Death in Venice

Dirk Bogard — Gustav fon Aşenbax

Bjørn Andresen — Tadzio

Marc Burns — Alfred

Marisa Berenson — xonim fon Aşenbax

Silvana Mangano — Tadzioning onasi

Romolo Valli — mehmonxona menejeri

Nora Ricci — guvernantka

Carol André — Esmeralda

Franco Fabrizi — sartaroş

Rejissyor: Lukino Visconti

Ssenariy mualliflari: Lukino Visconti, Nikola Badalucco

Tomas Mannning şu nomdagi hikoyasi asosida

Operator: Pasqualino De Santis

Prodyuser: Lukino Visconti

Ijroçi prodyuser: Mario Gallo

Monteur: Ruggero Mastroianni

Rassom: Ferdinando Scarfiotti

Kostyum rassomi: Piero Tosi

Filmda Gustav Malerning Uçinçi va Beşinçi simfoniyalaridan musiqa, şuningdek, Musorgskiyning Ostrovskiy sözlariga yozilgan «Yoş davrlar. Romans va qöşiqlar töplami» tsiklidagi «Beşik qöşiği» («Uxla, uyqula, dehqon öğli») aktrisa Maça Predit tomonidan erkin ijrosida (a cappella) işlatilgan.

Işlab çiqaruvçi: Alfa Cinematografica.

Film hayotdagi barça gözalликнинг — gözallik, sevgi, yoşlikning — ötkinçiligi va ölimning muqarrarligi haqidagi mulohazadir.

Lukino Visconti:

«Avvalo şuni aytay: menimça, Mann „Venetsiyada ölim“da gapirgan narsalar şunçalik qattiq maʼlum davrga boğlangan emaski, bugun ular allaqaçon eskirgan bölsin. Aytiş mumkinki, bu novellaning mavzusi — uni „sanʼat ölimi“ mavzusi yoki „siyosatning“ „estetika“ ustidan ustunligi mavzusi sifatida qayta talqin qiliş mumkin — hamon dolzarb bölib qolmoqda».

Filmning boş qahramoni obrazi aslida murakkab tarkibga ega. Bir tomondan, novelladagi yozuvçi Gustav fon Aşenbax boşidan keçirgan voqealarning syujet tizimi saqlangan. Ikkinçi tomondan, filmda kompozitor Gustav Malerning biografiyasiga oid tafsilotlar mavjud, uning musiqasi esa filmda işlatilgan.

Maʼlumki, novelladagi Gustav fon Aşenbax obrazi Tomas Mannning ijodini sevgan Gustav Malerga borib taqaladi. Boş qahramonning dösti Alfred bilan musiqa va gözallik haqidagi suhbatlari esa Tomas Mannning «Doktor Faustus» romaniga işora qiladi. Aşenbax Visconti filmida Dirk Bogard tomonidan ajoyib ijro etilgan, Mannning «Doktor Faustus»idagi şaytoniy xususiyatlardan xoli. Bu xususiyatlar Aşenbaxning dösti Alfredga berilgan, uning prototipi esa «Doktor Faustus» qahramoni Adrian Leverkyun hisoblanadi. Novellada bölmagan bu personaj, ssenariy mualliflarining fikriça, 1903-yilda Malerga ilk bor uçraşgan Arnold Şyonberg obraziga borib taqaladi.

Aşenbax «juda» insoniy, şu bilan birga uning mutlaq gözallikka kötarilişi şunçalik ki, uning sönggi sevgisi Tadzioning aynan bola ekani, boşqa biri emasligi muhim bölmay qoladi; bu sevgi uçun hayotini qurbon qiliş birinçi qaraşda bemaʼni va maʼnosiz körinadi. Gözallik hammasini yengadi — bemaʼnilik, xurofot, qayğu, hayot, ölim. Va «sanʼat ölimi» haqidagi film oxir-oqibat buning aksini isbotlaydi.

Film tanqidçilar va tomoşabinlar tomonidan yuqori baholangan. Masalan, «Rotten Tomatoes» saytida film tanqidçilar reytingida 73 foiz «yangi» natija, tomoşabinlar reytingida esa 70 foiz oldi.

Kartina «Kannes kinofestivalining 25 yilligi şarafiga» yubiley mukofotiga sazovor böldi, ammo boş mukofot — «Oltin palma şoxi» baribir britaniyalik rejissyor Joseph Losining «Vositaçi» filmiga berildi. Mukofot topşiriş marosimi iştirokçilarining baʼzilari buni Lukino Viskontiga nisbatan haqorat deb hisobladi.

Kartina quyidagi mukofotlarga sazovor böldi:

1972 — BAFTA mukofoti

Eng yaxşi sanʼat ishi — Ferdinando Scarfiotti

Eng yaxşi operator ishi — Pasqualino De Santis

Eng yaxşi kostyumlar — Piero Tosi

Eng yaxşi saundtrek — Vittorio Trentino, Giuseppe Muratori

1971 — Kannes kinofestivali

25 yillik yubiley sovrini — Lukino Visconti

1971 — «David di Donatello» mukofoti

Eng yaxşi rejissyor — Lukino Visconti

1972 — «Oskar» mukofoti

Eng yaxşi kostyumlar — Piero Tosi

1972 — BAFTA mukofoti

Eng yaxşi aktyor — Dirk Bogard

Eng yaxşi rejissura — Lukino Visconti

Eng yaxşi film

1971 — Kannes kinofestivali

«Oltin palma şoxi» — Lukino Visconti