Los-Anjeles, 2019-yil. Şahar smogga botgan, odamlar yonida replikantlar yaşaydi. Ular mehnat uçun yaratilgan sunʼiy mavjudotlar bölib, Yerda yaşaşi taqiqlangan. Sobiq „blade runner“ Rik Dekard (Harrison Ford) yana işga çaqiriladi: polisiya undan koloniyadan qoçib kelgan replikantlar guruhini topib, yöq qiliş topşiriğini beradi.
Filmni britaniyalik rejissyor Ridli Skott suratga olgan. U Filip K. Dikning «Androidlar elektr qöylarni tuş köradimi?» romani asosida yaratilgan. Boş rollarda Harrison Ford, Rutger Hauer, Sean Young, Daryl Hannah va Edward James Olmos oynagan, musiqasini Vangelis yozgan. Studiya — The Ladd Company. «Tiğ ustida yuguruvçi» (Blade Runner) 1982-yil 25-iyunda AQŞda çiqqan, kiberpank va neonuar yönalişining maşhur namunasiga aylandi hamda «Hugo» mukofotini qozondi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Harrison Ford, Edward James Olmos, Rutger Hauer
Ridley Scottrejissyor
Harrison Fordaktyor
Edward James Olmosaktyor
Rutger Haueraktyor
Sean Youngaktyor
Daryl HannahaktyorBJBrion Jamesaktyor
Joanna Cassidyaktyor
M. Emmet WalshaktyorHFHampton Fancherssenariy muallifi
Vangeliskompozitor·Ensiklopediyadan
Tiğ ustida yuguruvçi (Blade Runner) — 1982-yilda suratga olingan amerikalik ilmiy-fantastik film bölib, rejissyor Ridli Skott tomonidan suratga olingan. Film Filip K. Dikning 1968-yilda çop etilgan „Do Androids Dream of Electric Sheep?“ („Androidlar elektr qöylarni tuş köradimi?“) romanidan ilhomlangan. Film kiberpank janrining klassik namunasi bölib, u ilmiy-fantastika, noir va falsafiy mavzularni öz içiga oladi.
3Syujet
Film voqealari 2019-yilda, distopik Los-Anjelesda sodir böladi. Film boş qahramoni Rik Dekard (Harrison Ford)…
Film voqealari 2019-yilda, distopik Los-Anjelesda sodir böladi. Film boş qahramoni Rik Dekard (Harrison Ford) — sobiq „blade runner“, yaʼni replikantlarni ovlovçi maxsus detektiv. Replikantlar — sunʼiy yöldoş koloniyalarida işlaş uçun yaratilgan biologik androidlar bölib, ularga yer yuzida yaşaş taqiqlangan.
Tayrell korporatsiyasi tomonidan işlab çiqarilgan Nexus-6 turidagi replikantlar odamlar kabi fikrlaş va harakat qiliş qobiliyatiga ega, ammo ular atigi tört yillik umrga ega. Film davomida Dekard törtta qoçqin replikantni yöq qiliş topşiriğini oladi: Roy Batty (Rutger Hauer), Pris (Daryl Hannah), Zhora (Joanna Cassidy) va Leon (Brion James). Ular öz yaratuvçilari bilan uçraşib, umrlarini uzaytirişni xohlaydilar.
Film davomida Dekard replikantlardan biri bölgan Reyçel (Sean Young) bilan uçraşadi. Reyçel özining replikant ekanligini ilgari bilmagan va unga bolalik xotiralari singdirilgan. Dekard va Reyçel örtasida romantik munosabatlar rivojlanadi, bu esa insoniyat va sunʼiy ong haqidagi falsafiy savollarni kötaradi.
4Mavzular va tahlil
Tiğ ustida yuguruvçi turli mavzularni qamrab oladi,…
Tiğ ustida yuguruvçi turli mavzularni qamrab oladi, jumladan:
Sunʼiy ong va insoniyat: Replikantlar insoniy his-tuyğular va hayotga intilişga ega bölib, bu ularning odamlardan farqlanişini savol ostiga qöyadi.
Distopiya va futuristik jamiyat: Filmda 2019-yil Los-Anjelesi qoronği, iflos va yuqori texnologiyalarga ega şaharga aylangan, bu esa kiberpank estetikasiga asos solgan.
Noir uslubi: Film klassik noir elementlarini öz içiga oladi — qoronğu vizual atmosfera, sirli boş qahramon va axloqiy murakkablik.
Identiklik va xotira: Film insonning özligini aniqlaşda xotiralar va tajribalar qançalik muhim ekanligi haqida falsafiy savollarni kötaradi.
5Işlab çiqariş va tasviriy uslub
Film vizual jihatdan nihoyatda öziga xos bölib, futuristik şaharning noyob dizayni, neon çiroqlari va doimiy…
Film vizual jihatdan nihoyatda öziga xos bölib, futuristik şaharning noyob dizayni, neon çiroqlari va doimiy yomğir bilan ajralib turadi. Syod Maykl tomonidan yaratilgan dizayn va Duglaz Trumbull boşçiligidagi maxsus effektlar filmning kiberpank estetikasiga asos solgan.
Bundan taşqari, Vangelis tomonidan yozilgan original saundtrek filmning mistik va sirli atmosferasini yanada kuçaytirgan. Elektron musiqalar, klassik ohanglar bilan uyğunlaşib, filmning hissiy taʼsirini oşirgan.
6Çiqişi va qabul qilinişi
1982-yilgi dastlabki premyerada Tiğ ustida yuguruvçi tijorat jihatdan unçalik muvaffaqiyatli bölmagan, biroq…
1982-yilgi dastlabki premyerada Tiğ ustida yuguruvçi tijorat jihatdan unçalik muvaffaqiyatli bölmagan, biroq keyinçalik kult filmga aylangan. Film bir neça marta qayta tahrir qilingan va turli versiyalari mavjud, jumladan:
Theatrical Cut (1982)
Directorʼs Cut (1992)
Final Cut (2007)
Bu versiyalar örtasidagi asosiy farq Dekardning replikant ekanligi haqidagi jumboqqa taalluqli. Final Cut versiyasida bu masala oçiq qoldirilgan, bu esa muxlislar orasida munozaralarga sabab bölgan.
7Taʼsiri va merosi
Tiğ ustida yuguruvçi zamonaviy ilmiy-fantastika janriga katta taʼsir körsatgan. U Matrix (1999), Ghost in the…
Tiğ ustida yuguruvçi zamonaviy ilmiy-fantastika janriga katta taʼsir körsatgan. U Matrix (1999), Ghost in the Shell (1995), Ex Maçina (2014) kabi filmlarga ilhom manbai bölgan. Film kiberpank harakatining asosiy ilhomlantiruvçilaridan biri hisoblanadi.
2017-yilda filmning davomi „Blade Runner 2049“ (rejissyor Denis Villeneuve) çiqdi. Uşbu film ham falsafiy savollarni davom ettirib, original film merosini davom ettirgan.
8Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB9Franşiza tartibida
2 film
Matn: maqola «Tigʻ ustida yuguruvchi» — Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.