Moonfall

2011-yil. Yer atrofidagi orbitada sunʼiy yöldoşni taʼmirlaş missiyasi paytida astronavtlar Jo Fowler, Brian Harper va Alan Marcus nomaʼlum, zarraçalar tödasiga öxşaş mavjudot tomonidan hujumga uçraydi. Alan halok böladi. Tekşiruv natijalari böyiça Harperning tuşuntirişlari komissiyani qoniqtirmaydi, Jo Fowler esa Harperning körsatuvlarini tasdiqlay olmaydi, çunki hujum paytida u huşsiz edi. Şattlni qölda boşqariş rejimida muvaffaqiyatli qönganiga qaramay, Harper öz şerigining ölimiga beparvolik tufayli sabab bölgani uçun NASAdan şarmanda holda işdan böşatiladi.

Ön yil ötadi. Oy sunʼiy kelib çiqişi mumkinligini tarğib qiladigan megastrukturalar haqidagi çekka nazariya tarafdori KC Houseman Oyning orbitasi xavfli özgarganligi haqidagi Çili teleskopi maʼlumotlarini aldov yöli bilan qölga kiritadi. Houseman bu maʼlumotlarni oşkor qilişga urinadi, lekin unga eʼtibor berilmaydi.

Şu yillar davomida ruhi tuşkun Harper barqaror daromadidan mahrum böladi va boşqasiga ketgan xotini Brenda bilan ajraşadi. Uning yagona öğli Sonny esa yomon yölga kirib, maşinani öğirlagani uçun tergovga tuşadi. Brendaning yangi eri Tom, muvaffaqiyatli avtosavdogar, Harperning öğlига biror yöl bilan yordam beriş iltimoslarini qatʼiy eʼtiborsiz qoldiradi.

Şu orada Jo Fowler karyera qilib, NASA direktor örinbosari böladi. Vaqt ötişi bilan agentlikda ham Oyning orbitadan siljiyotgani va Yerga tez yaqinlaşayotgani maʼlum böladi. Hisob-kitoblar körsatadiki, taxminan uç haftadan keyin Yer yöldoşi Roche çegarasiga — taxminan 18 ming km ga yetadi va şundan söng tortişiş kuçlari taʼsirida parçalana boşlaydi. Yer sivilizatsiyasi global falokatlar natijasida yöq bölib ketişi mumkin, ammo NASA rahbariyati buni jamoatçilikdan qatʼiy yaşirmoqda.

Şu orada Yerda vahima, ommaviy tartibsizliklar va talonçilik boşlanadi. Aholi yaqinlaşayotgan Oy keltirib çiqargan tölqinlardan qoçib, şaharlarni tark etadi. Armiya tartibni zörğa uşlab turadi. NASA kuzatuvçilari Oy yuzasida Krizis dengizi hududida teşik topadilar. Şoşilinç ravişda Oyga ekspeditsiya tayyorlanadi, u SLS Block 2 taşuvçi raketasi yordamida uçiriladi. Yöldoş yuzasiga yetib kelgan ekipaj teşikka zond tuşirişga urinadi, ammo teşikdan çiqqan qora töda tomonidan hujumga uçraydi. Boşqaruv markazida hozir bölganlar köz öngida missiya halokatga uçraydi. Ekipaj halok bölgaç, NASA direktori Albert Hutçings öz lavozimini tark etib, oilasini qutqarişga ketadi va agentlik rahbari lavozimini Jo Fowler egallaydi. Maxfiy arxivlarga kiriş huquqiga ega bölgan u Oy ostidagi faollik haqida hali «Apollon» dasturi davridan beri maʼlum bölganini bilib oladi. Harbiylar hatto elektromagnit impulsga asoslangan ZX7 qurolining prototipini işlab çiqqan, ammo Oydan heç qanday duşmanona harakatlar bölmagani uçun moliyalaştiriş töxtatilgan va keyingi işlanmalar yopilgan.

Fowler Oyga yana bir ekspeditsiya yuborişga qaror qiladi va ZX7 prototipi yordamida tödaning yöq qilinişi Oy orbitasini barqarorlaştiradi, degan umid bilan. Jamoa şoşilinç ravişda Kaliforniyadagi muzeyda turgan, hisobdan çiqarilgan «Endeavour» şattlini topib, uçirişga tayyorlaydi. Umid şunda ediki, tödaga yaqinlaşgaç, jamoa elektronikani öçirib, qölda boşqaruvga ötadi. Biroq bunday tajribaga faqat obrösini yöqotgan Harper ega edi. Uni şu vaqt içida qatʼiyat bilan qidirib topgan Houseman özining çekka nazariyasi bilan uni qiziqtiradi. Harbiylar yordamida Harper va Houseman öğirlanadi, söngra uçuvçini Oyga uçişga köndirişadi, buning evaziga uning öğlini qamoqdan ozod qiliş vaʼda qilinadi. Harbiylar ZX7 qurilmasini Oy modulining rovaniga joylaştiradi va uni masofadan portlatiş usulini tuşuntiradi. Şu orada Yerda vaziyat yomonlaşmoqda. Tektonik faollik kuçayadi, Yer yuzasiga keskin yaqinlaşgan Oy atmosferani öziga tortib ketmoqda va havo yetişmovçiligi keskin sezilmoqda. Qamoqdan ozod bölgan Sonny otasi bilan xayrlaşgaç, Tom va Brendani qizlari bilan birga xavfsiz panohga olib ketişga qaror qiladi. Ular kislorod ballonli niqoblarni oldindan olib olgan edilar. Yölda guruh tasodifan Jo Fowlerning öğli yoş Johnny va uning xitoylik dadasi Michelle bilan tanişadi.

Şattlni uçiriş zilzila tufayli barbod böladi: şattlning uçta dvigatelidan biri yöq qilinadi, qolgan ikkitasi bilan esa «Endeavour» Oyni tutib oliş orbitasiga çiqa olmaydi. Jo Fowler missiyani muvaffaqiyatsiz deb eʼlon qiladi va Vandenberg bazasini (Kaliforniya) evakuatsiya qiliş haqida buyruq beradi. Biroq KC Houseman Oyning kuçayib borayotgan tortişiş kuçini hisobga olib yangi uçiş trayektoriyasini hisoblaydi va şattlning ikki dvigateli muvaffaqiyatli uçiriş uçun yetarli bölişi haqida paradoksal xulosaga keladi. Ammo baza xodimlari va «Endeavour» ekipaji allaqaçon evakuatsiya qilingan, şu sababli şattlda joy Jo Fowlerga, Brian Harperga va uçişga tayyorlanmagan, ammo ğayritabiiy iştiyoq bilan tölgan KC Housemanga topşiriladi. Missiya Vandenberg kosmodromidan uçadi va dahşatli tsunami zarbasidan zörğa qoçib qutuladi. Jo Fowlerning sobiq eri, general Doug Davidson boşçiligidagi harbiylar Oyga raketalar bilan yadro zarbasi berişni rejalaştiradi, ammo Fowler ularni bu xavfli harakatdan qaytarib, radioaktiv yoğinlar Yerda hayotni albatta yöq qilişini ogohlantiradi.

Şattl orbitaga çiqadi va xitoyliklar taqdim etgan stansiyadan quvvat olgaç, Oyga yaqinlaşadi. Şundan söng ekipaj elektronikani öçirib, barça hisob-kitoblarni logarifmik çizğiç va astrolyabiya yordamida amalga oşiradi. Kutilganidek, töda ekipaj harakatlariga javob bermaydi. Ammo ZX7 prototipini masofadan portlatişga urinişda jamoa şuni aniqlaydi: hatto elektronika yoqilgan holda ham böş şattl tödani öziga jalb qila olmaydi, çunki u aqlga ega va faqat elektronika bilan öralgan organik hayot mavjud bölgandagina nişonga hujum qiladi. Jamoa ZX7 ni faqat qölda boşqaruv rejimida portlatiş mumkinligini tuşunadi va töda ortidan Oy içkarisiga kirişga qaror qiladi. Ichi böş yöldoş yuzasi ostida jamoa Houseman başorat qilgan megastrukturani topadi. Töda hujumi natijasida Oy moduli şikastlanadi, ammo Oyning markazida astronavtlar sunʼiy kelib çiqişga ega bölgan, töda kira olmaydigan himoyalangan hududni topib, öşa yerda panoh topadilar.

Şu orada Sonny, Tom, Brenda va Michelle bolalar bilan birga toğlardagi yaşirin panohga zörğa yetib boradi, yölda qurollangan talonçilar tödasi bilan töqnaşuvga doş beradi. Bunker kiriş joyida Tom öz hayotini qurbon qiladi va öz niqobini qizlaridan biriga beradi.

Harper Oyning operatsion tizimi bilan aloqaga çiqadi, uni qadimgi zamonlarda musofirlar qurgan edi. Hologramma şaklidagi operatsion tizim — uning öğli — Harperga tuşuntiradi, duşman qora töda — bu allaqaçon halok bölgan, Yer ajdodlarining sivilizatsiyasi yaratgan, nazoratdan çiqib, organikaga duşman bölib qolgan sunʼiy intellektdir. Oy esa bu ölib borayotgan sivilizatsiyaning sönggi umidi sifatida qurilgan, koinot böylab yangi hayotni tarqatiş va sivilizatsiyani tiklaş mumkin bölgan sayyorani izlaydigan kovçeg-kemadir. Oy markazida, Houseman taxmin qilganidek, butun tuzilmani quvvat bilan taʼminlaydigan oq mitti yulduz joylaşgan. Bunday kovçegler bir vaqtlar köp bölgan, ammo millionlab yillar davomida boşqalari topilib, töda tomonidan yöq qilingan. 11 yil oldin töda özidan yaşirinib yurgan sönggi yöldoş-kovçegni topgan, yaʼni Oyni. Oyni nazorat ostiga olgan töda bir zarba bilan ikkita maqsadga erişişga qaror qilgan: Oyni orbitadan siljitib, uni ham, qöşni Yerni ham yöq qiliş.

Jamoa musofirlar tiklagan Oy moduliga ötadi va Harper öz rejasini eʼlon qiladi: u rovanda qamalib, tödaning eʼtiborini öziga qaratadi, söngra ZX7 ni qölda faollaştiradi. Biroq kema himoyalangan zonadan Oyning içki böşliğiga uçib çiqqaç, Houseman uçuvçi örniga rovanda özini qamaydi va özini jalb qiluvçi nişonga aylantiriş qaroriga keladi. Öz hayotini qurbon qilib, u elektromagnit bomba prototipini işga tuşirişga ulguradi va rovanga hujum qilgan töda yöq qilinadi.

Oy asta-sekin normal orbitaga kötariladi, şundan söng Yerda tinçlik va sukunat qaror topadi, atmosferada kislorod miqdori ortadi. Qahramonlar uyga qaytib, yaqinlari bilan qayta uçraşadilar. Sunʼiy Oy yuragida Houseman öziga keladi va tanasi halok bölganiga qaramay, uning ongi saqlanib qolganini va endi Yer yöldoşining operatsion tizimining bir qismiga aylanganini tuşunadi. Tizim uning onasining hologrammasi şaklida unga yöq qilingan töda yagona emasligini, koinotda yana boşqalari borligini va qozonilgan ğalaba organik hayot bilan tödalar örtasidagi yangi kuraşning faqat boşlanişi ekanini anglatadi.