Death Proof

«Death Proof» (ingl. Death Proof; sözma-söz «Ölimga çidamli») — Kventin Tarantino rejissyorligidagi amerikalik sleşer. Filmning boş qahramani, kaskadyor Mayk rolini Kurt Rassel ijro etadi. U öz «ölimga çidamli» maşinasida yoş ayollarni maniakal qatʼiyat bilan taʼqib qiladi. Film 1970-yillardagi «B» sinfidagi kinolar estetikasida suratga olingan. Dastlab Tarantino bu kartinani «Grindhouse» loyihasining ikkinçi qismi sifatida möljallagan edi (birinçi qism, «Planet Terror», Robert Rodriges tomonidan suratga olingan). Biroq «Grindhouse» Amerika prokatida muvaffaqiyatsizlikka uçragaç, rejissyor «Death Proof»ni mustaqil töliq metrajli filmga aylantirdi. Töliq metrajli versiyaning jahon premyerasi 2007-yil 22-mayda Kann kinofestivali doirasida bölib ötdi. Rossiya ekranlariga lenta 7-iyunda çiqdi. 2012-yil noyabrida The Hollywood Reporter bilan suhbatda Tarantino «Death Proof»ni özining eng yomon filmi deb atadi, ammo şu bilan birga, film qöpol suratga olingan bölsa-da, unçalik yomon emasligini taʼkidladi.

Uçta döst — Arlin, Şanna va radiodiskjokey Juliya Jangl — Juliyaning tuğilgan kunini nişonlaş uçun Ostin, Texas ştatiga ketişadi. Yölda ular yöl çetidagi barga töxtab, özlari unçalik tanimaydigan döstlari bilan içib, suhbatlaşib vaqt ötkazişadi. Bar peştaxtasi yonida yuzi böylab çandiği bor erkak ötirgan. Bармен uni «kaskadyor Mayk» deb biladi. Mayk peştaxtada ötirib, spirtsiz kokteyl içadi va qöşnisi bilan befarq suhbatlaşadi. Şu orada u qizlarga qaraydi. Biroz vaqtdan söng Mayk öz joyini tark etib, mast kompaniyaga yaqinlaşadi. Juliya öz radiostansiyasining jonli efirida aytgan parolni aytib, Mayk Arlindan erotik raqs talab qiladi. Vaqt ötadi, bar mehmonlari uyga yiğila boşlaydi. Qizlar öz maşinalariga ötirişadi, uni Juliyaning kelgan dösti haydaydi. Mayk esa qora rangli 1971-yilgi Çevrolet Novaʼsiga ötirib, barda tanişgan Pemni yöldoş qilib oladi. Qizni maşinada yölovçi örindiği örniga temir huni bölgan plastik kabina bezovta qiladi, ammo Mayk uni tinçlantiradi: göyo bu kaskadyorlik maşinasi bölib, bu joy suratga oliş uçun möljallangan emiş. Qizlar va Mayk ketgan maşinalar turli tomonga ayrilib ketişadi.

Birinçi burilişda Mayk Pemga kerak bölgan yönalişga qarama-qarşi tomonga buriladi va katta tezlikka çiqadi. Şu bilan birga u ataylab juda agressiv haydaydi, natijada qiz salon böylab uloqtirilib ketadi. Pem tahdid qila boşlaydi, uni qöyib yuborişni söraydi. Mayk esa maşinasi «ölimga çidamli» ekanini, yaʼni haydovçi (lekin yölovçi emas) zarba paytida halok bölmasligini aytadi. Şundan söng u keskin tormoz bosadi va Pem inersiya taʼsirida asbob panelga qattiq urilib, ölimga olib keladigan jarohat oladi. Mayk bunga unçalik eʼtibor bermaydi. U bardan çiqqan qizlar kompaniyasini quvib ötadi, ular maşinasidan bir neça yuz metr narida töliq burilib, faralarini öçiradi va tezlanişni boşlaydi. Qizlar uni körmaydi va maşinadagi juda baland musiqa tufayli eşitmaydi. Natijada töğridan-töğri old zarba sodir böladi. Baxtsiz hodisaning oqibatlari batafsil körinişi uçun bu voqea har bir qiz nuqtai nazaridan bir neça marta turli rakurslarda körsatiladi. Keyin voqea kasalxonaga ötadi, u yerda ikki texaslik politsiyaçi — ota va öğil — bu hodisa haqida gaplaşişadi. Hodisada faqat Mayk omon qolgan. Ota intuitiv ravişda bu baxtsiz hodisa emas, balki oldindan rejalaştirilgan qotillik ekanini tuşunadi, ammo uning qölida dalil yöq va işni yuritişni istamaydi.

Keyingi hikoya 14 oy ötgaç, Tennessi ştatining Lebanon şahrida sodir böladi. Yana uçta döst — Li, Abernati va Kim — özlari kabi kino biznesida işlaydigan tanişi Zoi Bell bilan uçraşişadi. Zoi kaskadyor bölib işlaydi va oq rangli 1970-yilgi Dodge Çallengerʼning kapotida sayr qilişni orzu qiladi. Zoi şu avtomobil egasini topadi va döstlar uçalasi, Lini «garov» sifatida qoldirib, sayrga çiqişadi. Zoi eşiklarga biriktirilgan şim kamarlaridan uşlab, maşina kapotiga yotadi. Biroz vaqtdan söng avtohalokatdan tuzalgan Mayk paydo böladi. Endi uning yangi maşinasi bor — 1969-yilgi qora rangli Dodge Çarger.

U «Çallenger»ni oçiqdan-oçiq taranglaşga kirişadi, niyati maşinani yöldan çiqariş bölmasa-da, heç bölmaganda kapotdan qattiq uşlab olişga urinayotgan Zoini taşlab yuboriş. Navbatdagi zarbadan keyin qiz uşlab tura olmay kapotdan yölning çetiga uçib tuşadi. Mayk maşinadan çiqib, qizlarni masxara qila boşlaydi. Şunda Kim ğazabdan töpponçasini çiqarib, uning qöliga öq uzadi. Bunday burilişni kutmagan Mayk tezda voqea joyidan ketib qoladi. Ammo maʼlum böladiki, dahşatli qulaşga qaramay Zoi omon qolgan va hatto jiddiy jarohat ham olmagan. Endi yirtqiç bilan qurbonlar örin almaşadi, yaralangan Mayk esa öç olişga intilayotgan qizlardan qoçişga urinadi. Quvğin «Çallenger»ning töliq tezlikda «Çarger»ga zarba berişi bilan tugaydi, natijada u bir neça marta ağanaydi. Qizlar Maykni maşinadan sudrab çiqarib, uni öldirib taşlaşadi.

Kurt Rassel — kaskadyor Mayk

Zoi Bell — Zoi (özi rolida)

Rozario Dousen — Abernati Ross

Trasi Toms — Kim

Vanessa Ferlito — Arlin («Butterfly»)

Jordan Ladd — Şanna

Rose McGowan — Pem

Sidney Tamiia Poitier — Juliya Jangl

Mary Elizabeth Winstead — Li Montgomeri

«Death Proof»ning ayrim personajlari Robert Rodrigesning «Planet Terror» filmida ham uçraydi. Bular texaslik bardagi egizak hamşiralar, baxtsiz hodisa holatlarini tekşirayotgan şerif Erl Makgro, şuningdek, kaskadyor Mayk tuşgan kasalxonadagi doktor Dakota Blok. Kasalxonaning özi esa «Planet Terror»da zombilar hujumiga uçraydi.

Omar Doum — Neyt

Maykl Bakall — Omar

Eli Roth — Dov

Kventin Tarantino — bармен Uorren

Monica Staggs — Lanna

Frank: Arlin, Şanna va Juliyaning dösti, giyohvand moddalar savdosi bilan şuğullanadi. Öz döstlari kabi u ham avtohalokatda halok böladi. Dэril Hannaning dublyorşasi haqida qizlar filmning ikkinçi qismida gapirişadi. Monica Staggs «Kill Bill» filmida Daryl Hannaning dublyorşasi bölgan.

Maykl Parks — Erl Makgro: texaslik şerif, bu personaj birinçi marta Rodrigesning Tarantino ssenariysi asosida yaratilgan vampirlar haqidagi jangari filmi «From Dusk till Dawn»da paydo bölgan. Keyin şerif öğli Edgar bilan birga «Kill Bill: Vol. 1» filmida körindi. Öğli Edgar (James Parks) bilan birga u «Death Proof»da ham paydo böladi.

Jonathan Loughran — Jasper: 1970-yilgi «Dodge Çallenger» egasi. Bu personaj «Kill Bill»ning birinçi qismida ham iştirok etadi.

«Death Proof» filmi umuman olganda örtaça şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytidagi reytingi 45 ta tanqidçi şarhiga asoslanib, 5,8 örtaça baho bilan 67 foiz «yangilik»ni taşkil etdi. Saytning umumiy xulosasi şunday: «„Death Proof“ Tarantino filmografiyasi kontekstida biroz ahamiyatsiz tuyulişi mumkin, ammo öz xususiyatlari bilan yetarliça kuçli». Frantsuzça «Cahiers du cinéma» jurnali «Death Proof»ni 2007-yilning ikkinçi eng yaxşi filmi deb atadi.

«Death Proof» filmining musiqasi töliq originaldan farqli, köplab boşqa filmlardagi qöşiqlarni öz içiga olgan musiqadan iborat.

Filmning saundtreki 2007-yil 3-aprelda Maverick, Warner Bros. leybli ostida «Planet Terror» filmi saundtreki bilan birga çiqarildi. Ikkala albomda ham filmdagi dialoglardan parçalar kiritilgan.