puig filmga ijobiy baho berib, Qonli olmosni köplab munosib filmlar mavsumi içidagi marvarid deb ataydi. Puig, şuningdek, DiCaprioning ijrosini yuqori baholadi va u töğrisida „birinçi marta yoş aktyor haqiqatan ham filmdagi odamga öxşab körindi“ deb aytgan. The Christian Science Monitor hodimi Piter Rayner ham filmga ijobiy baho beradi va Puig singari DiCaprioning ijrosini ijobiy baholaydi: „DiCaprio roli ajoyib – uning ishi bu yilgi Murtadlar filmidagi ijrosi bilan deyarli bir xil“. Deymon Wise Empire jurnali filmga beş yulduzdan törttasini berib: „Spektakllar, provokatsion ğoyalar, taʼsirçan harakatli sahnalar namoyişi sönggida Hollywood mantiğining qurboni bölib qoladi“, deydi. New York jurnalidan Devid Edelstein filmni u kutganidan ham oşib ketganini aytadi: „Filmda heç qanday kutilmagan vaziyat yöqligini hisobga olsak – siz har doim qahramonlar qayerga va nima uçun ketayotganini bilasiz va bu Qonli olmos qançalik yaxşi ekanligi bilan ajablanarli“. The Washington Post gazetasidan Ann Hornaday ham DiCaprioning Qonli olmos va Murtadlar (öşa yili çiqqan) filmlaridagi rolini yuqori baholab, aktor bu yil katta ösiş surʼatlarini namoyiş qilganini aytadi. U filmga umuman olganda „ğayrioddiy, qiziqarli popkorn filmi“ deb baho beradi.

Film rivojidan Pete Vonder Haar filmni aralaş baholaydi va şunday deydi: „Aktor roli juda qiziqarli va Twick zöravonlik sahnalarini va uruş daxşatlarini tasvirlaşdan qoçmasligi diqqatga sazovor lekin ijtimoiy bayonot sifatida u biroz qisqaroq bölgan“. Ostin yilnomasidan Marc Savlov ham filmga aralaş fikr bildiradi: „Film heç qaçon hissiy çöqqilarni egallamasada, u faqat aniq kölamni kengaytirişga intiladi, Twickning uşbu filmi hali ham uç oylik maoşingizni tejaşga qodir“. The A. V. Club hodimi Scott Tobias filmga C daraja beradi: „Twick Qonli olmos fimining şon-şuhrati Sönggi samuray kabi muhim film bölişi mumkin, şuningdek çinakam provokatsion va badiiy jihatdan muvaffaqiyatga erişişi kamayadi“. San-Francisco Çronicledan Mick LaSalle filmga salbiy baho beradi: „Rejissyor Edward Twick zör film yaratişga harakat qildi, ammo jarayonning bir joyida u yaxşi film yaratişni unutib qöydi“, deb taʼkidlagan.

Qonli olmos 2006-yil 8-dekabrda AQŞ va Kanadada 1910 ta teatrda namoyiş qilindi. Film oçilişi dam oliş kunlarida 5-örinda turdi va 8 648 324 dollar mablağ töpladi. Bu har bir kinoteatrda örtaça 4 527 dollarni taşkil qildi. Filmning beş kunlik daromadi 10 383 962 dollarga yetgan.

Film ikkinçi yakşanba kunlarida 7-öringa tuşib ketdi va birinçi dam oliş kunlaridagiga qaraganda 24,6% ga kamaydi va 6 517 471 dollar töpladi. Har bir kinoteatrda örtaça summa 3 412 dollarni taşkil qildi. Uçinçi yakşanba kunlarida u 12-öringa tuşib ketdi va 3,126,379 dollarni taşkil etgan. Bu miqdor har bir teatr uçun bölinganda örtaça 1,628 dollarni taşkil etgan. Qonli olmos kassasi AQŞ va Kanadada 57 377 916 dollar, xorijda 114 029 263 dollar yiğdi. Hammasi bölib film butun dunyo böylab 171 407 179 dollarni qölga kiritgan.

Qonli olmoslar 2007-yil 20-martda birinçi region formatida DVD orqali namoyiş etildi. Uning bitta diskli hamda ikkita diskli versiyasi çiqarildi. Film taxminan 3,6 million dona DVD diskda sotilgan va savdodan 62,7 million dollar mablağ yiğgan.