«J. Edgar» (ingl. J. Edgar) — FQB direktori J. Edgar Guver haqidagi biografik drama. Guver deyarli 50 yil davomida FQBni boşqardi, uni bir vaqtning özida qörqib va hurmat qilişardi. Hikoya 1919-yilda boşlanadi: Adliya vazirligining yoş xodimi radikallar bilan şuğullanuvçi bölinmaga rahbar etib tayinlanadi. Voqealar Byuroning dastlabki yillari bilan Guverning keyingi hayoti örtasida almaşinib turadi. Keksa Guver özi haqida kitob yozişni topşirgan agentlarga özining hikoyasini söylab beradi.
Filmning rejissyori, prodyuseri va kompozitori — Clint Eastwood, ssenariy muallifi — Dustin Lance Black. Boş rolni Leonardo DiCaprio ijro etgan, filmda Armie Hammer, Naomi Watts va Judi Dench ham rolda çiqqan. Filmni Imagine Entertainment studiyasi tayyorlagan. U 2011-yil 11-noyabrda AQŞda keng prokatga çiqdi va dunyo böyiça 84 million dollar yiğdi. Tanqidçilar şarhlari aralaş böldi, ammo DiCaprioning öyini keng baholandi, aktyor «Golden Globe» mukofotiga nomzod böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Armie Hammer, Naomi Watts, Josh Lucas
Clint Eastwoodrejissyor
Armie Hammeraktyor
Naomi Wattsaktyor
Josh Lucasaktyor
Judi Denchaktyor
Ed Westwickaktyor
Leonardo DiCaprioaktyor
Lea Thompsonaktyor
Dermot Mulroneyaktyor·Ensiklopediyadan
«J. Edgar» (ingl. J. Edgar) — 2011-yilda suratga olingan amerikalik biografik drama filmi. U FQB direktori J. Edgar Guverning faoliyatiga asoslangan. Filmning rejissyori, prodyuseri va kompozitori Clint Eastwood bölgan. Ssenariy muallifi Dustin Lance Black. Film Palmerning 1919-yildagi reydlaridan boşlab Guverning hayotini hikoya qiladi. Filmda Leonardo DiCaprio boş rolni ijro etgan, şuningdek Armie Hammer, Naomi Watts, Josh Lucas va Judi Denç rol öynagan. Adam Driver esa kinoga debyut qilgan.
«J. Edgar» filmi 2011-yil 3-noyabrda Los-Anjelesda AFI Fest 2011 festivalini oçgan, 2011-yil 9-noyabrda çeklangan prokatga, 11-noyabrda esa keng prokatga çiqqan. Film tanqidçilardan aralaş şarhlar oldi, ammo DiCaprioning öyini keng baholandi. Film dunyo böyiça 84 million dollar yiğdi. Milliy kino tanqidçilar kengaşi va Amerika kinematografiya instituti filmni 2011-yilning eng yaxşi önta filmi qatoriga kiritdi. DiCaprio «Golden Globe» mukofotiga nomzod böldi, u va Hammer esa AQŞ Aktyorlar gildiyasi mukofotiga nomzod bölişdi.
3Syujet
Filmda noçiziqli hikoya usuli qöllanilgan. U Guverning Federal tergov byurosi (FQB) yaratişdagi roli bilan…
Filmda noçiziqli hikoya usuli qöllanilgan. U Guverning Federal tergov byurosi (FQB) yaratişdagi roli bilan uning keyingi yillari örtasida almaşinib turadi. Keyingi yillarda u byuroni taxminiy tahdidlardan himoya qilişga harakat qiladi. Ramka sifatida qarigan Guver byuroning dastlabki yillari voqealarini özi haqida kitob yozişni topşirgan bir qança agentlarga hikoya qiladi. Şuningdek, flesh-bek orqali Guver özi uçun qulay tarzda eslaydigan voqealarning haqiqiy tasviri beriladi.
1919-yilda boş prokuror A. Mitchell Palmer anarxistlar tomonidan qilingan suiqasdni boşidan keçiradi va radikallarni tozalaş bilan şuğullanuvçi bölinmaga Adliya vazirligi xodimi Guverni rahbar etib tayinlaydi. Jinoyat joyidagi politsiya harakatlari primitiv bölganini tuşunib, hamda kriminalistika fanining ahamiyatini anglab, u onasi va maʼnaviy ustozi Annie Guverga sönggi voqealar haqida xabar beradi. Keyin Guver yaqinda işga olingan kotiba Helen Gandi bilan uçraşadi va uni Kongress kutubxonasiga olib borib, özi yaratgan kartoçka katalogi tizimini körsatadi. U fuqarolarni osongina identifikatsiya qiliş mumkin bölsa, jinoyatlarni foş etiş osonroq bölişini taʼkidlaydi. Gandi Guverning noqulay xuşomadlarini rad etsa-da, u uning şaxsiy kotibi va işonçli odamiga aylanadi.
Şubhali çet ellik radikallarni qattiq kuzatuvga olişga qaramay, Guver Mehnat vazirligi aniq jinoiy dalillarsiz heç kimni deportatsiya qila olmasligini aniqlaydi. Biroq immigratsiya böyiça boş komissar Anthony Caminetti nufuzli anarxist Emma Goldmanni yoqtirmaydi. Guver uning nikohini obrösizlantiriş orqali uning deportatsiyasini uyuştiradi va boşqa köplab radikallarni deportatsiya qiliş uçun huquqiy pretsedent yaratadi. Palmer reydlaridan söng, u qattiq usullari uçun ayblanib, lavozimini yöqotadi. Uning örniga kelgan Harlan F. Stone Guverni Adliya bölimi Tergov byurosining direktori etib tayinlaydi. Guver Gandiga hokimiyatdagi odamlar haqida kompromat yiğiş uçun maxfiy arxiv yaratişni topşiradi.
Birinçi «qizil xavf» tugagaç, Guver byuro faoliyatini uyuşgan jinoyatçilikka qarşi kuraşga qaratadi. Byuro gangsterlar tomonidan sodir etilgan bir qator jinoyatlarni, jumladan, Ğarbiy örta qismdagi bank talonçiliklarini va maşhur Jon Dillinger işini muvaffaqiyatli tekşiradi. 1932-yilda Lindbergh bolasining öğirlanişi butun mamlakat eʼtiborini tortganda, Guver öğirlangan bolalar odatda boşqa ştatga olib ketilganini, şuning uçun öğirlangan joydagi politsiya tergov olib bora olmasligini taʼkidlaydi. Şu sababli bolani öğirlaşni federal jinoyat deb tan oliş zarurligini aytadi. Tegişli qonun qabul qilinadi va şu bilan byuroning vakolatlari kengayadi. U FQB laboratoriyasini yaratadi, tergovda sud-ekspertiza usullarini qöllaydi va tölov sifatida berilgan pullarning seriya raqamlarini kuzatadi. Garçi Charles Lindbergh Jr. ölik holda topilsa-da (bola öğirlanganidan köp ötmay halok bölganligi aniq, Guver ham şunday taxmin qilgan edi), bu usullar Bruno Richard Hauptmannni hibsga oliş va bu jinoyat uçun ölim jazosiga hukm qilinişiga olib keladi. Lindbergh bolasi ishi FQBni jamoatçilik diqqat markaziga çiqaradi.
1930-yilda Guver byuroga yaqinda universitetni tugatgan advokat Clyde Tolsonni işga oladi. Ular örtasida yaqin şaxsiy munosabatlar boşlanadi va Guver Tolsonni direktor örinbosari lavozimiga kötaradi. Guver Annieʼga ayollar bilan romantik munosabatlardagi çalkaşligini tan olganida, u öğli gomoseksual bölişdan köra ölganini afzal körişini aytadi. Tolson Guverga uni sevişini aytganida, Guver vahima içida aktrisa Dorothy Lamourga uylanmoqçi ekanligini eʼlon qiladi. Tolson ğazablanadi va ular örtasida janjal çiqadi. Kulminatsiyada Tolson kutilmaganda Guverni öpadi, söngra agar Guver yana boşqa ayol haqida gapirsa, munosabatlarni tugatişi bilan tahdid qiladi. Keyin Guver Tolsonga bölgan hissiyotlarini tan oladi... Köp ötmay Annie vafot etadi va Guver qayğudan ezilib ketadi.
Biroq byuro taʼsirining ösişi faqat tarafdorlar emas, balki raqiblar ham topadi. 1933-yilda Guver Kenneth McKellar boşçiligidagi Senatning mablağlar qömitasi söroviga duç keladi. Keyinçalik Guver öz obrösi va byuro obrösiga tahdid solganlarga nisbatan tobora qasoskor bölib boradi. U yaşirin tinglaş qurilmalaridan foydalanib, köp yillar davomida yetakçi siyosatçilarni şantaj qiliş uçun işlatadigan kompromat yiğadi. Uning duşmanlari orasida prezident Franklin D. Roosevelt va boş prokuror Robert F. Kennedy ham böladi. U özi yangi radikalizm tölqini deb bilgan narsaga qarşi turiş uçun noqonuniy maʼlumot yiğiş dasturini boşlaydi. Bu faoliyatning eng yuqori çöqqisi 1964-yilda Martin Luther King Jr.ni Nobel tinçlik mukofotidan voz keçişga majburlaş uçun uni şantaj qilişga urinişi böladi.
Tolson insult oladi va bu uni qattiq holsizlantiradi, Guverning özi esa qariydi. U prezident Richard Nixonning uning maxfiy fayllarini qölga kiritib, ulardan FQB obrösini buziş uçun foydalanişidan qörqadi. Şu sababli Gandidan ölimidan keyin ularni yöq qilişni söraydi, toki ular Nixon qöliga tuşmasin. Tolson Guverni isteʼfoga çiqişga çaqiradi va uni byuro tarixidagi yirik voqealarda öz iştirokini börttirib körsatişda ayblaydi. U Guver hatto boşqa agentlarning işlarini, masalan, Hauptmannni hibsga olişdagi natijalarni öziniki qilib körsatişdan ham tap tortmagan, deb taʼkidlaydi...
Guver vafotidan keyin Gandi Guverning fayllarini yöq qiladi, Nixon esa televideniyeda Guverni maqtaydi.
4Rollarda
Leonardo DiCaprio — John Edgar…
Leonardo DiCaprio — John Edgar Hoover
Armie Hammer — Clyde Tolson
Naomi Watts — Helen Gandy
Judi Denç — Annie Marie Hoover, Edgarning onasi
Dermot Mulroney — polkovnik Norman Sçwarzkopf Sr., Nyu-Jersi ştati politsiyasi boşliği
Josh Lucas — Charles Lindbergh
Miles Fisher — agent Garrison
Josh Hamilton — Robert Irwin
Jeffrey Pierce — A. Mitchell Palmer
Sheryl Lee — Palmerning xotini
Caitlin Dever — Palmerning qizi
Brady Matthews — inspektor
Gunner Wright — Dwight Eisenhower
David E. Cooper — Franklin Roosevelt
Ed Westwick — agent Smith
Kelly Lester — boş kotiba
Jack Donner — Edgarning otasi
Jordan Bridges — Mehnat vazirligi yuristi
Jack Axelrod — Caminetti
Jessica Heçt — Emma Goldman
Josh Stamberg — agent Stokes
Michael James Faraday — byuro agenti
Christian Clemenson — immigratsiya inspektori Shell
Billy Smith — maxfiy xizmat agenti
Michael Raday — agent Jones
Ken Howard — Harlan Fiske Stone
Scott Carlisle — agent Williams
Geoff Stults — maxsus agent Raymond John Caffrey
Sadie Calvano — Edgarning jiyani
Allen Nabors — agent Charles Apple
Ryan McPartlin — Lawrence Riçey, Herbert Hooverning kotibi
William Bibbow — janob Walters
Jeffrey Donovan — Robert Kennedy
Zach Grenier — John Condon, Lindbergh öğirlanişida vositaçi
Dennis ÖHare — Albert S. Osborn, hujjat ekspert
Damon Herriman — Bruno Hauptmann
Lea Coco — agent Sisk
Cahill Dotey — Elmer Lincoln Irey
Stephen Root — yoğoç ekspert Arthur Koehler
Gary Werntz — boş prokuror
David Clennon — senator Friendly
Michael ÖNeill — senator McKellar
Manu Intiraymi — Alvin Karpis
Emily Alyn Lind — Shirley Temple
Michael Gladis — klub egasi
Lea Thompson — Lela E. Rogers, aktrisa Ginger Rogersning onasi
Amanda Sçull — Anita Colby
Gerald Downey — FQB agenti
Chris Caputo — Bronx Baker
Austin Basis — bank xodimi
Adam Driver — Walter Lyle
Eric Mazany — doktor Ferguson
Eri Katz — agent Owens
Aaron Lazar — David T. Vienzel
Erni Heinz — hakamlar hayʼati raisi
Christopher Şyer — Richard Nixon
Maxine Weldon — Guverning xizmatkori
Larkin Campbell — Harry Robbins Haldeman
5Tanqid
«J. Edgar» 2012-yilgi «Oscar» mukofotlarini topşirişda Amerika kinoakademiklari tomonidan eʼtiborsiz…
«J. Edgar» 2012-yilgi «Oscar» mukofotlarini topşirişda Amerika kinoakademiklari tomonidan eʼtiborsiz qoldirildi. Filmni notöğri grim va xira yoritiş uçun tanqid qilişgan. Şu bilan birga, ssenarist tomonidan ustalik bilan oçilgan Guverning şaxsiy hayotidagi dramatizm (sotsiopat sotsiopatlarga qarşi) va aktyorlik işlarining yuqori darajasi qayd etildi.
Manohla Dargis (The New York Times) taʼkidlaşiça, J. Guverning sevgi hikoyasi Clint Eastwoodning kinokarerasi oxiridagi «yaxşilik va yomonlik haqidagi xiralaşgan ertaklar» fonida ajralib turadi: film jinoyatçilikka qarşi afsonaviy kuraşçining inson qirrasini, uning hayotidagi buyuk sevgisini va «şkafda yaşaş» ning psixologik fojiasini oçib beradi. Peter Travers (Rolling Stone) fikriça, Eastwood Guver haqidagi afsonani xuddi «Keçirilmagan» filmida Yovvoyi Ğarb afsonasini parçalagani kabi faol parçalaydi. J. Hoberman «J. Edgar» rejissyorning sönggi 20 yildagi eng ambitsiyali va nozik jihatlarga boy loyihasi deb hisobladi. Roger Ebert dekoratsiyalar va kostyumlarning aniqligini maqtadi: «Kam filmlar yetmiş yillikni şunçalik işonç bilan qamrab oladi». Guverning bir neçta asosiy xodimlarga bölgan mehri esa unga Stalinni eslatgan.
Polina Gribovskaya «Interfax» portalidagi şarhida filmni avval «Harvey Milk» (ssenarist D. L. Blackning eng maşhur ishi) bilan, söngra Eastwoodning sönggi ishi, «Halftime in America» reklama roligi bilan soliştiradi. Tanqidçining fikriça, filmning asosiy kamçiliklaridan biri ziddiyatli qahramonlarga nisbatan juda töğridan-töğri muallif bayonotlaridir. Bundan taşqari, kundalik mayda narsalar filmda körsatilgan tarixiy voqealarni soya solib qöyadi, bu esa «Disneyning Edgar Klyuver haqidagi multfilm parodiyalaridan ham haqoratliroq körinadi».
6Tarixiy işonçlilik
Yel universiteti tarix professori Beverly Gage Guverning personaj sifatida tasvirlanişini umuman ijobiy…
Yel universiteti tarix professori Beverly Gage Guverning personaj sifatida tasvirlanişini umuman ijobiy baholaydi. Şu bilan birga, u Guver va Tolson örtasidagi gomoseksual munosabat istisno qilinmasa-da, işonçli hujjatlar bilan tasdiqlanmaganini taʼkidlaydi. Xuddi şu gap Guverning transvestizmga moyilligi haqidagi taxminga ham tegişli. Guver yoş FQB xodimiga xotiralarini aytib yozdirayotgan epizodlar ham arxivlarda tasdiqlanmagan.
Tarixçi Aaron J. Stockham Guver Martin Luther Kingga tahdid soluvçi anonim FQB xatini şaxsan diktovka qilgan sahnaning işonçliligiga şubha bildiradi. Stockhamning fikriça, Guver ehtimol bu işni byuroning boşqa xodimlariga topşirgan bölardi.
7Mukofotlar va nominatsiyalar
2011 — Amerika kinematografiya institutining yil eng yaxşi filmi…
2011 — Amerika kinematografiya institutining yil eng yaxşi filmi mukofoti.
2011 — AQŞ Milliy kino tanqidçilar kengaşining eng yaxşi film nominatsiyasi.
2011 — «Satellite» mukofotining eng yaxşi erkak roli nominatsiyasi (Leonardo DiCaprio).
2012 — «Golden Globe» mukofotining eng yaxşi erkak roli — drama nominatsiyasi (Leonardo DiCaprio).
2012 — AQŞ Aktyorlar gildiyasi mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi erkak roli (Leonardo DiCaprio) va eng yaxşi erkak ikkinçi plan roli (Armie Hammer) uçun.
2012 — Avstraliya kino instituti mukofotining eng yaxşi erkak roli nominatsiyasi (Leonardo DiCaprio).
2012 — GLAAD Media Award mukofotining keng prokatdagi eng yaxşi film nominatsiyasi.
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDB9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Дж. Эдгар» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.