Bridge of Spies

«Şpion köprigi» (ingl. Bridge of Spies) — Stiven Spilberg rejissyorligida, Mett Çarman va Koen aka-ukalar ssenariysi asosida suratga olingan, real voqealarga asoslangan amerikalik badiiy film. Boş rollarni Tom Xenks va Mark Rayllens ijro etgan. Filmning AQŞdagi premyerasi 2015-yil 16-oktabrda bölib ötdi, Rossiyada esa film şu yilning 3-dekabrida prokatga çiqdi.

Lenta «Oskar» mukofotiga oltita nominatsiyaga sazovor böldi, jumladan yil eng yaxşi filmi nominatsiyasiga ham, lekin faqat bitta mukofot oldi.

Tom Xenks — Jeyms Donovan, suğurta işlari böyiça advokat

Mark Rayllens — Rudolf Abel, sovet nelegal razvedkaçisi

Skott Şeppard — agent Xoffman

Emi Rayan — Meri Makkenna Donovan, Jeymsning xotini

Sebastian Koх — advokat Volfgang Fogel

Alan Alda — Tomas Uotters, huquqiy firma şerigi

Ostin Stouell — Frensis Gari Pauers, amerikalik uçuvçi

Billi Magnussen — Dag Forrester, Jeyms Donovanning yordamçisi

Iv Xyuson — Kerol Donovan, Jeyms va Meri qizi

Jillian Leblinig — Pegi Donovan, Jeyms va Meri qizi

Noa Şnapp — Rodjer Donovan, Jeyms va Meri öğli

Jessi Plemons — Jo Myorfi, amerikalik uçuvçi

Maykl Gaston — agent Uilyams

Piter Makrobbi — Allen Dulles, CIA rahbari

Uill Rodjers — Frederik Prayor, josuslikda ayblangan talaba

Dominik Lombardozzi — agent Blasko

Dakin Metyus — sudya Mortimer Bayers

Stiven Kanken — Uilyam Tompkins

Joshua Harto — Beyts

Mark Zak — sovet sudyasi

Edvard Jeyms Hayland — Oliy sud raisi Erl Uoren

Mixail Gorevoy — Ivan Aleksandroviç Şişkin, sovet elçixonasi xodimi

Burghart Klausner — Garald Ott, GDR boş prokurori

Petra-Mariya Kammin — Yelena Abel

Lyusi Dreznin — Lidiya Abel

Maykl Şenk — amakivaçça Dreves

Vanya Getz — sovet qöriqçisi

Vladimir Vilanov — sovet qöriqçisi

Ivan Şvedoff — sovet söroq qiluvçisi

Merab Ninidze — sovet söroq qiluvçisi

Konstantin Frolov — sovet amaldori

Film keng tanqidiy eʼtirofga sazovor böldi. Rotten Tomatoes saytida uning «yangilik» reytingi 239 ta şarhga asoslangan holda 91 % ni taşkil etadi, örtaça baho esa 10 ballik şkalada 7,8 ball. Metacritic, örtaça tortilgan arifmetik qiymatga asoslangan baholarni çiqaradigan sayt, filmga 48 ta şarhga asoslangan holda 100 ballik şkalada 81 ball berdi. CinemaScore saytining maʼlumotlariga köra, tomoşabinlar filmga «A+» dan «F» gaça bölgan şkalada «A» bahosini qöyişgan.

Chicago Sun-Times naşridan Richard Ruper filmni maʼqullab, Stiven Spilbergning rejissyorlik mahoratini yuqori baholadi. Chicago Tribune naşridan Maykl Filips filmga ijobiy fikr bildirib, xususan Tom Xenksning aktyorlik öyinini taʼkidladi. The A.V. Club naşridan Ignatiy Vişnevetskiy filmni «Spilbergning eng gözal keç filmlaridan biri va, ehtimol, eng ifodali filmi» deb taʼriflagan. […] «Şpion köprigi» CIA va KGB örtasidagi keskin asirlar almaşinuvini tasvirlaydi, u köpinça muşuk va siçqon öyiniga aylanib ketadi».

Rossiyalik kinoşarhlovçilar filmni «klyukvennost» (soxtalik) va oçiqdan-oçiq tarafkaşlikda ayblaşdi.

U-2 samolyoti urib tuşirilganda, Gari Pauers katapultalaş tizimidan foydalanmagan, çunki bortmexaniklardan bu tizim samolyotni öz-özini yöq qiliş tizimi bilan birlaştirilganini bilgan. Filmda esa öz-özini yöq qiliş tizimi alohida tugma orqali işga tuşirilişi aytiladi.

Almaşinuv paytida Abel Donovanga şunday deydi: «Meni quçoqlaşadimi yoki şunçaki orqa örindiqqa işora qilişadimi». Şu bilan u, agar quçoqlaşmasa, sovet hukumatining işonçsizligi qaytişi va demak, Abelning otib taşlanişi ehtimoli yuqori ekanligiga işora qiladi. Almaşinuv sahnasida Abelga orqa örindiqqa işora qilişadi, ammo keyinçalik Abel razvedkaning markaziy apparatida işlaşga qaytadi.

Filmda SSSR Berlinni tiklaşni taqiqlagan deb tasdiqlanadi, u SSSR tomonidan bombardimon qilingan edi. Haqiqatda Berlin nafaqat SSSR, balki Ğarbiy ittifoqçilar tomonidan ham faol bombardimon qilingan. Şuningdek, Berlinni tiklaşni taqiqlaş haqiqatga töğri kelmaydi va heç bir haqiqiy hujjatda eslatilmagan. Barça fotosuratlarda öşa paytda şaharning qayta qurilganini köriş mumkin.

Filmning oxirida matn keltiriladi, unda Abel heç qaçon Sovet Ittifoqi tomonidan razvedkaçi sifatida tan olinmagani aytiladi. Biroq haqiqatda 1968-yilda SSSR ekranlariga «Ölik mavsum» filmi çiqqan, unda Abel sovet razvedkaçisi sifatida kiriş nutqi bilan çiqadi, bundan taşqari u filmning texnik maslahatçisi bölgan. Filmda ham tuşgan agentlarning mostda almaşinuvi sahnasi bor, unda boş qahramonni hamkasblari xursand bölib kutib olişadi — bu lavha Abel tarixi asosida qayta yaratilgan.

Donovanga qarşi oynalarga öq otib qilingan suiqasdlar va uning işlaridan mahrum etilişi haqiqatda bölmagan. U tinç-osoyişta işini davom ettirgan, jumladan Nyu-York taʼlim departamentining vitse-prezidenti, keyin esa prezidenti lavozimida işlagan (qarang: uning tarjimai holi). Oliy sud raisi Erl Uoren ish böyiça ishi uçun Donovanga oçiq minnatdorçilik bildirgan.

Filmda Ştazi tomonidan Frederik Prayorning Berlin devori orqali qoçişga yordam bergani uçun hibsga olinişi körsatilgan. Prayorning özi keyinçalik intervyusida hibsga oliş aynan şu sababga köra bölganini rad etgan. Prayor intervyuda şunday degan: «Filmdagi mening ismli qahramonimning men bilan heç qanday aloqasi yöq. Stiven Spilberg men bilan boğlanib, nima bölganini söramagani va haqiqiy voqeani öylab topilgan voqea bilan almaştirgani meni ğazablantiradi».

2015 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining yil eng yaxşi filmlari röyxatiga kiritilgan.

2016 — «Oskar» mukofoti eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun (Mark Rayllens), şuningdek 5 ta nominatsiya: eng yaxşi film (Stiven Spilberg, Mark Plett, Kristi Makosko Kriger), eng yaxşi original ssenariy (Mett Çarman, Ethan Koen, Joel Koen), eng yaxşi original musiqa (Tomas Nyuman), eng yaxşi rassomlik ishi (Adam Stokhauzen, Rina DeAnjelo, Bernhard Genrix), eng yaxşi ovoz aralaştiriş (Endi Nelson, Gari Ridstrom, Dryu Kunin).

2016 — «Oltin globus» mukofotiga nominatsiya eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun (Mark Rayllens).

2016 — BAFTA mukofoti eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun (Mark Rayllens), şuningdek 8 ta nominatsiya: eng yaxşi film (Stiven Spilberg, Mark Plett, Kristi Makosko Kriger), eng yaxşi rejissyura (Stiven Spilberg), eng yaxşi original ssenariy (Mett Çarman, Ethan Koen, Joel Koen), eng yaxşi operatorlik ishi (Yanuş Kaminski), eng yaxşi original musiqa (Tomas Nyuman), eng yaxşi montaj (Maykl Kan), eng yaxşi rassomlik ishi (Adam Stokhauzen, Rina DeAnjelo, Bernhard Genrix), eng yaxşi ovoz (Endi Nelson, Gari Ridstrom, Dryu Kunin, Richard Haymns).

2016 — AQŞ kino aktyorlari gildiyasi mukofotiga nominatsiya eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun (Mark Rayllens).

2016 — «Saturn» mukofoti eng yaxşi triller uçun.

2016 — «David di Donatello» mukofoti eng yaxşi xorijiy film uçun (Stiven Spilberg).

2016 — London kinotanqidçilari doirasining eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun mukofoti (Mark Rayllens).

2016 — AQŞ ssenariyçilar gildiyasi mukofotiga eng yaxşi original ssenariy uçun nominatsiya (Mett Çarman, Ethan Koen, Joel Koen).

2017 — «Grammy» mukofotiga ikkita nominatsiya: vizual asar uçun eng yaxşi saundtrek (Tomas Nyuman), eng yaxşi instrumental kompozitsiya (Tomas Nyuman, «Bridge Of Spies (End Title)» asari uçun).