King Kong vs. Godzilla

1960-yilda Willis ÖBrien «King Kong vs. Frankenstein» filmini suratga olişni taklif qildi, unda Kong San-Fransiskoda Frankenşteynning ulkan versiyasiga qarşi kuraşişi kerak edi. «King Kong» yaratuvçisi Merian C. Cooperning roziligini olgan ÖBrien loyihani RKOga olib bordi va uning nomini özgartirdi ‒ «King Kong vs. Jinko», çunki öşa paytda Universal Frankenşteyn nomidan foydalaniş huquqiga ega deb hisoblangan edi. (Aslida ular faqat monstrning taşqi körinişiga huquqqa ega edi.) ÖBrien loyihani prodyuser John Beckka taqdim etdi, u studiyaga bu filmni albatta suratga olişga vaʼda berdi. Nom «King Kong vs. Prometheus» deb özgartirildi, şunda u Frankenşteyn haqidagi asl romanning nomiga ‒ «Frankenşteyn, yoki Zamonaviy Prometey»ga qaytdi. Kadrma-kadr animatsiyaning qiymati filmni byudjet doirasiga siğdirişga xavf solardi. Ssenariy qayta işlangaç, filmga yapon studiyasi Toho qiziqiş bildirdi. Toho uzoq vaqtdan beri King Kong haqida film suratga oliş imkoniyatini kutgan edi va Frankenşteyn/Prometeyning örniga öz monstri Godzillani qöyişni hal qildi. Ular bu studiyaning öttiz yilligini nişonlaşning eng mos yöli deb hisobladi. Willis ÖBrien ham, Merian Cooper ham öz hissalari uçun pul olişmadi. 1963-yilda Merian Cooper öz personaji işlatilgani uçun daʼvo qözğatmoqçi böldi, ammo u Kongning yagona egasi emasligi maʼlum bölib qoldi, şu sababli ish heç narsa bilan yakunlanmadi.

Rejissyor Eiji Tsuburaya Godzillani yengilroq tomoşabinlar safiga ötkaziş niyatini bildirdi. Bu yondaşuvni maxsus effektlar jamoasining köpçiligi qöllab-quvvatlamadi, çunki ular Godzilla va King Kong kabi brendlar uçun bu katta orqaga qadam bölişini tuşunardi. Ammo Tsuburaya bolalar auditoriyasiga möljallangan film yaratmoqçi edi. Bu yondaşuvni Toho maʼqulladi va natijada «King Kong vs. Godzilla» oldingi ikki Godzilla filmiga qaraganda ança yengil ohangga ega böldi, unda köp hazil bor va harakatlar ketma-ketligi haqiqatda bölişi mumkin bölganidan kamroq mantiqiy. Bu, şuningdek, ikkala monstr birinçi marta rangda namoyon bölgan birinçi film.

Toho filmni Şri-Lankada suratga olişni rejalaştirgan edi, ammo bu amalga oşmadi, çunki ular King Kongning huquqlarini işlatiş uçun RKOga taxminan 200 000 AQŞ dollari tölaşni tugatdi. Filmning katta qismi Oşima orolida suratga olingan.

Yaponiyada bu film Godzilla filmlari seriyasi içida bugungi kunga qadar eng yuqori kassa yiğimiga ega. Dastlabki teatr namoyişi davomida 11,2 million çipta sotilib, 352 000 000 yena yiğildi. Film Yaponiyada törtinçi eng köp daromad keltirgan film böldi va Toho uçun ikkinçi yirik daromad manbai böldi. Film ikki marta «Toho Çempionat Matsuri» (東宝 チ ャ ン ピ オ ン ま つ り) doirasida qayta namoyiş etildi ‒ bu 1969-yildan 1978-yilgaça ötkazilgan kinofestival bölib, bolalar uçun möljallangan köplab filmlarni bir töplamda körsatgan. Birinçi marta 1970-yilda, keyin esa yana 1977-yilda King Kongning yapon versiyasi çiqişiga töğri kelişi uçun qayta namoyiş etildi. Ikki teatr qayta namoyişidan söng film jami 12 550 000 sotilgan çipta va Yaponiyada 430 million (430 000 000) yena yiğdi.

Teatr qayta namoyişlaridan keyin film yana ikki marta ixtisoslaşgan festivallarda körsatildi. 1979-yilda Godzillaning 25 yilligini nişonlaş uçun film «Godzilla filmlari töplami» («Gojira Eiga Zenşu») nomi bilan maşhur bölgan uçtalik festival doirasida qayta çiqarildi. Bu reliz muxlislar orasida uç filmning barça asosiy kaijulari jang içida iştirok etgan, dinamik va hayajonli filmi posteri bilan maşhur. Keyin 1983-yilda film «Godzillaning tirilişi festivali» («Gojira no Fukkatsu») doirasida namoyiş etildi. Bu katta festivalda önta Godzilla/kaiju filmi taqdim etildi. (Godzilla, King Kong vs. Godzilla, Godzilla vs. Mothra, Gidorah, Uçboşli Ajdaho, Astro-Monster hujumi, Godzilla vs. Meçagodzilla, Rodan, Mothra, Atragon va King Kongning qoçişi.)

Şimoliy Amerikada «King Kong vs. Godzilla» filmining premyerasi 1963-yil 26-iyunda Nyu-Yorkda bölib ötdi. Film 2,7 million dollar keltirdi va ijara orqali 1,25 million AQŞ dollari foyda töpladi.

Film köplab xalqaro bozorlarda ham prokatda çiqdi. Germaniyada u «Die Ruckkehr des King Kong» («King Kongning qaytişi») nomi bilan maşhur böldi, Italiyada esa «Il Trionfo Di King Kong» («King Kongning triumfi»). Fransiyada uni «King Kong Contre Godzilla» deb ataşdi, u 554 695 kassa yiğimiga ega böldi.