«Qasos» (ingl. Edge of Darkness) — 2010-yilda Martin Campbell rejissyorligida suratga olingan kriminal triller. Ssenariy muallifləri Uilyam Monahan va Endryu Bovell. Boş rollarda Mel Gibson va Ray Winstone ijro etgan. Britaniya-Amerika hamkorligida yaratilgan film 1985-yilda BBC telekanalida çiqqan xuddi şu nomli serialga asoslangan, uni ham Campbell suratga olgan. «Qasos»da u qizi, faol Emmaning qotilligini tekşirayotgan detektivni ijro etadi va bu jarayonda siyosiy fitnalar hamda sirlarni oçadi. Film 2010-yil 29-yanvarda prokatga çiqdi. Tanqidçilar uni turliça baholadi, biroq Gibson va Winstone öyini yuqori baholarga sazovor böldi. Filmning işlab çiqariş byudjeti 80 million dollar bölib, u 81 million dollar yiğdi va kassada muvaffaqiyatsizlikka uçradi.
1Rollarda
Mel Gibson, Ray Winstone, Danny Huston
2Syujet
Bostonning Janubiy vokzalida qotil bölim detektivi Tomas Creyven uyga mehmonga kelgan qizi Emmani kutib…
Bostonning Janubiy vokzalida qotil bölim detektivi Tomas Creyven uyga mehmonga kelgan qizi Emmani kutib oladi. Yölda va uyda Emmaning ahvoli kundan-kunga yomonlaşadi: unda qusiş va burun qon ketişi boşlanadi. Ular kasalxonaga boriş uçun uydan çiqqanda, çanği niqobli bir odam «Creyven!» deb baqiradi va ikki öqli miltiqdan Emmani yaralaydi. Creyven qizini qutqarişga urinadi, biroq Emma uning qölida jon beradi.
Emmaning jasadini rasmiy tanib oliş paytida Creyven xotira uçun uning soçidan bir tutam oladi, söngra kimning uni öldirmoqçi bölganini aniqlaş uçun işiga qaytadi. Emmaning tumboçkasida 45-kalibrli pistolet topib, u qotil nişonga olgan aynan Emma bölganiga, özi emasligiga şubha qila boşlaydi. Pistoletning seriya raqami uni Emmaning yigiti Devidga olib boradi. Devid öşa yerda Emma bilan birga işlagan «Northmoor» qurol korporatsiyasidan qörqadi va imzo çekkani sababli gaplaşişdan boş tortadi. Biroq u Creyvenga Emmaning kvartirasi kalitlarini beradi, u yerda detektiv Geyger hisoblagiçini topadi va Emmaning soçlari radiatsiya çiqarayotganini aniqlaydi.
Creyven «Northmoor» korporatsiyasining boş direktori Jek Bennettga boradi. Korporatsiya AQŞ federal hukumatidan ilmiy-tadqiqot markazini ijaraga olgan. Bennett kompaniya termoyadro reaksiyasiga asoslangan xavfsiz va toza energiya manbasini işlab çiqayotganini aytadi, lekin tafsilotlarga kirişdan boş tortadi. U Creyvendan Emma ölimidan keyingi his-tuyğulari haqida beparvolik bilan söraydi.
Creyvenni doimo Emmaning bolaligi xotirlatadi — qanday baxtli va quvnoq çaqaloq bölganini, ular birga qanday vaqt ötkazganini. Creyven Emmaning kiyimlarini hovlisida yoqayotganida, u yerda Ingliztsaning «maslahatçisi» Jedbergni köradi. Jedbergni ish beruvçisi Emma ölimining holatlarini yaşiriş, jumladan, uning otasi bilan şuğullaniş uçun yuborgan edi. Biroq Jedberg Creyvenga hamdard bölib qoladi va uni tirik qoldirib, tergovni davom ettirişga ruxsat beradi.
Emmaning döstlaridan biri, «Tungi gul» terror guruhining faoli, «Northmoor» agentidan deyarli ölib qolgan ayol Creyvenga aytadi: Bennett Emmani, şuningdek, korporatsiyaning noqonuniy faoliyati böyiça tergovda unga yordam bergan boşqa faollarni öldirişga buyurtma bergan. Kompaniya boşqa mamlakatlarning materiallaridan yadro qurolini işlab çiqargan. Taxmin qilinganidek, Qöşma Ştatlar bu qurolni «iflos bomba» sifatida işlatganda, uning javobgarligi xorijiy davlatlarga ağdarilişi kerak edi.
Creyven AQŞ senatori Jim Paynni ziyorat qiladi. Emma fitnani foş etiş umidida unga murojaat qilgan edi. Creyven senatorga «Tungi gul»ning uçta öldirilgan faoli va Emmaning suratlarini körsatadi, ularning öldirilişida «Northmoor» iştirok etganini aytadi va bu voqeani oşkor qilişga vaʼda beradi. U suratlarni qoldiradi va senatordan bu işga aloqador barça odamlarga qönğiroq qilib, Creyven hamma kerakli narsani bilişini aytişni buyuradi.
Creyven Emmaning muzlatgiçini Geyger hisoblagiçi yordamida tekşirib, radioaktiv sut solingan şişani topadi. Creyvenning özi ham nurlaniş kasalligidan azob çekişni boşlaydi. Uni «Northmoor» agentlari öğirlaydi va u «Northmoor» omborida karetkaga kişanlangan holda uyğonadi, biroq qoçişga muvaffaq böladi. Olgan radiatsiya dozasi tufayli uning soğliği yomonlaşadi. Creyven Bennettning uyiga boradi va «Northmoor» agentlarini öldiradi, avval ulardan birini qurol tirab «Creyven!» deb baqirişga majbur qilib, şu tariqa uni Emmaning qotili sifatida aniqlaydi. Bennett öq uzib Creyvenni yaralaydi, lekin Creyven ham Bennettni yaralaydi va unga majburan radioaktiv sutni içiradi. Bennett radiatsiyani zararsizlantiriş uçun tabletkalar içişga urinadi, biroq Creyven Bennettga u ölimga loyiq ekanini aytadi va uni öldiradi.
Jedberg senator va uni yollagan ikki siyosiy maslahatçi bilan uçraşadi. Ular matbuotga qanday taqdim etişni muhokama qiladilar: 30 yillik nuqsonsiz xizmat stajiga ega politsiyaçi tösatdan qizi işlagan yadro tadqiqot laboratoriyasi direktorini öldirgan. Jedberg quyidagi ssenariyni taklif qiladi: Creyven qizidan tasodifan yuqtirgan, lekin buni Bennettga ağdarib qöygan, bu haqda senator guvohlik berişga tayyor, çunki qurollangan Creyven aynan uning uyiga kelgan. Senator ölimdan möjiza bilan qutulgan va bu asosiy hikoya böladi, u boşqa barça variantlarni soya solib qöyadi va heç kim haqiqatga yetib bormaydi. Maslahatçilar senatorni zudlik bilan matbuotga olib borişni taklif qiladi. Biroq Jedberg bu mamlakat haqida qaror qabul qilganini va Amerika xalqi yaxşiroqqa loyiq ekanini aytadi. Tösatdan u ikki maslahatçini va senatorni öldiradi. Senatorning kabinetiga yoş politsiyaçi kirganida, Jedberg qurol tirab, ofitserdan farzandi bor-yöqligini söraydi. Ijobiy javob olgaç, Jedberg qurolini pastga tuşiradi va ofitserga özini otişga imkon beradi.
Mahalliy telekanalning yoş jurnalisti, u Creyven bilan bir neça kun oldin muloqot qilgan, Creyvenning Emma yozib qoldirgan, hukumat fitnasini foş etuvçi DVD disklari bilan yozilgan xatini oçadi. Creyven kasalxonada vafot etganda, Emmaning ruhi unga tasalli beradi. Yakuniy sahnada Creyven va Emmaning arvohlari yorqin oq nur tomon koridor böylab yurib ketadi.
3Filmning yaratilişi
2002-yilda Martin Cambell «Qoronğulik çegarasi» serialiga asoslangan töliq metrajli film suratga olişni…

2002-yilda Martin Cambell «Qoronğulik çegarasi» serialiga asoslangan töliq metrajli film suratga olişni rejalaştirayotganini eʼlon qildi. Filmni yaratiş 2007-yilda faol bosqiçga ötdi: öşa yili Campbell prodyuser Grem King bilan uçraşdi. King avval avstraliyalik ssenariy muallifi Endryu Bovelldan ssenariy yozişni söradi, keyinroq esa, «The Departed» filmi ssenariysi uçun yaqinda «Oskar» olgan Uilyam Monahanni taklif qildi. Filmning hamprodyuserlari sifatida Maykl Wiering va BBC ham iştirok etadi. Filmning suratga olinişi 2008-yil 18-avgustda Bostonda boşlandi.
Bundan taşqari, Gibson va uning jamoasi Massaçusets ğarbiy qismida suratga oliş uçun kiçik studiya taşkil etdi. Xabar qilinişiça, u Northampton şahrida joylaşgan. Ular Pioneer Valley hududining turli joylarida, jumladan, Northampton şahridagi «Tulli ÖReilly» pabida va northamptonlik sport klubida suratga olişdi. Şuningdek, xabar berilişiça, «Sugarloaf» toğ rezervati ijaraga olingan bir neça kun davomida yopiq bölgan.
Dastlab maxsus xizmat agenti rolini, u boş qahramon qizining qotilligi izlarini «yaşirişi» kerak edi, Robert De Niroga taklif qilişgan, biroq u bu rolni rad etgan. Keyinçalik bu rol Ray Winstonega berildi.
Yakuniy titrlarda film 1985-yilgi serial ssenaristi Troy Kennedy-Martinning xotirasiga bağişlangani körsatilgan. U filmni suratga oliş davomida 2009-yil sentabrda vafot etgan.
4Tanqidçilarning baholari
Rotten Tomatoes saytida filmning 215 ta şarhga asoslangan tasdiqlaş reytingi 54% va örtaça bahosi 5,9/10.…

Rotten Tomatoes saytida filmning 215 ta şarhga asoslangan tasdiqlaş reytingi 54% va örtaça bahosi 5,9/10. Saytning tanqidiy konsensusi şunday deydi: «Yaxşi yoki yomon bölsin, «Qasos» tomoşabinlarga Mel Gibsonni özining odatiy, qonli qasos triller formatidagi klassik körinişida taqdim etadi». Metacritic saytida filmning 34 ta şarhga asoslangan örtaça vaznli reytingi 100 balldan 55 ball bölib, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar»ni körsatadi. CinemaScore sörovida qatnaşgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkalada «B+» örtaça bahosini qöydi.
Kinotanqidçi Richard Roeper filmga «B» bahosini berib, şunday dedi: «Gibson bu hayajonli fitna triller bilan muvaffaqiyatga erişdi». The Hollywood Reporter naşridan Maykl Reçtşaffen filmni şunday taʼriflagan: «Mel Gibsonning şiddatli öyini bu şafqatsiz va samarali kriminal trillerning asosidir». Baʼzi tanqidçilar, masalan, The New York Times naşridan Entoni Skott, filmni «Garovga olingan» filmi bilan öxşaş deb topdi. Boşqa tanqidçilar, masalan, Chicago Sun-Times naşrining kinotanqidçisi Rojer Ebert, Chicago Tribune naşrining kinotanqidçisi Maykl Fillips va New Orleans Times-Picayune naşrining kinotanqidçisi Mayk Skott, filmdagi Ray Winstone qahramonini «qiziqarli» deb taʼriflagan.
5Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Возмездие (фильм, 2010)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.


