«Day of the Dead» (Kun öliklar) — George Romero va prodyuser Richard Rubinstein tomonidan suratga olingan, zombilar haqidagi Amerika postapokaliptik filmi. Bu «Living Dead Night» («Tirik öliklar keçasi») seriyasining uçinçi filmi. Filmda Lori Cardille, Terry Alexander, Joseph Pilato va Richard Liberty rol öynagan. Film zombi apokalipsisidan omon qolgan odamlar guruhi haqida hikoya qiladi. Ular Floridadagi yer osti bunkerida yaşirinib, insoniyatning tirilgan öliklar tödasi bilan töqnaşuvi natijasini hal qilişlari kerak. Romero filmni «oz odamli jamiyatning şu kiçik bölagida ham odamlar örtasidagi muloqotning yöqligi tartibsizlik va inqirozga olib kelişi haqida tragediya» deb taʼriflagan.
Işlar oldingi film, «Dawn of the Dead» («Öliklar tongi») çiqqandan köp ötmay boşlangan, ammo Romero boşqa loyihalar ustida işlay boşlagaç, töxtatilgan. Film United Film Distribution Company bilan uç filmlik şartnoma doirasida yaratilgan. Romero şartnomada közda tutilgan boşqa ikki loyihani — «Knightriders» («Ğildirakli ritsarlar») va «Creepşow» («Dahşat kaleydoskopi») filmlarini suratga olişga qaror qilgan. Rejissyorga yakuniy montaj huquqi berilgan bölsa-da, UFDC kompaniyasi Romeroning «Gone with the Wind» («Şamol olib ketgan») ruhidagi zombi haqidagi film ğoyasi tijorat jihatdan omon qolişi uçun Amerika kino kompaniyalari assotsiatsiyasining R reytingini olişi kerakligidan xavotirda bölgani uçun ssenariy bir neça marta qayta yozilgan. Romero filmni kamroq byudjet bilan suratga olib, reytingsiz çiqarişga qaror qilgan. Suratga oliş 1984 yil kuzida bölib ötgan. Yer usti sahnalari Fort Myers va Sanibel şaharlarida, yer osti sahnalari esa Pensilvaniya ştatining Wempum şahri yaqinida suratga olingan. Tom Savini filmga protez grim uçun qaytib kelgan. Unga rassomlar jamoasi yordam bergan. Uning tarkibiga Greg Nicotero va Howard Berger ham kirgan. Ular keyinçalik «The Walking Dead» («Yuruvçi öliklar») teleserialidagi işlari bilan maşhur bölişgan.
Filmning premyerasi 1985 yil 30 iyunda Nyu-Yorkning Hixville şahrida bölib ötgan. Film dunyo böylab taxminan 4 million dollar byudjet evaziga 34 million dollar daromad keltirgan. Grim effektlari yuqori baholangan bölsa-da, film dastlab özidan oldingi filmlar kabi tanqidiy va tijorat muvaffaqiyatiga erişa olmagan. Seriyaning yangi filmi «Land of the Dead» («Öliklar mamlakati») faqat 2005 yilda çiqqan. Vaqt ötişi bilan filmga baho yaxşilangan va Romero uni asl «Dead» trilogiyasidagi özining sevimli filmi deb hisoblagan. Oldingi filmlari singari, «Day of the Dead» ham kult klassikaga aylangan va köplab parodiyalarga ilhom bergan.
Filmning ikkita remeyki bölgan: birinçisi 2008 yilgi film, ikkinçisi esa «Day of the Dead: Bloodline» («Öliklar kuni: Qon çiziği») filmi. 2021 yilda Syfy kanalida efirga çiqa boşlagan teleserial va «Night of the Living Dead II» («Tirik öliklar keçasi II») deb nomlangan mustaqil davomning işlab çiqilayotgani xabar qilingan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Joseph Pilato, Lori Cardille, Richard Liberty
George A. RomerorejissyorJPJoseph PilatoaktyorLCLori CardilleaktyorRLRichard LibertyaktyorTATerry AlexanderaktyorGNGregory NicoteroaktyorJAJohn AmplasaktyorSHSherman HowardaktyorGeorge A. RomeroaktyorGeorge A. Romerossenariy muallifiJHJohn Harrisonkompozitor3Syujet
Epidemiya butun dunyoni qamrab olgan. Harbiylar va olimlarning alohida guruhlari mustahkamlangan bazalar va…
Epidemiya butun dunyoni qamrab olgan. Harbiylar va olimlarning alohida guruhlari mustahkamlangan bazalar va bunkerlarda joylaşgan bölib, u yerda tadqiqotlar olib borişadi va tirilgan öliklar muammosiga yeçim topişga urinişadi. Filmdagi voqealar ana şunday bunkerlardan birida röy beradi.
Antropolog Sara, askar Migel, aloqaçi Bill va uçuvçi Jon omon qolganlarni izlaş bilan şuğullanadi. Ular vertolyotda baza atrofini aylanib çiqişadi va radiosignallar yuborişadi. Biroq barça izlanişlari befoyda bölib, ular heç narsasiz qaytib kelişadi. Bu esa zöravon buyruqbozlik qiladigan qömondon kapitan Rodes boşçiligidagi harbiylar bilan allaqaçon taranglaşgan munosabatlarni yanada keskinlaştiradi.
Şu orada yetakçi olim doktor Logan «Frankenstein» laqabi bilan, zombilarda aql kurtaklari borligi, özlarining tirikligidagi maşğulotlarini eslab qololişi va eng muhimi, mukofotlaş tizimi yordamida örgatilişi mumkinligi haqida gipoteza ilgari suradi. U bazadagi odamlarga öz yutuqlarini özining tajriba obyekti — «uy hayvoni» zombi Bob misolida namoyiş etadi. Ölik odam ustara bilan soqol oladi, kitobni varaqlaydi va telefon trubkasiga «allo» deydi. Bob kapitanni forma kiyganini körib, unga salom beradi, söngra öqlanmagan qurol bilan işlaş könikmalarini namoyiş etadi. Askarlar va tadqiqotçilar hayratga tuşişadi, lekin bu kapitan Rodesni ğazablantiradi.
Tadqiqot uçun navbatdagi zombi tutiş paytida öliklar ikki askarni öldirişadi, Migelning qölini tişlab olişadi. Zaharlanişning butun organizmga yoyilişini oldini oliş uçun Sara Migelning qölini kesib taşlaydi. Şunga qaramay, boşqa harbiylar uni öldirişni niyat qilişadi. Migelni himoya qiliş uçun Jon va Bill turib olişadi va yaralangan askarni qutqarib qolişadi.
Bu voqea olimlar va harbiylar örtasidagi taranglik ustiga tomçi bölib tuşadi. Kapitan Rodes barça tadqiqotlarni töxtatişga qaror qiladi. Şu maqsadda u doktor Logan oldiga boradi va tajriba obyektlarini «mukofotlaş»ning guvohiga aylanadi. Aqldan ozgan olim öliklarni halok bölgan askarlarning göşti bilan boqayotgan ekan. Ğazablangan Rodes doktorni öldiradi, söngra bu laʼnati bazani tark etişga qaror qiladi. U yagona uçuvçi Jonni yolğiz qolgan askarlar bilan kiçik vertolyotda uçib ketişga majburlaydi, lekin Jon qolganlarni taşlab ketişdan boş tortadi. Şunda Rodes olimlardan birini öldiradi, Bill va Sarani esa zombilar töla yer osti dahlizlariga taşlab yuboradi. Ular zombilardan özlari topgan vositalar bilan himoyalanib, dahlizlar çuqurligiga qarab yöl olişadi.
Şu payt yolğiz qolgan Migel huşiga keladi. Boşidan ötkazgan voqealar uning aqlini şoşiradi. Özini qurbon qilib, u bunkerga tirik öliklar tödasini kiritadi, ular butun bazaga tarqalib ketişadi.
Jon Rodesni zararsizlantirişga muvaffaq böladi. Qurolni olib, u Sara va Bill bilan dahlizlarda birlaşadi. Ular birgalikda yer yuziga çiqiş yölini qidirişadi.
Xonalardan birida qamalgan, yarim aqlli zombi Bob zanjirlardan ozod böladi. Yonidagi xonada u doktor Loganni topadi. Dastlab u quvonadi, lekin keyin doktorning ölganini tuşunib, ğazablanadi. Uning köziga taşlab ketilgan pistolet tuşadi. Bob öç olişga qaror qiladi.
Bazani allaqaçon zombilar butunlay egallab olgan bölib, ular tirik qolgan askarlarni öldirişmoqda. Koridorlardan birida Bob kapitan Rodes bilan uçraşib qoladi, uni pistoletdan yaralaydi va oxir-oqibat oç öliklar tödasi quçoğiga haydab yuboradi.
Sara, Jon va Bill zombilar va boşqa odamlar yöq bölgan, aholisiz orolga vertolyotda qoçişga muvaffaq bölişadi.
4Işlab çiqariş
Dastlab film katta byudjet bilan rejalaştirilgan edi. Romeroning özi uni «zombi kinosi olamining „Şamol olib…
Dastlab film katta byudjet bilan rejalaştirilgan edi. Romeroning özi uni «zombi kinosi olamining „Şamol olib ketgan“i» deb taʼriflagan. Köplab qonli şafqatsiz sahnalar rejalaştirilgan edi, ularni kinokompaniya talabiga köra qisqartirişni rejissyor rad etgan. Keyin prodyuserlar byudjetni keskin kamaytirgan. Natijada Romeroga kamaygan imkoniyatlarga moslaştirib, ssenariyni qayta yozişga töğri kelgan.
Filmning maxsus effektlarini Tom Savini yaratgan. Şu uçun u karyerasida ikkinçi marta «Saturn» mukofotiga sazovor bölgan.
5Qabul qilinişi
Film tanqidçilardan umuman olganda ijobiy şarhlar olgan. Rotten Tomatoes saytida u 86% «yangilik»…
Film tanqidçilardan umuman olganda ijobiy şarhlar olgan. Rotten Tomatoes saytida u 86% «yangilik» körsatkiçiga ega. Biroq bu Romero trilogiyasidagi eng past baho hisoblanadi. Ayrim tanqidçilar filmning kamçiliklari sifatida syujetning sekin rivojlanişini va kartinaning pessimistik kayfiyatini körsatişgan.
6Remeyklar
2021 yil oktabr oyida Romero filmiga asoslangan, bir xil nomli teleserial…
2021 yil oktabr oyida Romero filmiga asoslangan, bir xil nomli teleserial çiqdi.
7Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB8Franşiza tartibida
3 film
Matn: maqola tarjimasi «День мертвецов (фильм, 1985)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.