«Dark Victory» — 1939-yilda suratga olingan amerikalik dramatik film. Rejissyori Edmund Goulding.
Ssenariy Casey Robinsonning George Brewer va Bertram Bloç tomonidan 1934-yilda yozilgan şu nomli pyesasi asosida yozilgan.
Asosiy rollarni Bette Davis, George Brent, Humphrey Bogart va Geraldine Fitzgerald ijro etgan.
Filmning premyerasi 1939-yil 22-aprelda Radio City Music Hall teatrida bölib ötgan. «Dark Victory» irland aktrisasi Geraldine Fitzgeraldning iştirok etgan birinçi amerikalik filmi böldi.
Bu Bette Davis va George Brentning sakkizinçi hamkorlik ishi edi.
1Rollarda
Ronald Reagan, Humphrey Bogart, Bette Davis
2Syujet
Judith «Judy» Traherne — yoş, beparvo jamiyat gözali va katta boylikning merosxöri. U otlarni, tez…
Judith «Judy» Traherne — yoş, beparvo jamiyat gözali va katta boylikning merosxöri. U otlarni, tez maşinalarni va şovqinli ziyofatlarni yaxşi köradi, lekin yoşiga qaramay kuçli boş oğriği va boş aylanişidan aziyat çekadi. Dastlab Judy oğriqqa eʼtibor bermaydi, lekin bir kuni otda yurganida közlari ikkilanib ketadi, u boşqaruvni yöqotib yiqiladi. Uning kotibi va eng yaqin dösti Ann King Judyni şifokorga borişga majbur qiladi, şifokor esa uni mutaxassisga yönaltiradi.
Doktor Frederick Steele Nyu-Yorkdagi kabinetini yopiş jarayonida, Vermont ştatiga köçib, miya hujayralari va ularning ösişini örganişni rejalaştirgan. U istamay Judy bilan uçraşişga rozi böladi. Qisqa muddatli xotira yöqolişi alomatlari kuzatiladi, lekin Judy barça alomatlarni inkor etadi. Steele uni duç kelgan kasalligi jiddiy va hayot uçun xavfli ekanligiga işontiradi, şifokor esa qizga ğamxörlik qiliş uçun köçiş rejalarini özgartiradi.
Taşxis uning şubhalarini tasdiqlaydi, Judy miya ösimtasi — glioma, yaʼni xavfli şişni olib taşlaş operatsiyasiga rozi böladi. Steele ösimtani töliq olib taşlab bölmasligini aniqlaydi va qizning yaşaşiga bir yildan kam vaqt qolganini tuşunadi. Ölim oğriqsiz, lekin tez bölişi kutiladi.
Unga yana bir neça oy baxt beriş uçun Steele Judy va Annni operatsiya muvaffaqiyatli ötganiga işontirib, ularni aldaydi. Lekin Ann unga bosim ötkazib, şubhasini bildiradi, va Steele haqiqatni tan olişga majbur böladi. Steele Annga: «U tez orada ölişini bilmasligi kerak», deydi. Qiz sir saqlaşga rozi böladi va ular yolğon gapirişda davom etişadi.
Judith va Steele bir-birlariga oşiq bölib, juftlik bölişadi. Sevgilisiga Vermontga köçiş uçun narsalarini yiğişda yordam berar ekan, Judy özining kasallik tarixini topadi, unda bir neça şifokorning xatlari bor, ular Steelening umidsiz başoratini tasdiqlaydi. Steele uni rahm-şafqat tufayli turmuşga çiqqan deb öylab, Judy nikohni bekor qiladi va avvalgi hayot tarziga qaytadi.
Bir kuni uning otxonadagi dösti Michael ÖLeary, köp yillar davomida uni yaşirinça sevib kelgan, Judyga uning bemaʼni xulqi haqida noroziligini bildiradi va Judy özining ölayotganini tan oladi. Ularning suhbati qizni oxirgi oylarini munosib, sevgan erkagi bilan baxtli ötkazişi kerakligiga işontiradi. U Steelening oldida uzr söraydi, ular turmuş quradi va Vermontga köçib ötişadi.
Uç oydan söng Ann Judynikiga mehmonga keladi. Döstlar boğda gul ekişadi, şu payt Judy osmon bulutlar bilan qoplangan bölsa-da, quyoşning issiqligini hali ham his qilayotganini aytadi. Aslida heç qanday bulut yöq, qizlar Judyning köriş qobiliyatini yöqotayotganini va tez orada ölişini tuşunişadi. U Anndan Steeleʼga ğamxörlik qilişni söraydi.
Şifokor öşa kuni tibbiy tadqiqotlarining eng sönggi natijalarini taqdim etiş uçun Nyu-Yorkka jönaydi, bu tadqiqotlar saraton davolaşga yordam berişi mumkin. Judy uyda qolişini va Steelega safarga narsalarini yiğişda yordam berişini aytadi.
Xayrlaşayotib, u unga sevgilarining «qoronğulikni yengişini» aytadi.
Keyin itlari bilan xayrlaşgaç, Judy zinadan kötarilib, yotoqxonaga kiradi. U qisqa ibodat qiladi, söng karavotga yotadi. Uning ortidan kelgan xizmatkor Marta qizning ustiga adyol yopadi. Judy uni yolğiz qoldirişni söraydi va Marta çiqib ketadi. Kamera Judithning qotib qolgan nigohiga qaratiladi, ekran xiralaşib, qorayib boradi va boş qahramonning körlik holatini tomoşabinga yetkazadi, film şu bilan tugaydi.
3Rollarda
Bette Davis — Judith…
Bette Davis — Judith Traherne
George Brent — doktor Frederick Steele
Humphrey Bogart — Michael ÖLeary
Geraldine Fitzgerald — Ann King
Ronald Reagan — Alec
Henry Travers — doktor Parsons
Cora Witherspoon — Carrie
Dorothy Peterson — miss Wainwright
Virginia Brissac — Marta
Charles Riçman — polkovnik Mantle
Herbert Rawlinson — doktor Carter
Leonard Mudie — doktor Driscoll
Fay Helm — miss Dodd
Lottie Williams — Lucy
4Işlab çiqariş
«Dark Victory» pyesasining Broadwaydagi sahnalaştirişida Judith Traherne rolini Tallulah Bankhead 51 spektakl…

«Dark Victory» pyesasining Broadwaydagi sahnalaştirişida Judith Traherne rolini Tallulah Bankhead 51 spektakl davomida ijro etgan, keyin esa spektakl töxtatilgan, çunki Bankhead bakterial infeksiyaga çalingan. Bette Davis keyingi yillarda bu rolda Bankheadga taqlid qilganini oçiq tan olgan.
1935-yilda David O. Selznick boş rollarda Greta Garbo va Fredric Marçni körmoqçi bölgan, lekin Garbo örniga «Anna Karenina»da boş rolni ijro etişni tanlagan. 1936-yilda u boş ayol rolini Merle Oberonga taklif qilgan, lekin uning şartnomasi aktrisaning suratga olinişiga tösqinlik qilgan. Şundan söng Bette Davis taklif etilgan. Rejissyor Edmund Goulding va prodyuser David Lewis loyihaga qiziqiş bildirişgan.
Bir neça kun suratga olinganidan keyin Davis şartnomadan ozod qilişni söradi, u davom ettirişga juda kasal ekanini daʼvo qildi. Prodyuser Hal Wallis javob berdi: «Men sizning işingizda ilhomni kördim — kasal bölib qoling!». U Constance Worth bilan ajraşgan Brentdan taskin topgan, bu esa unga suratga oliş maydonçasidagi hamkasbi bilan roman boşlaşga imkon bergan, bu roman butun suratga oliş davomida va undan keyingi uç filmda davom etgan. Keyinroq Davis Brent bilan turmuş qurmoqçi bölganini, lekin fikrini özgartirganini aytgan. Şunga qaramay, u şunday degan: «Men turmuş qurmagan erkaklar orasida menga eng qadrlisi George Brent bölgan».
«Oh, Give Me Time for Tenderness» qöşiğini Edmund Goulding va Elsie Janis yozgan, uni Vera Vane ijro etgan.
Filmning dastlabki versiyasida qöşimça sahna bor edi: Judithning ölimidan keyin uning oti poygada ğolib çiqadi, otxona xodimi (Michael) esa yiğlaydi. Sahna oldindan körsatuvda salbiy qabul qilinib, kesib taşlangan.
5Tanqid
The New York Times gazetasi uçun şarhida Frank S. Nugent yozgan: «Sinik baho bularning hammasini hissiy…

The New York Times gazetasi uçun şarhida Frank S. Nugent yozgan: «Sinik baho bularning hammasini hissiy yengillik, dramaturgning nozik yuragi va körlik mavzusini ekspluatatsiya qilişni yaxşi biladigan tomoşabinlarning his-tuyğularini bemalol öynaş deb rad etardi. Lekin bunga sinik böliş mumkin emas. Kayfiyat juda ötkir, öyin juda halol, mahorat juda puxta. Miss Davis, tabiiyki, hukmronlik qildi, va bu töğri — bu uning filmi, lekin miss Fitzgerald aqlli döstning taʼsirçan obrazini qöşdi, George Brent esa şifokor rolida hayratga soladi, çunki uning ijrosi mustaqil va pişgan. Bu safar biz yumşoq bölişga jurʼat etişimiz kerak. Bu filmni sinik masxara bilan rad etmang».
Variety filmni «kuçli drama» va «Bette Davisning kuçli va taʼsirçan roli bilan yaxşi tayyorlangan taklif» deb atagan.
Time Out London tanqidçisi Tom Milne yozadi: «Davis va rejissyor Edmund Goulding sovun operasini deyarli uslubiy asarga aylantirişadi».
Turner Classic Movies kanalidagi filmda Margarita Landazuri şunday degan: «“Dark Victory” xit böldi. Kinoixlos va tanqidçilar ularning his-tuyğulari manipulyatsiya qilinayotganini bilişgan, lekin şunçalik mahorat va taʼsirçanlik bilan qilinganki, ular qoyil qolmasdan iloji yöq edi».
6Mukofotlar va nominatsiyalar
Film Amerika kino instituti (AFI) tomonidan quyidagi toifalarda eʼtirof…
Film Amerika kino instituti (AFI) tomonidan quyidagi toifalarda eʼtirof etilgan:
2002: AFI röyxati böyiça 100 yil davomida eng ehtirosli 100 ta amerikalik film — 32-örin
2005: AFI röyxati böyiça 100 yil davomida amerikalik filmlardagi eng yaxşi musiqa — nominatsiya
2006: AFI röyxati böyiça 100 yil davomida eng ilhomlantiruvçi 100 ta amerikalik film — 72-örin
7Radio
Barbara Stanwyck va Melvyn Douglas 1938-yilda pyesaning radioversiyasini sahnalaştirişda iştirok etgan, u Lux…
Barbara Stanwyck va Melvyn Douglas 1938-yilda pyesaning radioversiyasini sahnalaştirişda iştirok etgan, u Lux Radio Theatreʼda taqdim etilgan, keyingi yili esa Davis va Spencer Tracy boşqa radioversiyada iştirok etişgan.
1952-yil 6-martda Gollivud studiyasidan CBS Radiöda pyesaning 30 daqiqalik qisqartirilgan versiyasi Stanwyck va David Brian iştirokida efirga çiqqan.
8Film
1963-yilda filmning remeyki «The Stolen Hours» nomi bilan çiqdi, unda Susan Hayward va Michael Craig rol…
1963-yilda filmning remeyki «The Stolen Hours» nomi bilan çiqdi, unda Susan Hayward va Michael Craig rol öynagan, rejissyori Daniel Petri bölgan. Vaqt çegaralari yangilangan, voqea esa Angliyada bölib ötadi.
9Televideniye
1976-yilda pyesa asosida NBC kompaniyasi telefilm suratga olgan, boş rolda Elizabeth Montgomery, filmni…
1976-yilda pyesa asosida NBC kompaniyasi telefilm suratga olgan, boş rolda Elizabeth Montgomery, filmni yaratgan esa Anthony Hopkins.
10Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB11Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Победить темноту» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
