«Qutqaruv qayiği» (ingl. Lifeboat) — rejissyor Alfred Hitçcock tomonidan 1944-yilda, heç qaçon naşr etilmagan Jon Steinbek hikoyasi asosida suratga olingan film.
Film AQŞ ning yirik şaharlarida katta tomoşabin yiğgan bölsa-da, periferiyada prokatda sezilarli darajada muvaffaqiyatsizlikka uçradi va natijada Hitçcockning prokatdan juda past kassa yiğgan filmlaridan biriga aylandi.
1Rollarda
Tallulah Bankhead, William Bendix, Walter Slezak
2Syujet
Ikkinçi jahon uruşi, Şimoliy Atlantika. Kema halokatidan söng qutqaruv qayiğida AQŞ ning çökib ketgan suzuvçi…
Ikkinçi jahon uruşi, Şimoliy Atlantika. Kema halokatidan söng qutqaruv qayiğida AQŞ ning çökib ketgan suzuvçi gospitalining bir neça ekipaj aʼzosi va yölovçilari qolişadi. Kutilmaganda qayiqqa ularning kemasini torpedalagan suv osti kemasidan nemis dengizçisi Villi suzib keladi (suv osti kemasi ham çökib ketgan). Omon qolganlarning baʼzilari uni bortdan taşlab yuborişni taklif qilişadi, ammo boşqalari ularni töxtatadi. Qayiqda qança vaqt bölişga töğri kelişi nomaʼlum bölgani uçun Rittenhauz vazifalarni taqsimlaşni taklif qiladi. Kapitan etib motorçi Kovak saylanadi. Yönalişni Villi belgilaşiga ruxsat berildi, çunki u bu suvlarni yaxşi biladi. Hammaning işonçi komilki, ular Bermud orollari tomon yöl olişmoqda.
Kunlar birin-ketin ötadi, qayiqdagi vaziyat yomonlaşadi. Kutilmaganda sukançi Garrett yulduzlarga tayanib, Villi taklif qilgan yönaliş soxta ekanini tuşunadi. Asirga nima qiliş kerakligi haqida savol yana tuğiladi, ammo şu payt böron boşlanadi, uning davomida yelkan yirtilib ketadi, suv va oziq-ovqat suvga oqib ketadi. Şu paytda maʼlum böladiki, Villi ingliz tilini yaxşi biladi. Bundan taşqari, börondan keyin u qayiqda yetakçiga aylanadi, çunki aynan uning saʼy-harakatlari tufayli qayiq böron paytida ağdarilmaydi. Şunda boşqalar suv va oziq-ovqat yetişmasligidan azob çekayotgan bir paytda, Villi, ğalati tarzda, heç qanday çarçamasdan eşkak eşadi va öz ona tilida qöşiqlar kuylaydi.
Bir keçasi oğir kasal Gas (kema halokatidan köp ötmay Villi gangrena tufayli uning boldirini mohirlik bilan kesib taşlagan va u Gasga maʼlum darajada qiziqadi, çunki Gas nemis muhojiri) suvsizlikdan alahsirab yotgan holda Villida şişa borligini payqaydi. U bu haqda boşqalarga aytmoqçi böladi, ammo ular juda qattiq uxlaşadi. Şunda Villi Gasga muhojirlikda ham nemis bölib qolişi kerakligini eslatib, uni bortdan itarib yuboradi. Qolganlar juda keç uyğonişadi, ammo faktlarni soliştirib, haqiqatni bilib olişadi. Şuningdek, ular Villining yuzida ter çiqqanini va közlari yoşlanganini payqaşadi, demak u ularga qarama-qarşi ölaroq suvsizlikdan aziyat çekmayapti. Villi böron paytida suv solingan boçkasi oqib ketganini aytib, özi vaqtida içimlik suvi zaxirasini töplaganini tan oladi, şuningdek, suv osti kemasi xodimi sifatida maxsus vitamin qöşimçalariga ega ekanini aytadi. U, şuningdek, Gasni faqat hamjihatlik tuyğusidan öldirganini tan oladi (Gas uzoq vaqtdan beri alahsirab yotgan edi), söngra maqtanib, qolganlarga ularning yönaliş haqidagi şubhalari töğri bölganini anglatadi — ular Germaniya Imperiyasining hududiy suvlari tomon suzib borişmoqda. Ğazablangan qahramonlar Villini kaltaklab, bortdan itarib yuborişadi.
Biroz vaqt ötgaç, ular nemis kemasini köradi va asirga olinişlariga allaqaçon rozi bölişadi, ammo şu payt kemaga ittifoqçilar kemasi öt oçib, uni çöktiradi. Qahramonlar özlarini olib ketişlarini kutayotganda, halokatda omon qolgan yoş nemis askari qayiqqa çiqib oladi. Qahramonlar sarosimaga tuşadi: bir tomondan, ularga yordam berişga majburmiz, ikkinçi tomondan, Villi bilan bölgan vaziyat takrorlanişidan qörqişadi. Ular öylanib turgan paytda, yigit vahimaga tuşib, pistoletini çiqaradi, ammo uni tezda tortib olib, bortdan taşlab yuborişadi. Yigit dahşatga tuşib nemis tilida söraydi: «Siz meni öldirmaysizmi?», şunda Kovak boşqalardan söragandek, bunday odamlar bilan nima qiliş kerakligini söraydi — ularga allaqaçon mustahkam singdirilganki, «inson insonga böri». Jurnalist Konstans, bu savolga javobni faqat öliklar bilişi mumkinligini aytadi.
3Rollarda
Tallula Bankxed — Konstans «Konni» Porter,…

Tallula Bankxed — Konstans «Konni» Porter, fotojurnalist
Uilyam Bendiks — Gas Smit, ekipaj aʼzosi
Valter Slezak — Villi, nemis suv osti kemasi xodimi
Meri Anderson — Elis Makkenzi, hamşira
Jon Xodyak — Jon Kovak, ötxonaçi
Genri Xall — Si Ji «Ritt» Rittenhauz, biznesmen
Xeyzer Eyndjel — missis Xigli, yölovçi
Xyum Kroning — Stenli «Sparks» Garret, ekipaj aʼzosi
Kanada Li — Jorj «Jo» Spenser, styuard
Uilyam Yetter kiçik — nemis askari (titrda körsatilmagan)
Myurrey Alper dastlab Gas Smit rolini ijro etişga tasdiqlangan edi, ammo kasallanib qoldi va suratga oliş boşlanişidan bir neça kun oldin Uilyam Bendiks bilan almaştirildi.
Ikkinçi jahon uruşidan keyin film GFRda namoyiş etilganda, Villi va boşqa personajlar örtasidagi asl til ziddiyatini saqlab qoliş uçun film doim faqat subtitrlar bilan körsatilgan. Faqat 2000-yillarda nihoyat töliq dublyaj qilindi, unda Villi Kriegsmarinening niderlandiyalik köngilli askariga aylantirildi (şunga köra, nemisça dublyajda Konstans u bilan gollandça gaplaşadi).
Tallula Bankxed Mehvar davlatlariga juda salbiy munosabatda bölgan va Valter Slezakka bölgan nafratini heç qanday yaşirmagan, garçi u avstriyalik bölsa-da, Uçinçi Reyxga oçiqdan-oçiq nafrat bildirgan.
4Mukofotlar
1944 — AQŞ Milliy kino tanqidçilari kengaşi tomonidan eng yaxşi önta film qatoriga…
1944 — AQŞ Milliy kino tanqidçilari kengaşi tomonidan eng yaxşi önta film qatoriga kiritilgan.
1944 — Nyu-York kino tanqidçilari mukofoti eng yaxşi ayol roli uçun (Tallula Bankxed).
1945 — «Oskar» mukofotiga uçta nominatsiya: eng yaxşi operatorlik ishi (Glen MakUilyams), eng yaxşi rejissura (Alfred Hitçcock), eng yaxşi adabiy manba (Jon Steinbek).
5Qiziqarli faktlar
1993-yilda film asosida «Qutqaruv moduli» surati…
1993-yilda film asosida «Qutqaruv moduli» surati olingan.
Film asosida «Lifeboat» nomli kartoçkali rolli stol öyini çiqarilgan, u rus tilida «Za bortom!» nomi bilan ham naşr etilgan.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Спасательная шлюпка (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
