Isle of Dogs

«Isle of Dogs» (ingl. Isle of Dogs; yap. 犬ヶ島 Inu ga şima) — Wes Anderson ssenariy muallifi, prodyuseri va rejissyori suratga olgan töliq metrajli kukla animatsion film. AQŞ, Germaniya va Buyuk Britaniyaning qöşma loyihasi bölgan bu film Andersonning karerasidagi «Fantastic Mr. Fox» dan keyingi ikkinçi multfilm hisoblanadi. Asosiy rollarni Bryan Cranston, Koyu Rankin, Edward Norton, Liev Sçreiber, Bill Murray, Bob Balaban, Jeff Goldblum, Scarlett Johansson va boşqa aktyorlar ovoz berişgan. Syujetga köra, Yaponiyaning Megasaki şahri meri Kenji Kobayashi it gripi epidemiyasi sababli barça itlarni Çiqindilar oroliga surgun qiladi. Uning qaramoğidagi Atari it Spotni izlab orolga yöl oladi, bunda unga sarson it Şef boşçiligidagi it tödasi yordam beradi.

«Isle of Dogs» 68-Berlin kinofestivalining oçiliş filmi böldi, u yerda Anderson «Kumuş ayiq» mukofotini rejissyorlik uçun oldi. AQŞda multfilm öşa yilning 23-martida çeklangan prokatga, 13-aprelda esa keng prokatga çiqdi. Loyiha dunyo böylab $73 mln yiğdi va tanqidçilar tomonidan maʼqullandi, garçi baʼzi şarhlovçilar yapon madaniyatini tasvirlaşdan norozi bölişgan. Multfilm «Oskar» mukofotiga ikki nominatsiyada: «Eng yaxşi animatsion töliq metrajli film» va «Eng yaxşi filmga musiqa» nominatsiyalarida nomzod böldi.

Bryan Cranston — Şef

Koyu Rankin — Atari Kobayashi

Edward Norton — Rex

Bob Balaban — King

Jeff Goldblum — Duke

Bill Murray — Boss

Kuniçi Nomura — mer Kenji Kobayashi

Akira Takayama — boş xizmatkor

Greta Gerwig — Treysi Uoker

Frances McDormand — tarjimon Miranda Nelson

Akira Ito — professor Itigo Vatanabe

Scarlett Johansson — Mindalka

Liev Sçreiber — Spot

F. Murray Abraham — Yupiter

Tilda Swinton — Oracle

Yoko Ono — ilmiy yordamçi Yoko Ono

Harvey Keitel — Gondo

Ken Watanabe — boş jarroh

Mari Natsuki — xola

Fisher Stevens — Scrap

Nijiro Murakami — muharrir Hiroşi

Courtney B. Vance — hikoyaçi

Yojiro Noda — teleboşlovçi

Frank Wood — tarjima maşinasi

Roman Coppola — Igor

Angelica Huston — pudel

Kara Hayward — Mята

Takayuki Yamada — kiçik ilmiy xodim 1

Kozue Akimoto — kiçik ilmiy xodim 2

Şota Matsuda — kiçik ilmiy xodim 3

Ryuhei Matsuda — kiçik ilmiy xodim 4 / barmen

Jake Ryan — Ernie

Elaiza Ikeda — pank-qiz

Rejissyor Wes Anderson 2009-yilda «Fantastic Mr. Fox» filmi bilan animatsiyaga qadam qöygan edi. Dastlab u özining ikkinçi töliq metrajli multfilmini Vittorio De Sikaning «Oro di Napoli» (1954) filmining erkin remeykisifikatsiyasi qilişni rejalaştirgan edi. Biroq 2015-yilning oktyabrida Anderson Edward Norton, Bryan Cranston va Bob Balaban iştirokida «itlar haqidagi multfilm» suratga olişini eʼlon qildi. Rejissyorning sözlariga köra, uni Angliyadagi Itlar orolidagi yöl belgisi ilhomlantirgan, uni u «Fantastic Mr. Fox» ustida işlayotgan paytida körgan. Şuningdek, u Akira Kurosava va Hayao Miyazakining asarlari, Rankin/Bass Productions studiyasining bayram multfilmlari, «Outrageous Dogs» (1982) va «101 Dalmatians» (1961) filmlaridan ilhomlangan.

Suratga oliş 2016-yilning oktyabrida Şarqiy Londondagi 3 Mills Studios maydonida boşlandi. Multfilm uçun maxsus ravişda 20 000 dan ortiq yuz va 1105 ta animatsiya qilinadigan qöğirçoq yaratildi, şuningdek, ikkinçi darajali personajlar uçun 2000 qöğirçoq tayyorlandi. Asosiy qahramonlarning figuralarini yasaş ikki-uç oy davom etdi. Kompyuter grafikasi faqat massovka personajlarini köpaytiriş yoki yaşil ekran bilan işlaş uçun işlatildi. Animatsiya ustida «Fantastic Mr. Fox» ustida işlagan bir qator mutaxassislar işladi.

Multfilmga musiqani Alexandre Desplat yozdi, u ilgari Andersonning «Fantastic Mr. Fox», «Moonrise Kingdom» (2012) va «The Grand Budapest Hotel» (2014) filmlarida işlagan. Saundtrekka turli (asosan yapon) musiqaçilarning qöşiqlari ham kiritilgan. Bir neçta qöşiq klassik yapon filmlaridan, masalan, «Yoidore tenşi» (1948) va «Seven Samurai» (1954) dan olingan. Saundtrek-albomda jami 22 kompozitsiya bölib, ulardan 15 tasini Desplat yozgan.

2016-yilning dekabrida Fox Searchlight Pictures kompaniyasi multfilmni prokat qiliş huquqini sotib oldi va çiqişni 2018-yilga rejalaştirdi.

Jahon premyerasi 2018-yilning 15-fevralida bölib ötdi, öşanda film 68-Berlin xalqaro kinofestivalining oçiliş filmi böldi — bu Berlinale oçilişida birinçi marta animatsion lenta namoyiş etilgani edi. Şimoliy Amerika premyerasi 17-martda South by Southwest festivalida bölib ötdi. «Isle of Dogs» AQŞda 2018-yilning 23-martida çeklangan prokatga, 13-aprelda esa keng prokatga çiqdi. Rossiya kinoteatrlarida multfilm 3-mayda namoyiş etildi.

«Isle of Dogs» AQŞ va Kanadada $32 mln, boşqa mamlakatlarda esa $41 mln yiğdi, jami esa dunyo böylab $73 mln töpladi.

Çeklangan prokatning birinçi dam oliş kunlarida multfilm 27 ta kinoteatrda $1,57 mln işladi (har bir kinoteatr örtaça $58 148). Bu 2018-yildagi eng yaxşi örtaça körsatkiç edi, töğriroği, iyulda bu rekordni «Eighth Grade» filmi yangiladi. Tomoşabinlarning 60 %i 30 yoşgaça bölgan odamlar edi. Ikkinçi dam oliş kunlarida kartina 165 ta kinoteatrda $2,8 mln yiğdi va prokatda ön birinçi örinni egalladi. Uçinçi dam oliş kunlarida multfilm yetakçilar önligiga kirdi va 554 ta kinoteatrda $4,6 mln işladi. Keyingi haftada maydonçalar soni 1939 taga yetdi va «Isle of Dogs» $5,4 mln işlab, yettinçi öringa kötarildi.

«Isle of Dogs» onlayn kinoteatrlarga 2018-yilning 26-iyunida, DVD va Blu-rayʼda esa 17-iyulda çiqdi. 2025-yilning 30-sentyabrida Criterion Collection kompaniyasi multfilmni Ultra HD Blu-ray va Blu-ray formatida «The Wes Anderson Archive: Ten Films, Twenty-Five Years» töplamining tarkibida va alohida diskda çiqardi.

2018-yilning may oyida «Kodanşa» naşriyotining «Morning» jurnalida Minetaro Motizuki muallifligidagi multfilm asosidagi manga eʼlon qilindi. Rus tilida mangani 2021-yilda «Komilfo» naşriyoti çiqardi.

Rotten Tomatoes agregatori maʼlumotlariga köra,

368 ta şarhning 90 %i ijobiy bölib, örtaça baho 10 ballik şkalada 8 ball böldi. Sayt tanqidçilar fikrini şunday umumlaştiradi: «Ajoyib animatsiyalangan «Isle of Dogs» da Wes Anderson özining detallarga eʼtiborini töliq namoyon etadi va eng jozibali hikoyalaridan birini hikoya qiladi». Metacriticʼda multfilmning örtaça vaznli bahosi 100 ballik şkalada 82 ball bölib, 55 ta şarhga asoslangan, bu «umumiy eʼtirof» mezoniga mos keladi. CinemaScore uçun söralgan tomoşabinlar filmga «A+» dan «F» gaça bölgan şkala böyiça örtaça «A» bahosini berişdi, PostTrak xizmati esa 88 % ijobiy şarhlarni eʼlon qildi. Rossiyalik «Kritikanstvo» şarhlar agregatori 46 ta şarhga asoslanib multfilmga 100 ballik şkalada 78 ball berdi.

Kinotanqidçi Anton Dolin multfilm ekologiya, korrupsiya va mehnat ekspluatatsiyasi mavzularini kötarganini hisoblaydi. «Albatta, «Isle of Dogs» — jozibali ertak, eng yaxşisi bölsa ham, Holivud konveyer animatsiyasiga eng kam öxşaydigan, betakror ekanligi böyiça Britaniyaning Aardman yoki yapon Ghibli studiyasi şedevrlari bilan teng turadi. Lekin bu yana kuçsizning kuçli va yolğonçi oldida halol bölib qarşilik körsatişi haqidagi kartina», — deb yozdi u. Chicago Sun-Times jurnalisti Richard Roeper multfilmga törtdan uç yarim yulduz qöydi: «U aqlli, xilma-xil va baʼzan ataylab ğalati, haqiqatan ham kulgili; albatta, töğridan-töğri kuldirmaydi, balki faqat tabassum qildiradi».

«Novaya gazeta» naşrining şarhlovçisi Larisa Malyukova Andersonning «xayolni haqiqatga aylantiradigan» öziga xos uslubini maqtadi. Uning fikriça, «Isle of Dogs» festival ijtimoiy-progressiv yönalişiga mos kelgani uçun Berlinale oçiliş filmi qilib tanlangan. Alexander Gaginskiy («Mir fantastiki») absurd yumorni maqtadi. Uning asosiy kamçiligi sifatida animatsiyani körsatdi, lekin Anderson «gözallikka emas, balki originallik va uslub birligiga tayanadi — va bu işlaydi», deb taʼkidladi.

Baʼzi tanqidçilar multfilm irqiy stereotiplar va madaniy özlaştirişni qöllab-quvvatlaydi, deb hisobladilar. Yapon qahramonlar yapon tilida gapiradi va ularning nutqi subtitrlarsiz beriladi, tarjimani esa inson yoki elektron qurilma bajaradi. Los Angeles Timesʼning Justin Chang fikriça, «yaponlar dialoglarining katta qismi tilni bilmagan tomoşabinlar kontekst va yuz ifodalari yordamida tuşunişi mumkin bölgan oddiy gaplarga keltirilgan». Maşable jurnalisti Angie Han Treysini, Amerikadan kelgan almaşinuv talabasini, «oq qutqaruvçi» arxetipining klassik namunasi, yaʼni begona mamlakatga kelib, öz xalqini özidan qutqaradigan yaxşi niyatli oq qahramon, deb atadi.

Filmning premyerasi paytida bunday tanqidlar katta şov-şuvga sabab bölgan bölsa-da, Chang öz şarhidagi iboralar kontekstdan uzib olinganini aytdi. «Men xafa bölmadim va xafa bölişni ham istamadim», — dedi u. «New York» jurnali uçun yozgan yapon kelib çiqişli amerikalik Emily Yoşida bu savollar «Osiyo madaniyatining ğarb madaniyatida aks etişi» kontekstida allaqaçon kötarilganini taʼkidladi, bu yerda qaraşlar hatto Osiyo kelib çiqişli amerikaliklar va immigrant osiyoliklar örtasida ham farq qilgan, şuning uçun bir kişiga hurmat körinişi bölib tuyulgan narsa boşqalar tomonidan moslaşuvçanlik sifatida qabul qilinadi.

BuzzFeedʼdan Alison Willmore «Isle of Dogs»ning madaniy turizmida heç qanday yomon niyatni körmadi, lekin unda Amerikalik Andersonning Yaponiya bilan nimani boğlaydi, deb söralganda aytişi mumkin bölgan havolalar aralaşmasi bor — taiko barabanlari, anime, Hokusai, sumo, kabuki, haykular, sakura yoki yadro qöziqorini (!)», deb yozdi. Uning fikriça, mualliflarning haqiqiy niyati haqidagi savol ritorik: ikki ekstremal «bir-birini istisno qilmaydi va biri faqat muallif boşqasini nazarda tutgani uçun avtomatik ravişda yöqolmaydi». Aleksandr Gaginskiy tanqidçilarning daʼvolarini asossiz deb hisobladi, çunki Anderson özi stereotiplarni kinoya qiladi: «Uning suşi va parodiya haykular haqidagi vizual hazillaridan xafa böliş, Red Alertʼdagi Rossiya haqidagi kulgili «kltuqa»ga xafa böliş kabi ahmoqona».

Boşqa tomondan, The New Yorker jurnalisti Moeko Fujii ijobiy şarh qoldirdi, yaponlar va ularning madaniyatini tasvirlaşni maqtadi, şuningdek, tilni multfilmning asosiy mavzusi deb atadi. Uning fikriça, kartinada ««haqiqiy» tarjima degan tuşunça yöq. Hammasi talqin qilingan». Yapon kompozitor Ryuiçi Sakamoto GQ jurnaliga bergan intervyuda multfilm estetikasini ijobiy baholadi va uni «Osiyoliklarning notöğri stereotip obrazlarini körsatgan» eski Holivud filmlari bilan soliştirdi.

Köplab naşrlar — jumladan, Empire, Esquire, GamesRadar+, The Guardian, IndieWire, Marie Claire, DTF va «Mir fantastiki» — «Isle of Dogs» ni 2018-yilning eng yaxşi filmlari yoki multfilmlari röyxatiga kiritdi, «Kinopoisk» sayti tahririyati esa uni yil filmi deb eʼlon qildi. Keyinroq Film School Rejects, «2x2.media» va yana «Mir fantastiki» uni ön yillikning eng yaxşi multfilmlari qatoriga kiritdi.