Breakfast at Tiffany's

«Breakfast at Tiffanyʼs» (ingl. Breakfast at Tiffanyʼs) — 1961-yilda rejissyor Blake Edwards suratga olgan romantik komediya. Rollarda Audrey Hepburn va George Peppard iştirok etgan. Film Truman Capote ning 1958-yilda naşr etilgan şu nomli qissasi asosida yaratilgan. Filmda fermer qişloğidan kelgan qiz Holly Golightly hikoya qilinadi. U şahar yuqori jamiyatining hayotini orzu qiladi, lekin turli özgarişlarni boşidan keçirib, oddiy hayotda baxtni topadi.

Audrey Hepburn filmda Holly Golightly rolini ijro etgan. Bu nafis va ekssentrik, boy kuyovni izlayotgan sodda qiz. Hepburnning özi tan olganidek, bu rol uning ijodidagi eng yorqin va eng murakkab rollardan biri böldi, çunki intроvert aktrisa ekssentrik ekstravertni öynaşi kerak edi.

Filmda ijro etilgan «Moon River» qöşiği kompozitor Henry Mancini va qöşiq matni muallifi Johnny Mercerga 1962-yilda «Oscar» mukofotini olib keldi. Mancini şuningdek «Breakfast at Tiffanyʼs: Music from the Motion Picture» albomi uçun eng yaxşi saundtrek nominatsiyasida «Oscar» mukofotiga sazovor böldi.

Filmda, şuningdek, George Peppard öz karerasining eng yorqin roli bölgan rolni ijro etgan.

Audrey Hepburn — Holly Golightly

George Peppard — Paul Varjak

Patricia Neal — Emily Eustace «Toğri» (2E) Fayleson

Mickey Rooney — Mr. Yunioşi

Alan Reed — Sally Tomato

Buddy Ebsen — Doc Golightly

Martin Balsam — O. D. Berman

José Luis de Vilallonga — José da Silva Pereira

Stanley Adams — Rusty Trawler

John McGiver — «Tiffany & Co.» dökonidagi sotuvçi

Elvia Allman — kutubxonaçi

Orangey — Hollyning muşugi

«Breakfast at Tiffanyʼs» filmi 1961-yil 5-oktabrda Paramount Pictures kompaniyasi tomonidan ekranga çiqarilgan. Film tanqidçilar orasida muvaffaqiyat qozongan va tijoriy jihatdan ham muvaffaqiyatli bölib, 2,5 million dollarlik byudjetda 14 million dollar yiğgan. Hepburn ijro etgan Holly Golightly obrazi uning eng esda qolarli va tanib böladigan rollaridan biri hisoblanadi. Aktrisa bu rolni özining eng murakkab rollaridan biri deb hisoblagan, çunki u intроvert bölib, ekstravertni öynaşi kerak edi.

Film «Oscar» mukofotiga beş nominatsiya oldi: «eng yaxşi aktrisa», «eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy», «eng yaxşi dekoratsiya dizayni», «eng yaxşi asl partitura» va «eng yaxşi asl qöşiq». AQŞ Kongress kutubxonasi filmni madaniy, tarixiy yoki estetik jihatdan ahamiyatli deb topdi va 2012-yilda uni Milliy film reyestriga saqlaş uçun tanladi.

«Rotten Tomatoes» şarhlar agregatorida film 55 ta şarh asosida 89 % maqullaş reytingini oldi, örtaça ball 7,50/10. Saytdagi tanqidçilar konsensusida şunday deyilgan: «Filmda bir neçta anaxronizmlar bor, lekin Blake Edwards bu kult klassikada eng kulgili, Audrey Hepburn esa ekranni şunçaki yoritadi». «Metacritic» saytida film 6 tanqidçi asosida örtaça tortilgan 76 ball oldi, bu ijobiy şarhlardan dalolat beradi.

«Time» jurnali şunday yozgan: «Birinçi yarim soat davomida Gollivud versiyasidagi Holly (Audrey Hepburn) Kapotening versiyasidan deyarli farq qilmaydi. U giyohvandlikni taşlagan va tuğgan nikohsiz bolasini yöqotgan, lekin baribir u Jolly Holly, abadiy kelin, Texas ştatidagi Tyulpan şahri farzandi, 15 yoşida Gollivudga qoçib, hayotdagi eng yaxşi narsani topişga intiladi, masalan, poyabzalni».

«The New York Times» gazetasi filmni mutlaqo işonçsiz deb atadi: unda komediya, romantika, ötkir hazil, kulgili sözlaşuv iboralari va Manhettenning Ist-Saydagi eng haşamatli tumanlari teng bölmagan uluşlarda aks etgan, eng gözal ranglarda suratga olingan. Şarhda gazeta yozgan: Holly Golightly, odatdagidek, işonçsiz. Ammo missis Hepburn ijrosida u haqiqatan ham jozibali elf bolasi bölib, uni körganlar işonadi va sevib qoladi. George Peppard — oson va asosan xotirjam şahar fuqarosi, u iştirok etişdan köra kuzatişni yoqtirganga öxşaydi. Martin Balsam — haqiqiy şijoatli, energiyali gollivudlik agent. Ayqaş oyoqli, kalta körar yapon Mickey Rooney umuman ekzotik. Patricia Neal esa oz sonli epizodlarida mister Peppardning homiysi sifatida juda zör va energiyali, Buddy Ebsenning esa missis Hepburnning eri sifatida qisqa, lekin esda qolarli roli bor.

Truman Capote Hepburnni boş rolda yomon körgan. Kapotening biografi Gerald Clarke filmni erkin ruhli ayollar uçun «valentinka» deb hisoblagan, katta şaharda adaşib qolgan kiçik qizning ibratli hikoyasi emas. U şunday degan: «Bu film şunçaki şakar va ziravorlardan tayyorlangan qandolat mahsulotidir».

Hepburn Hollyning roli sifatida, soçlari baland şinyon bilan yiğilgan va katta sigaret tutqiçi bilan, XX asr Amerika kinematografining eng belgili obrazlaridan biri hisoblanadi.

Filmning butun davomida yana bir kult buyum — Hollyning quyoş közoynaklari bölib, ular köpinça adaşib «Ray-Ban Wayfarer» modeli deb aytiladi. Aslida bu közoynaklar «Oliver Goldsmith Manhattan» nomi bilan London şahrida britaniyalik Oliver Goldsmith firmasi tomonidan işlab çiqarilgan va tikilgan. 2011-yilda model filmning 50 yilligi munosabati bilan qayta çiqarilgan.

Hepburn uçun «Givençy» tomonidan filmda foydalaniş uçun işlab çiqilgan uçta köylakdan biri 2006-yil 5-dekabrda «Çristieʼs» auksionida 467 200 funt sterling (~ 947 000 AQŞ dollari) ga sotilgan, bu zahira narxidan taxminan 7 barobar yuqori. Hepburn qahramoni filmning boşida kiygan «Givençy»dan qora kiçik köylak XX asr modasidagi eng belgili kiyimlardan biri hisoblanadi va, ehtimol, barça davrlardagi eng maşhur qora kiçik köylakdir.

Filmdagi ikkinçi qora kiçik köylak keng qirrali şlyapa bilan birga Holly bandit Sally Tomatoni Sing-Sing qamoqxonasida körgani borganida kiyilgan. Bu köylakni Anne Hathaway ijro etgan Selina Kyle — Muşuk ayol (Catwoman) obrazining alter egösi ham kiygan, u Kristofer Nolanning «The Dark Knight Rises» filmida rol öynagan. Rassom Adam Hughes çizgan «Catwoman» komiks kitobi Holly obraziga asoslangan.

«Breakfast at Tiffanyʼs» — amerikalik rok-guruh «Deep Blue Something» ning eng maşhur qöşiqlaridan biri.

«Love and Other Disasters» filmining boş qahramoni «Breakfast at Tiffanyʼs»ni doimo qayta tomoşa qiladi va Audrey Hepburnga taqlid qiladi. Filmda Henry Mancinining musiqasi bir neça marta eşitiladi.

Yapon kompaniyasi «Jun Planning» Holly Golightly obrazidagi pullip qöğirçoğini çiqardi.

Filmga «Simpsonlar» multserialining «Iʼm With Cupid» epizodida işora qilingan — «Thatʼs right, they have breakfast at Tiffanyʼs now» (rus. Töğri, endi ular Tiffanyʼda nonuşta qilişadi) iborasi orqali.

Amerikalik yozuvçi James Patterson (trillerlar muallifi va qora tanli detektiv Alex Cross obrazining yaratuvçisi) 2008-yilda «Sundays at Tiffanyʼs» nomli kitob çiqardi. Kitobning boş qahramoni — Jane. Uning hayotidagi eng katta sevgi — xayoliy dösti Maykl. Lekin «Tiffany & Co.» dökoni, Kapotedagidek, Janening eng sevimli joyidir.

2001-yilda Germaniyada çiqarilgan poçta markasi, uning eskizi uçun «Breakfast at Tiffanyʼs» filmidagi Audrey Hepburn obrazi işlatilgan, filateliya noyobligiga aylandi va 50 ming yevrodan ortiq turadi.

«Breakfast at Tiffanyʼs» filmining Audrey Hepburn qölyozmasi bilan ssenariysi auksionda ssenariylar uçun rekord summaga — 632,7 ming funt sterlingga sotildi.

1962 — ikkita «Oscar» mukofoti: «eng yaxşi musiqa» (Henry Mancini), «eng yaxşi qöşiq» (Johnny Mercer, Henry Mancini, «Moon River» qöşiği)

1962 — «Devid di Donatello» mukofoti eng yaxşi xorijiy aktrisa uçun (Audrey Hepburn)

1962 — «Grammy» mukofoti eng yaxşi saundtrek uçun (Henry Mancini)

1962 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasi mukofoti (George Axelrod)

1962 — «Oscar» mukofotiga uç nominatsiya: «eng yaxşi aktrisa» (Audrey Hepburn), «eng yaxşi ssenariy» (George Axelrod), «eng yaxşi rassom ishi» (Hal Pereira, Roland Anderson, Sam Comer, Ray Moyer)

1962 — AQŞ Rejissyorlar gildiyasi mukofotiga nominatsiya (Blake Edwards)

1962 — «Golden Globe» mukofotiga ikkita nominatsiya: «eng yaxşi film — komediya», «eng yaxşi aktrisa — komediya/myuzikl» (Audrey Hepburn)