Gran Torino

«Gran Torino» (ingl. Gran Torino) — Klint Iystvud tomonidan prodyuserlik qilingan va suratga olingan, uning özi boş rolni ijro etgan 2008-yildagi drama. Filmda amerikalik hmong xalqi vakillaridan iborat katta aktyorlar tarkibi iştirok etgan, bu ommaviy amerikan kinosi uçun birinçi holat böldi. Film musiqasini Kayl Iystvud va Maykl Stivens yozgan, asosiy musiqiy mavzuni esa Jeyми Kallum va Klint Iystvud ijro etgan.

Voqea Miçigan ştatidagi Highland Park şahrida bölib ötadi. Syujet yaqinda rafiqasidan ajralgan, oilasidan begonalaşgan Koreya uruşi faxriysi Uolt Kovalski (Iystvud) haqida hikoya qiladi. Kovalskiyning qöşnisi Tao Vang Lorni amakivaççasi uni guruhga qabul qiliş marosimi sifatida Uoltning eng sevimli avtomobili — Ford Torino ni öğirlaşga majbur qiladi. Uolt öğirlikning oldini oladi va asta-sekin yigit hamda uning oilasiga yaqinlaşadi.

«Gran Torino» AQŞda 2008-yil 12-dekabrda çeklangan prokatga, keyin esa 2009-yil 9-yanvarda keng prokatga çiqdi. Film butun dunyo böyiça 270 million dollar yiğdi va öşa paytda Iystvudning ikkinçi eng kassa filmi böldi. Kartina umuman olganda ijobiy baholarga sazovor böldi: tanqidçilar Iystvudning rejissyorlik va aktyorlik mahoratini yuqori baholadi, ammo baʼzi retsenziyaçilar filmni hmonglar jamoasini noaniq tasvirlagani uçun tanqid qilişdi.

Fresno (Kaliforniya), Detroyt (Miçigan ştati) va Sent-Pol (Minnesota ştati) şaharlarida casting ötkazilgaç, Iystvud hmonglar orasidan boş va ikkinçi darajali rollar uçun önta ijroçini tanladi. Ulardan faqat bittasi debyutant aktyor emas edi. Hmong aktyorlarining beştasi, şu jumladan boş rollardan birini ijro etgan Bi Vang, Minnesota ştatidan edi. Eni Xi Miçigan ştatining Lansing şahridan edi. Casting agentligi Pound & Mooney öttizta aktyor va beş yuzdan ortiq statistni jalb qildi. Kompaniya köplab hmong aktyorlarini Miçigan ştatidagi Macomb okrugida ötkazilgan hmonglar futbol turnirida topdi. Minneapolis — Sent-Pol agglomeratsiyasidan bölgan hmong aktrisasi Sendi Si Mua filmga hmong aktyorlarini tanlaşda yordam berdi.

Prodyuserlikni Village Roadshow Pictures, Media Magik Entertainment va Malpaso Productions kompaniyalari kinoprokat kompaniyasi Warner Bros. Pictures uçun amalga oşirdi. Iystvud özining Malpaso hamkorlari — Robert Lorens va Bill Gerber bilan birga hammuallif-prodyuser böldi. Iystvud filmning ğoyasi unga yoqqanini aytdi, «çunki u ön-xayollarga tegadi va heç qaçon öqişga keç emasligini körsatadi».

Suratga oliş 2008-yil iyulida boşlandi. Filmda kino guruhining aʼzolari, prodyuser yordamçilari, maslahatçilar va hmonglardan statistlar iştirok etdi. Film beş haftada suratga olindi. Montajçilar Joel Koks va Gari D. Roulç kartinani ikki soatdan kamroq davomiylikka qisqartirdi. Detroytda suratga oliş paytida kino guruhi 10 million dollardan ortiq mablağ sarfladi.

1990-yillarning boşida Şenk Minnesotadagi zavodda işlab yurganda hmonglar tarixi va madaniyati bilan tanişgan. U bilardiki, Vyetnam uruşi davrida ular Janubiy Vyetnam qurolli kuçlari va ularning Amerikalik ittifoqçilari tomonida jang qilgan, ammo Amerika qöşinlari çiqib ketgaç va hukumat kuçlari mağlub bölgaç, qoçqinlar lagerlariga tuşib qolgan hamda Şimoliy Vyetnam kommunistik hokimiyati rahmiga qolgan. Yillar ötib, Koreya uruşi faxriysi bölgan beva erkak haqida, uning mahallasidagi özgarişlarga moslaşişga urinişi haqida syujet işlab çiqayotganda, u qöşnisi sifatida hmong oilasini joylaştirişga va hikoyani madaniy ziddiyat ustiga qurişga qaror qilgan. Şenkning akasi xonasidagi hamhujrasi Deyv Yohansson bilan birga u hikoya rejasini tuzgan. Şenkning sözlariga köra, asosiy işidan keyin keçqurunlari u ssenariyni Minneapolisning Nort-Ist tumanidagi Grumpyʼs barida qölda yozgan. Bir keça u barda bir keçada 25 sahifa yozganini eslaydi. Şuningdek, u syujet rivoji haqida dösti bölgan barmen bilan maslahatlaşganini aytgan. Kino sohasining baʼzi vakillari Şenkka qarigan boş qahramonli filmni suratga oliş mumkin emasligini aytgan, çunki bunday syujetni sotib bölmaydi, ayniqsa boş qahramon irqçilik qaraşlari taassurotini uyğotadigan iboralarni işlatsa. Taniş orqali Şenk ssenariyni Warner Bros. prodyuseri Bill Gerberga topşirgan. Iystvud bir vaqtning özida ham rejissyor, ham boş rol ijroçisi bölişi mumkin edi, çunki «Yengilmas» filmini suratga oliş 2009-yil boşiga köçirilgan edi va bu «Gran Torino» ustida oldingi yoz davomida işlaş uçun yetarli vaqt qoldirgan. Iystvud öziga «qiziqarli va murakkab rol» berilganini, hikoyaning özi esa juda ğayrioddiy ekanini aytgan.

Şenkning sözlariga köra, Minneapolis nomini Detroyt bilan almaştirişdan taşqari, Iystvud boşçiligidagi işlab çiqariş guruhi ssenariyga «heç bir böğinni özgartirmagan». Şenk qöşimça qilgan, prodyuserlar taqdim etilgan ssenariyga jiddiy tuzatişlar kiritmasligi «deyarli heç qaçon sodir bölmaydi». Iystvud «Keçirilmagan» filmi ssenariyini qayta işlaşga uringanidan söng jiddiy özgartirişlar kiritişni töxtatganini aytgan, keyin esa dastlabki variantga qaytişga qaror qilgan, çunki uning tuzatişlari yakuniy natijani «böşatib qöygan» deb hisoblagan.

Dastlabki ssenariy Minneapolis (Minnesota ştati) şahrining Nort-Ist tumani taʼsiri ostida yozilgan edi, ammo film yaratuvçilari suratga olişni Miçiganda ötkazişga qaror qilişdi. Şunday qilib, «Gran Torino» ştatning kino işlab çiqariş uçun foydali imtiyozlar paketini nazarda tutgan yangi qonunçilikdan foydalangan dastlabki kinoloyihalardan biriga aylandi. Zilend (Miçigan ştati) tuğilgan Bill Xyuzenga, ilgari Miçigan Vakillar palatasi tarkibida bölgan, filmning yaratuvçilari uçun ştatning imtiyozlar paketini işlab çiqiş va muvofiqlaştirişda yordam bergan. Natijada film 42 foizlik soliq krediti oldi. The New York Times gazetasining muxbiri Bryus Hedlam yozgan: «Bu Warner Bros.ga studiyaning rejissyor bilan munosabatlarida har doim ham öz-özidan tuşunarli bölavermaydigan qarorga — filmni moliyalaştirişga ikkilanmasdan rozi bölişda yordam berdi».

Prodyuser Robert Lorens ssenariy dastlab Minnesotada bölib ötgan bölsa-da, yakuniy voqea joyi sifatida Miçigan tanlanganini aytdi, çunki Kovalski avtomobil zavodining nafaqaga çiqqan işçisi. Detroyt metropoliteni «Ford»ning vatani hisoblanadi. Şenk baʼzi replikalar Detroyt kontekstida tabiiy eşitilmasligini taʼkidlagan. Masalan, Uoltning Minnesota Vikings öyinlariga abonementga ega bölgan odamni hali ham tanirmi, degan savoli Detroyt Lions öyinlari çiptalari bölgan odamni eslatuvçi gapga özgartirilgan. Şenk şunday degan: «Detroytda ular töliq sotilmaydi. Bu meni bezovta qilardi. Menga bu mutlaqo işonçsiz tuyulardi».

Suratga oliş Detroyt metropoliteni turli joylarida, jumladan Highland Park, Center Line, Warren, Royal Oak va Gross Pointe Park hududlarida ötkazildi. Uolt Kovalskiyning uyini ifodalagan bino Highland Parkdagi Rhode Island köçasida joylaşgan. Hmong bandasining uyi Highland Parkdagi Pilgrim köçasida joylaşgan. Uolt öğillaridan birining uyi sifatida işlatilgan bino Gross Pointe Şoresdagi Ballantyne Road köçasida joylaşgan. Filmda körsatilgan çerkov — Avliyo Ambrouz Rim-katolik çerkovi — Gross Pointe Parkda joylaşgan. Pointe Hardware xöjalik dökoni ham Gross Pointe Parkda joylaşgan. Uolt döstlari bilan uçraşib, içadigan joy sifatida işlatilgan VFW Post 6756 — Xorijiy uruşlar faxriylari taşkilotining bölimi Center Line şahrida joylaşgan.

Widgrenʼs Barber Shop sartaroşxonasi Royal Oak şahridagi Center street yaqinida, 11 Mile Road köçasida joylaşgan. 1938-yilda asos solingan bu sartaroşxona dastlab hozir boşqa korxona egallagan binoda joylaşgan bölib, 1970-yilda hozirgi joyiga, dastlabki manzilning ğarbiga köçib ötgan. Film prodyuserlari Detroyt metropoliteni böyiça oltmiş nomzoddan aynan şu sartaroşxonani tanlaşgan. Sartaroşxona egasi Ted Vidgrenning kuyovi Frenk Milsning sözlariga köra, tanlov yaratuvçilarga uning «qadimiy interyeri» yoqqanligi uçun tuşgan. Iystvud Vidgrendan sartaroşxona sahnasida epizodik rolda suratga tuşişni söragan. Suratga oliş paytida sartaroşxona atrofidagi transport harakati har uç-beş daqiqada töxtatilişi kerak bölgan, şu sababli bu hududda harakat sekinlaşgan.

Butun aktyorlar tarkibidan faqat baʼzilarigina professional aktyorlar edi; hmong ijroçilarining kinoda ish tajribasi nisbatan kam edi, ularning ayrimlari ingliz tilini yetarliça yaxşi bilmasdi. Jeff Baenen Iystvud «boş-qoş bölmagan rejissyorlik uslubiga» amal qilganini taʼkidlagan. Iystvudning özi şunday degan: «Men ularga ish davomida kiçik maslahatlar berdim, „Aktyorlik mahorati 101“ kabi. Men esa şunday tezlikda işlayman, ular mulohaza yuritişga juda kam vaqt qoladi». Bi Vang boşida qörqqanini, ammo asta-sekin aktyorlik işiga könikkanini aytgan. Baenen Iystvudni debyutant aktyorlar uçun «sabrli murabbiy» deb taʼriflagan. Vangning sözlariga köra, Iystvud har bir dubl oldidan «Motor!» buyruğini aytmagan.

Vang ssenariyni darslikni örgangandek diqqat bilan örganganini aytgan. Uning sözlariça, birinçi epizod suratga olingaç, Iystvuddan heç qanday reaksiya eşitmagan. Vang yomon narsa yuz berdimi, deb söraganida, unga Iystvud biror narsa demasa, demak, uning öyini unga yoqqanini tuşuntirişgan. Vang yana qöşimça qilgan, Iystvud hmong aktyorlarining improvizatsiyasini rağbatlantirgan. Eni Xi improvizatsiya bilan işlaş unga yoqqanini aytgan, hatto replikalarni ingliz va hmong tillari örtasida tarjima qilişga töğri kelganda ham. Filmdagi qahramonlar tomonidan aytilgan irqiy haqoratlar haqiqiy hayotda aktyorlarni haqorat qilganmi, degan savolga Eni Xi özini haqoratlangan his qilmaganini javob bergan. Vang esa şunday degan: «Menga şunçalik köp sözlar aytilganki, ularning qöpolligi tufayli men ularni bu yerda takrorlay olmayman. Bu meni ança qattiq ranjitgan, ammo oxir-oqibat bu faqat ssenariy edi».

2011-yilda Vang Iystvud hmong aktyorlariga replikalarini özgartirişga ruxsat bermaganini aytdi, garçi u avval intervyularda buning aksini aytgan bölsa ham.

Nik Şenk VHS videokassetalar işlab çiqaradigan Bloomington (Minnesota ştati) zavodida işlaganida köplab hmong hamkasblari bilan döstlaşganini aytgan. Şenkning hmonglar bilan muloqoti bilan boğliq hikoyalarini gapirar ekan, Minnesota Public Radio muxbiri Laura Yuen şunday degan: «Bu hazil va qiziqiş tuyğusi butun ssenariyni singdirib turadi, garçi «Gran Torino» treylerlari filmni har jihatdan drama deb öylaşga majbur qilsa ham».

Iystvud filmda hmonglar rol öynaşini xohlagan, şu sababli casting direktori Ellen Çenoveth hmong taşkilotlarini jalb qilgan va Detroyt, Fresno va Sent-Polda prosluşivaniyalar taşkil etgan; Fresno va Sent-Polda Amerika Qöşma Ştatlaridagi ikkita eng yirik hmong jamoasi joylaşgan, Detroytda ham hmonglarning sezilarli soni yaşaydi. Çenoveth Bi Vangni Sent-Polga, Eni Xini esa Detroytga taklif qilgan.

Ssenariy töliq ingliz tilida yozilgan edi. Şu sababli «Gran Torino» aktyorlari filmda eşitiladigan hmong tilidagi replikalarni özlari mustaqil improvizatsiya qilişgan. Hikoya böyiça Hmong Actors Making History Part 2: Meet the Gran Torino Family maqolasi muallifi Luiza Şein işlab çiqariş tugaşidan oldin ham «kamera oldida aktyorlar improvizatsiya qilgan baʼzi replikalarni subtitrlar uçun qayta tarjima qiliş qiyin böladi» deb taʼkidlagan. Ssenariy yoziş vaqtida Şenk hmong vakillari bilan maslahatlaşgan. Dayan Xang Garvi madaniy maslahatçi sifatida ismlar, anʼanalar va tarjimalar böyiça tavsiyalar bergan.

Keyinroq Vang filmda hmonglardan foydalaniş umumiy syujet uçun zarur emasdek tuyulganini taʼkidlagan. Uning sözlariga köra, «ssenariyda biz aynan hmong bölişimiz kerakligi uçun heç qanday haqiqiy sabab yöq», va Uolt Kovalski Koreyada uruşgan bölsa-da, u baribir hmonglarni koreyslar va boşqa osiyo etnik guruhlari bilan adaştirgan. 2011-yilgi dasturda Vang suratga oliş maydonçasida hmong aktyorlariga adolatsiz munosabatda bölinganini va Iystvud personajlar obrazini yaratiş böyiça maslahat bermaganini aytdi. Vang şuningdek, baʼzi oq tanli aktyorlar hmong tilida sözlaşuvçilar ingliz tilini tuşunmaydi deb öylagani uçun hmonglarni özlarini yakka his qildirganini taʼkidlagan. Bundan taşqari, Vang hmong personajlari hmong tilida aytgan bir qator muhim replikalarga subtitrlar qöyilmaganini, bu tomoşabinlarda hmonglar haqida buzilgan tasavvur şakllanişiga olib kelganini aytgan.

Bi Vang, Associated Press agentligi muxbiri Jeff Baenen tomonidan keltirilganiça, 2009-yilda filmda hmonglarning tasviri «umuman olganda aniq» ekanini aytgan. Natija haqida gapirar ekan, Vang şunday degan: «Bu hujjatli film emas. Biz 101 foizlik aniqlikni kutolmaymiz».

Suratga oliş paytida hmong aktyorlari filmda madaniy noaniqliklar bölganini taʼkidlaşgan. Yarim hmong, prodyuser yordamçisi va madaniy maslahatçi bölib işlagan Sedrik Li şunday degan: «Baʼzi narsalar dramatik effekt uçun haddan taşqari börttirilgan. Bu bizning vazifamizga kirmasligidan qatʼi nazar, men baribir bu haqda gapiriş masʼuliyatini his qilardim, ammo şu bilan birga ssenariy öz holiça qoldi. Yakuniy qarorlarni biz qabul qilmadik».

2011-yilda Vang, köplab hmonglar baʼzi elementlarga qarşi çiqqan bölsa-da, prodyuserlar hmong madaniy maslahatçilarining eng «yumşoq izohlagan» nuqtai nazarlarini tanlaganini va şu tariqa film yetkazişga intilgan Gollivud stereotiplariga işonçlilik berganini aytgan. Vang şuningdek, «bu oq tanlilar işlab çiqarişi edi va aktyor sifatida bizning iştirokimiz bizning qanday tasvirlanişimiz ustidan nazorat degani emas edi», deb qöşimça qilgan.

Luiza Şein va Va-Megn Toi, «Gran Torinös Boys and Men with Guns: Hmong Perspectives» asari mualliflari şunday deb yozgan: «Ehtimol, hmonglarning filmga qarşi eng köp aytilgan eʼtirozlari madaniy noaniqliklar, börttirişlar va buzişlar köpligiga taalluqlidir». Şein şuningdek, «[hmong] aktyorlar ham öz madaniyatlarining tomoşaga aylanişiga duç kelişadi» deb yozgan. Filmda haqiqatda mavjud bölgan hmong şomoni şomon rolini öynasa-da, Şein uning «professional bilimlari ssenariy va rejissura ostida böysundirilgan, bu esa ritual sahnalarni buzib, ularni aniq bölmagan ekzotik körinişga keltirgan» deb taʼkidlaydi. Vang filmda körsatilgan çoy marosimlari notöğri bajarilganini aytgan. Filmda Uolt qiz boşiga tegganida hmonglar xafa bölişiga qaramay, Şein haqiqiy hmong madaniyatida boş soçga tegiş ruxsat etilganini taʼkidlaydi. Filmning boşqa sahnalarida hmong şomoni bolaning boşiga salbiy reaksiyasiz tegadi. Şein qöşimça qilişiça, Spayder Thao Vang Lorning boşiga «oqibatsiz» tegadi. «Hmong Cultural Profile» muallifi Kristin Uilson Ouens şunday deb yozadi: «Köpçilik anʼanaviy hmong oqsoqollari, ayniqsa erkaklar, diniy eʼtiqodlari va şaxsiy qadriyatlari tufayli notaniş odamlarning ularning yoki bolalarining boşiga tegişini istamaydi».

Thao va Su Lo Uolt Kovalskiyning dafn marosimida anʼanaviy hmong kiyimlarini kiyib olişadi. Kundalik amaliyotda hmonglar odatda dafn marosimlarida anʼanaviy kiyim kiyişmaydi. Buvi Lor, Uoltga nafrat bildiriş uçun, çaynab yurgan betel yonğoqini tupuradi, garçi hmonglar betel çaynamasa ham. Hmong şomoni Uoltning şaxsini «öqiydi», holbuki haqiqatda u ruhiy olam bilan muloqot qilgan bölardi. Filmda şomon özi xöroz qurbon qiladi, Şein va Toi uni «teatrlaştirilgan-ritual» deb taʼriflagan usulda, holbuki haqiqatda yordamçi buni «rasmiy va ortiqça urğusiz» bajargan bölardi. Mualliflar şuningdek, bola şarafiga ötkaziladigan hu plis marosimi notöğri fazoviy taşkil etilganini, hmong bandalarining kiyimi va taşqi körinişi haqiqatga mos kelmasligini hamda «ostonada xuşomadgöy qurbonliklar» ham noaniq tasvirlanganini taʼkidlaydi. Thao idişlarni özi yuvsa-da, Şein va Toi uni buni yakka özi qilmasligini qöşimça qiladi, çunki uyda oiladan boşqa ayollar ham bor. Ular şuningdek, «bitta hmong oilasi içida ikki hmong dialektidan izçil foydalanilmasligini» taʼkidlaydi. Bundan taşqari, ular bir hmong uruği aʼzolari boşqa uruğ vakillariga tajovuz qilmas va öz uruği içida zörlik qilmas edi, deb daʼvo qiladi, filmda esa banda Syuga zörlik qiladi. Nyu-Yorkdan bölgan hmong yozuvçisi Sharon Her filmda «Osiyo odatlarining çalkaşligi» borligini va «hmonglar xizmatlarni tavba şakli sifatida işlatmasligini hamda minnatdorçilik belgisi sifatida odamlarga çeksiz sovğalar yoğdirmasligini» taʼkidlagan. Her şuningdek, «ssenariyning dastlabki variantida hatto ismlarda imlo xatolari bölgan va xitoy familiyalari tilga olingan, bu osongina tuzatilişi mumkin bölgan beparvolik xatosi edi», deb qöşimça qilgan.

AQŞda keng prokatning birinçi dam oliş kunlari film 29,5 million dollar yiğdi. 2021-yil holatiga köra uning butun dunyo böyiça kassa yiğimi 269 958 228 dollarni taşkil etadi.

Film 2009-yil 9-iyunda AQŞda standart DVD va Blu-ray formatlarida çiqdi. Diskda qöşimça materiallar va bonus funksiyalar mavjud. Naşrga qisqa metrajli film (featurette), şuningdek, erkaklik va avtomobil örtasidagi aloqa haqidagi hujjatli film kiradi. Blu-ray versiyasi 2.40:1 formatida taqdim etilgan, filmning raqamli nusxasi va bir neçta tillardagi audio treklarni öz içiga oladi.

2012-yil holatiga köra, taxminan tört million DVD disk sotilgan, bu 67,4 million dollar daromad keltirgan. Şuningdek, 332 ming Blu-ray disk 4,9 million dollarlik summaga sotilgan, bu uy videosi sotuvidan jami 72,3 million dollar bergan.

Rotten Tomatoes maʼlumotiga köra, söralgan 237 tanqidçining 81 foizi «Gran Torino»ga ijobiy şarh bergan; örtaça baho 10 balldan 7,10 ni taşkil etadi. Saytning umumiy xulosasi şunday: «Bu Iystvud ijodidagi eng muhim asar bölmasa-da, «Gran Torino» hazilkaş, taʼsirçan va qiziqarli, eski uslubdagi hikoya-masaldir». Metacritic, professional tanqidçilar şarhlariga 100 ballik örtaça tortilgan baho beradi; film 34 ta şarh asosida örtaça 72 ball olgan. CinemaScore tomonidan söralgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkalada «A» örtaça bahosini qöyişgan.

Filmga tanqidçilar şarhlari ijobiy böldi. Los Angeles Times kino şarhlovçisi 78 yoşli Iystvudning jangari film qahramoni rolida qançalik işonarli ekaniga hayron qoldi. New York Times gazetasida Manola Dargis filmni Detroyt «sanoat qabristoni»ga bağişlangan «rekviyem» deb atadi. U Iystvud yuzining «monumentalligini» taʼkidladi, bu yuz tobora «toşga aylangan daraxtni» eslatardi, şuningdek uning filmdagi roli «Dirty Harry» obraziga öxşaşligini aytdi. «Pensiyadagi Dirty Harry… vahşiylaşgan zamonaviy şaharçada» mavzusini filmda körgan Andrey Plakhov ham uning «soddaligi va hatto bir oz oddiyligi bilan» rom etganini yozgan.

Rojer Ebert «Gran Torino»ni insonning eng yaxşi instinktlarining keçikib uyğonişi haqidagi film deb atadi; u kartinaning asosiy ğoyasini turli xalqlarning bir-biriga nisbatan oçiqroq böliş zarurligida köradi. Viktor Matizen uçun eng qiziqarli narsa — «Iystvud özining aktyorlik mahoratining töliq qudrati bilan yetkazgan keksa odamning ruhiy tajribasi»: «Uning sözlarni taşlab yuborişi, yurişi, pivo içişi, maysa örişi, asboblarni uşlaşi va odamlar orasida özini tutişi, syujet burilişlarini kuzatişdan kam qiziqarli emas».

Matizen va Gladilşçikov «Gran Torino» syujetini S. Govoruxinning «Voroşilovskiy strelok» filmi fabulasi bilan soliştirişadi, bunda ikkinçisi foydasiga emas: «rus filmining qahramoni rejissyor roziligi bilan özi uçun xavfsiz masofadan optik nişon orqali individual qasos oladi, amerikalik qahramon esa qonun vakillariga ijtimoiy tartibni örnatiş imkoniyatini beriş uçun özini qurbon qiladi». Gladilşçikovning kuzatişiça, Iystvudning sönggi filmlarida sinik kollektiv parçalaniş tizimiga oddiy amerikalik fuqaro qarşi turadi, «bir kişi dalada jangçi» paradoksi ruhida qarşi turadi va şaxsiy katta yöqotişlar evaziga bölsa-da, muvaffaqiyatli qarşi turadi. Filmning asl matndan yagona prinsipial farqi şundaki, harakat Minnesotadan Miçiganga köçirilgan, çunki u yerda kino işlab çiqariş uçun foydali soliq subsidiyalari tizimi amal qiladi.

Filmning premyerasi 2008-yil 12-dekabrda bölib ötdi (Rossiyada 2009-yil 19-fevralda). MPAA reytingi: 17 yoşgaça bölgan bolalar uçun ota-onalarning hamrohligi majburiy. Eng yuqori darajadagi mukofotlar bölmasa-da (çet el filmi uçun «Sezar» mukofoti bundan mustasno), «Gran-Torino» AQŞda va Ğarbiy Yevropaning köplab mamlakatlarida yuqori tomoşabin bahosiga sazovor böldi, çunki u zamonaviy oddiy odam uçun dolzarb bölgan irqlararo munosabatlar, jamiyatning jinoyatlaşuvi va avlodlar örtasidagi ortib borayotgan uziliş muammolarini kötaradi.

Butun dunyo böyiça kinokartina katta ekranda 269 958 228 AQŞ dollari işladi. 2011-yil 15-noyabr holatiga köra AQŞda filmning nusxalari bölgan DVD disklardan 4 millionga yaqini 59 877 235 dollar summasiga sotilgan.

2010 — çet el filmi uçun «Sezar» mukofoti (Klint Iystvud)

2009 — eng yaxşi qöşiq uçun «Golden Globe» mukofotiga nominatsiya (Klint Iystvud, Jeyми Kallum, Kayl Iystvud, Maykl Stivens, «Gran Torino»)

2009 — eng yaxşi erkak roli uçun «Critics’ Choice» mukofotiga nominatsiya (Klint Iystvud)

2009 — eng yaxşi çet el filmi uçun «David di Donatello» mukofoti (Klint Iystvud)

2009 — eng yaxşi sarguzaşt filmi, jangari yoki triller uçun «Saturn» mukofotiga nominatsiya

2008 — AQŞning Milliy kino tanqidçilar kengaşining 2 ta mukofoti: eng yaxşi erkak roli (Klint Iystvud), eng yaxşi original ssenariy (Nik Şenk), şuningdek yilning eng yaxşi filmlari önligiga kiriş