1942-yil, Stalingrad jangining avj nuqtasi. Nemis qömondonligi frontga eng tajribali snayperi, mayor König ni maxsus topşiriq bilan yuboradi: rus snayperi Vasiliy Zaytsevni topib, zararsizlantiriş kerak. Zaytsev şahar himoyaçilari uçun deyarli afsonaga aylangan. Ikki mohir snayper örtasida har biri ikkinçisini övlaydigan öyin boşlanadi.
Filmni Jean-Jacques Annaud suratga olgan, u ssenariy muallifi ham. Boş rollarda Jude Law, Joseph Fiennes, Rachel Weisz va Ed Harris çiqadi. Uilyam Kreygning kitobi asosida yaratilgan harbiy drama bölib, unda melodrama elementlari bor, davomiyligi 130 daqiqa, musiqasini James Horner yozgan. Studiya — Paramount Pictures, film 2001-yilda ekranga çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jude Law, Joseph Fiennes, Rachel Weisz
Jean-Jacques Annaudrejissyor
Jude Lawaktyor
Joseph Fiennesaktyor
Rachel Weiszaktyor
Bob Hoskinsaktyor
Ed Harrisaktyor
Ron Perlmanaktyor
James Hornerkompozitor·Ensiklopediyadan
«Enemy at the Gates» (ing. Enemy at the Gates) — 2001-yilda suratga olingan harbiy film. Voqealari Stalingrad jangi davrida röy beradi. Uilyam Kreygning «Enemy at the Gates: The Battle for Stalingrad» kitobi asosida yaratilgan.
3Syujet
Ural. Bobo nevarasi Vasiliy Zaytsevga pistirmadan miltiqdan otişni örgatadi. Biroq Vasiliy öqni nişonga…
Ural. Bobo nevarasi Vasiliy Zaytsevga pistirmadan miltiqdan otişni örgatadi. Biroq Vasiliy öqni nişonga olmaydi va böri otning böğziga yopişadi.
1942-yil, Stalingrad jangining avj nuqtasi. Sovet askarlari duşman aviatsiyasi zarbalari ostida Volga daryosidan ötadi. Kemalardan birida Zaytsev ham bor. Pristanda askarlarga ikki kişiga bitta miltiq va bir obойma beriladi-da, jangga yuboriladi. Sovet otryadi maydon orqali hujumga ötadi, ammo nemislar kuçlarini yiğib, ularni öt yoğdirib öroqday örib taşlaydi. Tösiqqa qarşi otryad çekinayotgan qizil armiyaçilarni yöq qiladi. Aniq otilgan öq yaqinlaşib kelayotgan sovet maşinasini parçalaydi, undagi yölovçi, siyosiy ofitser Danilov öliklar orasiga yaşirinadi. U dam olayotgan nemis guruhini miltiqdan otmoqçi böladi, lekin Zaytsevning maslahatlarini eşitib, miltiqni unga beradi va Zaytsev butun guruhni öqqa tutadi.
Şahar mudofaasining rahbarlaridan biri Nikita Xruşçyov siyosiy ofitserlarga himoyaçilar ruhini mustahkamlaşni buyuradi. Danilov Zaytsevni eslaydi, sovet tarğiboti esa Zaytsevni uluğlaydi. Tobora köproq askarlar snayperlik mahoratini egallaydi. Ularga qarşi kuraşiş uçun nemis qömondonligi Stalingradga eng tajribali öqçi, mayor Königni yuboradi.
Universalmag içidagi otişmada sovuqqonlik bilan ish tutadigan König Zaytsevning ikki örtoğini öldiradi. Zaytsevga yordamga tajribali snayper Kulikov keladi, u König bilan bir maktabda öqigan. Zaytsev va Kulikov Königga pistirma qöyadi, lekin u ularning örtoği Volodyani nemis formasiga kiydirib, nemis aloqaçisi niqobida oçiq joyga çiqarib yuboradi. Kulikov Volodyani otib taşlaydi va şu zahoti Königning öqi ostida qoladi.
König Zaytsevni tuzoqqa tuşiradi. Faqat şahar militsioneri Tanya Çernovaning yordami bilan Vasiliy qutuladi. Tanya bilan Vasiliy örtasida muhabbat uyğonadi. Şu orada Xruşçyov Danilovdan nemis snayperi bilan duelning yakunini tezlaştirişni talab qiladi, çunki şahar himoyaçilarining hammasi unga qarab turibdi. Danilov özi ham Tanyaga intiladi va Zaytsevning muhabbat aloqasi haqida bilib, uni organlarga xabar beriş bilan qörqitadi.
Mahalliy yoş razvedkaçi Sasha Filippov Königning işonçiga kirib, unga Zaytsevning rejalari haqida yolğon maʼlumot beradi. König oxir-oqibat Saşaning uni aldaganini bilib, uni dorga osadi va Zaytsevni temir yöl stansiyasi hududidagi yakuniy duelga çaqiradi. Zaytsev Königni oxirgi ovida izlab çiqadi va uni, har qanday holda ham, öldirişga ant içadi. Sasha onasi bilan Volganing narigi tomoniga evakuatsiya qilişga urinayotgan Tanya bombardimon paytida Danilov köz öngida oğir yaralanadi.
Snayperlar örtasidagi sönggi töqnaşuvda umidsizlikka tuşgan siyosiy ofitser Zaytsevga yordam beradi: özini öq ostiga qöyib, nemisni foş qiliş uçun öz hayotini qurbon qiladi. König otadi va Zaytsevni öldirganini öylab, yaşirinmasdan uning jasadi tomon yuradi, lekin bu tuzoq ekanini bilib qoladi. Fatalist bölgan u mağlubiyatini tan oladi va qoçiş örniga, itoatkorlik bilan kepkasini yeçib, peşonasini oçadi. Vasiliy Königni otib taşlaydi.
Ikki oy ötadi. 1943-yil fevral. Stalingrad jangi Qizil Armiya ğalabasi bilan yakunlanadi. Vasiliy ançagina qiyinçilik bilan soğayib ketayotgan Tanyani gospitalda topadi…
4Haqiqiy asos
Kiçik leytenant Vasiliy Grigoryeviç Zaytsev — tarixiy şaxs, 62-armiyaning maşhur snayperi, Stalingraddagi…
Kiçik leytenant Vasiliy Grigoryeviç Zaytsev — tarixiy şaxs, 62-armiyaning maşhur snayperi, Stalingraddagi janglari uçun Sovet Ittifoqi Qahramoni yulduzi bilan taqdirlangan. 1942-yil kuzida sovet snayperlariga qarşi kuraşiş uçun Stalingradga yuborilgan, Zaytsevning özi xotiralarida mayor König deb ataydigan ofitser (Alan Klark maʼlumotiga köra — Tsossendagi snayperlar maktabi boşliği, ştandartenfyurer SS Geynts Torvald) bölgan. Zaytsevga bu faşistik «supersnayper»ni öldiriş topşirilgan. Zaytsev bu vazifani özining yordamçisi Nikolay Kulikov yordamida bajarişga harakat qilgan, buni keyinçalik öz xotiralarida batafsil yozib qoldirgan. Natijada bu epizod Ğarb tadqiqotlarining bir qatorida, jumladan Stalingrad jangi haqidagi, film asosi bölgan Uilyam Kreygning «Enemy at the Gates: The Battle for Stalingrad» kitobida ham uçraydi. Şu bilan birga, Zaytsevning öz kitobi («Volganing narigi tomonida bizga yer yöq edi. Snayper yozuvlari»), voqealarga oid Kreyg kitobida va filmda keltirilgan nuqtai nazarga töliq zid bölib, hisobga olinmagan.
5Tanqid
Filmni körgan Stalingrad jangi faxriylari voqealar buzib körsatilganini va şahar himoyaçilarining xizmati…
Filmni körgan Stalingrad jangi faxriylari voqealar buzib körsatilganini va şahar himoyaçilarining xizmati kamsitilganini taʼkidlaşdi. Ayniqsa, Saşaning onasi — oddiy sovet ayolining «kollaboratsionistik» gaplari ğazab uyğotdi, çunki uning nazarida nemis okkupatsion rejimi amalda sovet hokimiyati bilan tenglaştiriladi. Volgograd faxriylari mahalliy deputatlar bilan birgalikda Davlat Dumasiga xat yöllab, filmni taqiqlaşni talab qilişdi, ammo bu iltimos qondirilmadi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
Matn: maqola tarjimasi «Враг у ворот (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.