Midway

Filmda Tinç okeani teatridagi yapon harbiy agressiyasiga javoban Amerika harbiylarining harakatlari körsatilgan.

1937-yil dekabr. Tokioda AQŞ harbiy-dengiz attaşesi bilan uning yapon hamkasbi örtasida uçraşuv bölib, unda Tinç okeanidagi AQŞ va Yaponiya pozitsiyalari muhokama qilinadi. Yapon harbiysi ikki davlat manfaatlari töqnaşuvini taʼkidlaydi va ikkala tomon Yaponiya bilan AQŞ örtasida uruşning muqarrarligini tuşunadi.

Yapon qömondonligi aviataşuvçilar va bombardimonçilardan iborat zarba guruhini sinçiklab tayyorlaydi va 1941-yil dekabr boşida yapon kuçlarining Pearl Harborʼga kutilmagan hujumini amalga oşiradi. Yuzlab yapon bombardimonçilari AQŞning eng yirik harbiy-dengiz bazasiga hujum qilib, jangovar kemalar va samolyotlarni yöq qiladi. Portlaşlar va yonğinlar olovida hamda çökkan kemalarda minglab amerikalik harbiylar halok böladi. Amerika qömondonligi tan oladiki, betaraflikni saqlagan va hujumdan himoyalanişga tayyorlanmagan AQŞning Tinç okeanidagi harbiy kuçlari kuçlar nisbatida Yaponiyadan sezilarli darajada ortda qolgan — uç qarşi ön! Yapon harbiy agressiyasiga javoban AQŞ Ikkinçi jahon uruşiga kirişadi va admiral Çester Nimitz (Woody Harrelson) qömondonligida Tinç okeanida Yaponiyaga qarşi javob harakatlarini tayyorlaşni boşlaydi.

Pearl Harbor uçun qasos sifatida 1942-yil aprelda podpolkovnik James Doolittle (Aaron Eckhart) Yaponiya şaharlarini bombardimon qiliş uçun tayyorlangan 16 ta amerikalik B-25 Mitchell bombardimonçilaridan iborat eskadrilʼyaga qömondonlik qiladi. Topşiriqni bajariş uçun bombardimonçilar «USS Hornet» aviataşuvçisi palubasidan uçişi kerak, uni admiral William «Böri» Halsey (Dennis Quaid) boşqaradi. Aviataşuvçi butun eskadrilʼyani Yaponiya sohillariga iloji boriça yaqinroq olib boradi, lekin yapon patrullari aviataşuvçini aniqlab, uning yaqinlaşayotgani haqida xabar berişga ulguradi va endi uçuvçilar rejalaştirilganidan ança uzoqroq masofada, oldinroq uçişlari kerak böladi, bu esa yoqilği yetişmasligi tufayli halok böliş xavfini oşiradi. Dengiz aviatorlari armiya bombardimonçilarining aviataşuvçi palubasida qisqa yuguriş bilan uçib çiqiş imkoniyatiga şubha bilan qaraşadi. Tajribali uçuvçi James Doolittle şunday uçiş texnikasini işlab çiqadiki, bunda bombardimonçilar yugurgandan keyin pastga, suvga şönğiydi va pastlab, tölqinlarga biroz tegib, uçiş uçun zarur tezlikni muvaffaqiyatli töplaydi. Tokio va Yaponiyaning boşqa şaharlarini bombardimon qilgandan söng, James Doolittle va uning eskadrilʼyasi Xitoy tomon parvozni davom ettiradi, u yerda Doolittle paraşyut bilan sakrab, Xitoyning döst armiyasi himoyasiga tuşadi. Yaponiyaga qarşi bu birinçi bombardimondan söng, 1942-yil mayda Marjon dengizidagi jang bölib ötadi.

Amerika razvedkasi yaponlarning «AF» deb nomlangan qandaydir nişon haqidagi xabarlarini uşlab oladi. Jozef Roçefort ([en]) va uning şifrni oçuvçilar guruhi yapon kodini buzişga urinadi. Admiral Çester Nimitz Laytonʼga Vaşingtondagi fikrga köra, «AF» nişoni Aleut orollarida joylaşgan deb xabar beradi. Biroq Layton nişon Midway atolli ekanligiga işonadi. Roçefort bilan uçraşuvdan söng Nimitz Roçefort guruhi oldiga «AF» Midway ekanini isbotlaş vazifasini qöyadi. Layton Midwayʼga şifrlanmagan holda xabar yuboriş buyruğini beradi, unda Midwayʼda suv yetişmasligidan aziyat çekayotgani aytiladi. Roçefort şifrlovçilari yapon xabarlarida «AF»da suv yetişmasligi haqida maʼlumot topadi va şu bilan «AF» Midway ekanini tasdiqlaydi. Nimitz yapon flotiga tuzoq qurişga qaror qiladi: u «USS Hornet» va «Enterprise» aviataşuvçilarini Marjon dengizidan qaytaradi va şikastlangan «USS Yorktown» aviataşuvçisini jangga tayyorlaşni buyuradi. Pearl Harborʼga suv osti flotining flagmani — eng yangi suv osti kemasi «USS Nautilus» keladi, uni kapitan William Brockman boşqaradi: aynan bu suv osti kemasi Midwayʼni himoya qilişga yuboriladi.

Yapon floti Midway yaqiniga keladi. «USS Nautilus (SS-168)» suv osti kemasi yapon esminetslarining himoya qatorini yorib ötib, aviataşuvçiga torpeda uzadi. Torpeda nişonni ötkazib yuboradi. Yapon admirali Tamon Yamaguçi (Tadanobu Asano) IJN Araşi esminetsiga USS Nautilusʼni yöq qilişni buyuradi. Biroq suv osti kemasining qömondoni, kapitan William Brockman mohirlik bilan manevr qiladi va tezda şönğib çuqurlikka tuşadi, u yerda kema bir neça çuqur portlovçi bombaga bardoş beradi va yapon kemalariga hujumni davom ettiradi. Yapon floti xavfli töqnaşuv joyini tezda tark etadi.

Commander Clarence McClusky boşçiligidagi amerikalik pikirlovçi bombardimonçilar eskadrilʼyasi «Araşi» esminetsini payqab, uning asosiy flot kuçlariga qaytayotganini köradi va unga ergaşadi. Amerikaliklar kuçli zarba beradi: uçta yapon aviataşuvçisi halok böladi. Admiral Spruance aviataşuvçi guruhi kemalariga oxirgi yapon aviataşuvçisi Hiryuʼni yakunlaşni buyuradi. Nişonga yölda amerikalik samolyotlar yapon qiruvçilari va bombardimonçilariga duç keladi, ular amerikalik aviataşuvçilarga hujum qilişga yöl olgan edi. Yapon va amerikalik eskadrilʼyalar örtasida katta özaro yöqotişlar bilan ulkan havo jangi böladi. AQŞ dengiz harbiy uçuvçisi leytenant Dick Best (Ed Skrein) va «USS Enterprise» aviataşuvçisining aviaguruhi jangni qatʼiyat bilan davom ettiradi. Qolgan amerikalik samolyotlar Hiryu aviataşuvçisiga hujum qiladi. Leytenant Dick Best yapon zenitçilarining ziç öqlari ostida murakkab manevr bajaradi va unga Hiryuʼga 500 funtlik bomba taşlaş muvaffaqiyatli böladi. Halok bölayotgan Hiryu aviataşuvçisi yapon esminetsining torpedalari bilan yakunlanadi. Midway jangida törtta yapon aviataşuvçisining hammasi halok böladi. Şuningdek, amerikalik samolyotlarning yarmi, jumladan torpedonosiy eskadrilʼyalarining katta qismi ham halok böladi.

Pearl Harborʼda Roçefort yapon çekiniş buyruğini şifrdan oçadi va uni Laytonʼga topşiradi, Layton esa uni admiral Nimitzʼga yetkazadi, u esa bu uruşning oxiri emasligini biladi.