Rebecca

«Rebecca» (ingl. Rebecca) — Alfred Hitçcock tomonidan 1940-yilda suratga olingan, triller janridagi badiiy film. Daphne du Maurier ning şu nomli romanidan ekranlaştirilgan. Boş rollarni Laurence Olivier va Joan Fontaine ijro etadi. Kartina ikkita «Oskar» mukofotini oldi, jumladan yilning eng yaxşi filmi uçun.

«Rebecca» 1951-yil 6-iyunda 1-Berlin xalqaro kinofestivalining oçiliş filmi böldi. 2018-yilda film milliy boylik deb topildi va Kongress kutubxonasidagi AQŞ Milliy film reyestriga kiritildi. Şuningdek, u «Empire» jurnali tuzgan eng yaxşi 100 ta britaniya filmi röyxatiga kiradi.

Laurence Olivier — George Fortescue Maximilian de Winter

Joan Fontaine — ikkinçi Mrs. de Winter

Judith Anderson — Mrs. Danvers

George Sanders — Jack Favell

Nigel Bruce — Giles Lacy

Reginald Denny — Frank Crawley

Aubrey Smith — polkovnik Julyan

Gladys Cooper — Beatrice Lacy

Florence Bates — Mrs. Edith Van Hopper

Leo G. Carroll — doktor Baker

Melville Cooper — tergovçi

Edward Fielding — Frith

Philip Winter — Robert

1941 — «Oskar» mukofoti

Eng yaxşi film

Eng yaxşi operator ishi — George Barnes

1941 — «Oskar» mukofoti

Eng yaxşi erkak roli — Laurence Olivier

Eng yaxşi ayol roli — Joan Fontaine

Eng yaxşi ikkinçi plandagi ayol roli — Judith Anderson

Eng yaxşi rejissyor — Alfred Hitçcock

Eng yaxşi rassomlik ishi — Lyle Wheeler

Eng yaxşi effektlar va maxsus effektlar — Jack Cosgrove (tasvir), Arthur Jones (ovoz)

Eng yaxşi montaj — Hal Kern

Eng yaxşi musiqa — Franz Waxman

Eng yaxşi ssenariy — Robert Şerwood, Joan Harrison

«Rebecca» Kino işlab çiqariş kodeksi maʼmuriyati tomonidan Hays kodeksiga muvofiqligi nuqtayi nazaridan puxta tekşirilgan va filmda lesbiyan ostma-ost maʼno bor-yöqligi yuzasidan sinovdan muvaffaqiyatli ötgan. Biroq filmda lesbiyan motivning mavjudligini kinotanqidçilar ham, lesbiyan tomoşabinlar ham tasdiqlaydi. Ekranda muayyan moyilliklarni oçiq körsatişning taqiqlanişi aynan şu moyilliklarni aniqlaş imkonini berdi. Yaşirin maʼno kinomaterialning çuqurroq qatlamlariga singdirilgan, kerakli obraz alohida detallardan yiğiladi va uni talqin qilişda tomoşabinning faol iştiroki talab qilinadi. Tasvir örnini tasavvur egallaydi. Baʼzan gomoseksual yönalişdagi qahramonni körsatişning usuli uni umuman körsatmaslik bölgan, qahramon faqat boşqa personajlarning xotiralarida «yaşagan». Şunga öxşaş usul «Rebecca» da ham qöllangan: sarlavhadagi qahramona, yaʼni ekonom Mrs. Danversning ehtirosi obʼekti, filmda umuman yöq. Şunday qilib, taqiqlangan munosabatlar kurtakligidayoq yöq qilingan, ular bir tomonning yöqligi tufayli mumkin emasdek tuyuladi va bu tsenzuradan ötişni taʼminlaydi. Biroq bu talqin imkoniyatlarini yöq qilmaydi, aksinça, uni tuşunişning kalitiga aylantiradi. Rebeccaning yöqligini lesbiyan munosabatlarning ataylab yöqligini taʼkidlaş deb talqin qiliş mumkin, bu ayniqsa filmning prodyuseri David O. Selznick ning izohi bilan soliştirilganda yaqqol seziladi: «Biz jinsiy buzuqliklarga, hatto taxmin qilinganlariga ham yöl qöymaymiz».

Mrs. Danvers 1920-yillardan boşlab Amerika kinematografiyasi davri uçun xos bölgan tipik «lesbiyan» stereotip xususiyatlar töplami bilan berilgan: vahşiy ayol turi, syujet böyiça yovuz qahramon, qora soçli, doim yopiq qora kiyimda. Uning butun qiyofasi hamdardlik uyğotmaydi va hatto uning ehtirosi allaqaçon ölgan odamga qaratilgan. Aynan şu xususiyatlar oçiq aytilmagan narsani uning ustidan körsatib beradi. Mrs. Danversning lesbiyan moyilliklari, şu davrning boşqa klassik filmi «The Uninvited» dagi mis Holloway qahramonining yönalişi qançalik aniq bölsa, şunçalik ravşan. Rebeccaning özining gomoseksualligi esa oçiq masala bölib qolmoqda, tadqiqotçilar orasida uning yagona fikri yöq. Ammo Rebeccaning ayol ehtiros obʼekti sifatidagi roli aniq.

«The New York Times» muxbiri Frank S. Nugent filmni «mutlaqo yorqin film, hayajonli, taşvişli, gözal va çiroyli öynalgan» deb atadi. «Variety» da u «artistik muvaffaqiyat» deb nomlandi, biroq şu bilan birga «keng tomoşabinga yoqiş uçun juda fojiali va çuqur psixologik» ekanligi taʼkidlandi. «Film Daily» yozadi: «Bu işlab çiqariş, rejissura, aktyorlik öyini, ssenariy va suratga olişning barça sohalarida sifat belgisiga ega kartina va ayniqsa ayollar ixlosmandlariga yoqişi kerak. Şu film tufayli yangi yulduz Joan Fontaine paydo böldi, u qiyin rolni ajoyib bajaradi, Laurence Olivier esa ajoyib». «Harrisonʼs Reports» da şunday deyilgan: «Kattalar uçun kuçli psixologik drama. David O. Selznick uni ajoyib qöygan, Alfred Hitçcock esa tomoşabinni hayajonga soladigan va zöriqiş kutişda uşlab turadigan vaziyatlar yaratişda yana bir bor rejissyorlik mahoratini namoyiş etgan».