«Is Paris Burning?» (fr. Paris brûle-t-il?) — 1966-yilda suratga olingan frantsuz-amerikan epik harbiy film bölib, Ikkinçi jahon uruşi va Fransiyaning ozod qilinişiga bağişlangan. Rejissyor René Clément uşbu filmni suratga oliş uçun öşa davrning dunyo kinosidagi eng maşhur aktyorlarini jalb qilgan. Filmning ssenariysi Dominique Lapierre va Larry Collinsning şu nomli kitobiga asoslangan bölib, kitobda 1944-yil avgustda Fransiya poytaxtining nemis bosqinçilaridan ozod etilişi haqida hikoya qilinadi.
Film 1967-yilgi «Oskar» mukofotiga eng yaxşi sanʼat rahbari ishi va eng yaxşi operator ishi nominatsiyalari böyiça nomzod bölgan. Şu yili bastakor Maurice Jarre «Golden Globe» mukofotiga eng yaxşi film musiqasi nominatsiyasi böyiça nomzod bölgan.
1Rollarda
Jean-Paul Belmondo, Charles Boyer, Leslie Caron
2Syujet
1944-yil avgust boşida Adolf Gitler «Böri uyasi» qarorgohida general Ditrix fon Xoltitsga Katta Parij…
1944-yil avgust boşida Adolf Gitler «Böri uyasi» qarorgohida general Ditrix fon Xoltitsga Katta Parij qömondonligini topşiradi va uni şaharni sönggi askargaça himoya qilişni yoki uni portlatişni talab qiladi.
Parijda Qarşilik harakati rahbarlari ittifoqçi qöşinlarning şaharga kirişini kutişadi, lekin ittifoqçilar şaharni çapdan aylanib ötib, töğridan-töğri nemis çegarasiga yönalişga qaror qilişadi. Parijdagi Qarşilik harakatida nemis bosqinçilaridan Parijni mustaqil ravişda ozod qiliş, qurol kötarib xalq qözğoloni kötariş zarurligi borasida birlik yöq. Anri Rol-Tangi boşçiligidagi kommunistlar va Jak Shaban-Delmas boşçiligidagi gollistlar bir-birlarining harakatlarini diqqat bilan kuzatib borişadi, çunki uruşdan keyin siyosiy dividendlarga ega böliş uçun Parijni ozod qilişga rahbarlik qilişni xohlaşadi.
Parijga kelgan Xoltits şaharni himoya qiliş rejasi ustida işlaydi va şu maqsadda Daniyadan qöşimça kuçlar hamda oğir harbiy texnika söraydi. U kapitan Ebernaxga yozma buyruq kelgunça Parijning yirik inşootlari va madaniy yodgorliklarini portlaşga tayyorlaşni buyuradi. Şved konsuli Raul Nordling vositaçiligida Xoltits siyosiy mahbuslarni Qizil Xoç taşkilotiga topşirişga rozi böladi, biroq şunga qaramay, SS qöşinlari ularning katta qismini Buxenvald konslageriga jönatişga ulguradi. Şu bilan birga, vatanparvar yoş parijliklar guruhi öz taşabbusi bilan qurol olişga harakat qiladi, ammo gestapo agenti «kapitan Serj» tayyorlagan tuzoqqa tuşib qolişadi. Guruh Bulon örmonida otib taşlanadi.
Şaharda devorlarga qözğolonga çaqiruvçi plakatlar yopiştirayotgan kommunistlardan oldinga ötiş uçun gollistlar Parij politsiyasi boşqarmasini egallab, öz navbatida şaharni ozod qiliş operatsiyasi boşlanganini eʼlon qilişadi. Heç narsadan xabarsiz nemis askarlari bilan birinçi töqnaşuvlar yuz beradi. Sezilarli yöqotişlarga qaramay, nemislar qözğolonçilarning qarşiligini sindira olmaydi. Ikkala tomon ham vaqt yutişga harakat qiladi, va Nordling vositaçi sifatida sulh tuzişga kelişadi. Milliy Qarşilik qömitasi yiğilişida köpçilik ovozga ega bölgan kommunistlar sulhni bekor qiliş zarurligi haqidagi qarorni ötkazişga muvaffaq bölişadi.
Şunday şaroitda Rol-Tangi ittifoqçilar qömondonligi bilan töğridan-töğri boğlanişga qaror qiladi. Faqat ular yomon qurollangan Qarşilik harakati iştirokçilarining mağlubiyatini oldini olib, Parijni ozod qila oladi. Rolning hamkori mayor Galua hayot xavf ostida bölsa-da, çiziqdan ötib, general Pattonning ştabiga yetib boradi. Galua ittifoqçilar qömondonligini general Leklerkning 2-tank diviziyasini Parijga hujumga yuborişga köndiradi.
Frantsuz va amerikan qöşinlari oğir ahvolga tuşgan Qarşilik iştirokçilarini qutqariş va şaharni ozod qiliş uçun Parijga vaqtida yetib kelişadi. Xoltits şaharni portlatiş haqidagi buyruqlarni bajarişni çözadi (bir epizodda, unga ikki SS zobiti kelganda, u hibsga olinişini kutadi, lekin maʼlum bölişiça, ular Gimmlerning buyruğiga köra Luvrdan Bayo gobelenini olib ketiş uçun kelişgan). Öz ahvolining umidsizligini anglagan u Gitlerning buyruğiga zid ravişda şaharni ittifoqçilarga topşiradi.
«Is Paris Burning?» — nemis qömondonligi qarorgohida Parijdagi vaziyat haqida maʼlumot söraşda davom etadi. Bu savol Katta Parij qömondoni Ditrix fon Xoltitsning ittifoqçilarga taslim bölgan kabinetidagi taşlab ketilgan telefon trubkasidan eşitiladi, fonda esa Fransiya poytaxtining ozod qilinişidan barça xursand bölayotgan xalq ovozi yangraydi.
3Kadrlar
6
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
6 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Горит ли Париж?» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.

