Nayak

Kreditda körsatilmagan rollarda Suşmita Sen va Ahmed Khan «Şakalaka Baby» qöşiğida maxsus iştirok etgan, Boys Rajan esa «Deş Seva» siyosiy partiyasi aʼzosi rolini ijro etgan.

«Nayak: The Real Hero» S. Şankarning 1999-yilgi tamil tilidagi «Mudhalvan» filmining remeyki bölib, rejissyorning Bollivuddagi birinçi loyihasi edi. 2000-yil iyunda eʼlon qilingan bu debyut A. M. Rathnam tomonidan Sri Surya Movies bayroği ostida işlab çiqarildi (bu uning 1994-yilda çiqqan «Tejasvini» filmidan keyin ikkinçi hind tilidagi filmi edi) va Hindistondagi korrupsiya masalasini kötardi. Şankarning aytişiça, uni «Mudhalvan»ni hind tilida qayta suratga olişga mavzusi undagan, ammo asl syujetga bir qator özgartirişlar kiritgan. 2001-yil avgustda «Filmfare»ga bergan intervyusida u bu mavzu hind xalqiga yaxşi taniş ekaniga işonişini aytgan. Dialoglarni Anurag Kaşyap yozgan.

Şivaji rolini dastlab Aamir Khan ijro etişi kerak edi, ammo Şankar uni tanlamadi va buni şunday tuşuntirdi: «Ikkimiz örtasida katta muloqot böşliği bor edi. Uning [«Mudhalvan» haqidagi] qaraşlari menikiga mos kelmadi». Keyingi taklif qilingan aktyor Şah Rukh Khan edi. Ammo u özining uy işlab çiqarişidagi «Phir Bhi Dil Hai Hindustani» (2000) filmida televizion boşlovçi rolini öynaganidan keyin bu rolni ijro etişni xohlamadi. Şankarning yakuniy tanlovi Anil Kapoor böldi. Dastlab Şankar uni bu rolga tanlaşni istamagan, ammo oldingi aktyorlardan köra unga mosroq ekanini tuşunib, fikrini özgartirgan va uning intizomliligini qayd etgan. Deccan Herald gazetasi uning xarakteri va filmni suratga oliş tajribasi haqida söraganida, Kapoor bu rolni özining karyerasidagi eng yaxşi rollardan biri deb atadi va Şankar bilan işlaş şaraf ekanini aytdi. Rolga tayyorgarlik köriş uçun Kapoor olti-yetti oy davomida jismoniy maşğulotlar qildi, Larry King, Prannoy Roy, Rajat Şarma va Karan Thapar boşçiligidagi köplab ток-şoular tomoşa qildi va keyinçalik ularning nutq uslubini özlaştirdi. Nayak xarakterining nomi Rajinikantning haqiqiy ismi — Şivaji Rao Gaekvad asosida qöyilgan, çunki Şankar «Mudhalvan» ssenariysini Rajinikantni nazarda tutib yozgan edi. Kapoor, şuningdek, özi va Johnny Lever iştirok etgan sahnani ham rejissyorlik qilgan.

Şankar Manjari rolini, yaʼni Kapoor qahramonining sevgilisi bölgan qişloq qizini, Rani Mukerjiga işonib topşirdi. Asl versiyada bu rolni ijro etgan Manişa Koiralaning örniga Mukerjini tanladi, çunki uning xarakterga kerakli jonli va sodda qiyofasi borligini öylagan. Bunday rolni birinçi marta ijro etayotgan aktrisa Manjari bilan özi örtasida öxşaşliklarni körganini, ikkalasi ham hayotga töla va erkin xarakterga ega ekanini aytdi va Kapoor bilan hamkorligini «voyaga yetiş tajribasi» deb taʼrifladi. Rediff.com muxbiriga gapirar ekan, Mukerji Kapoordan syujetni eşitgaç, darhol filmda rol öynaşga rozi bölganini, uni «ajoyib» deb topganini aytdi. Şankar undan rolni öz uslubida ijro etişni, oldingi Koiralaning işini takrorlamasligini xohlagan. Ahmed Khan va Suşmita Sen filmda maxsus iştirok etgan. «Mudhalvan»da öçirilgan sahnada suratga tuşgan Boys Rajan ham «Nayak: The Real Hero»da rol öynagan, Şankar uning sahnasi kesilmasligiga kafolat bergan.

Asosiy syomkani K. V. Anand olib borgan, u Maharaştra, Tamilnadu, Karnataka, Andhra-Pradeş, Kerala, Rajastan va Himaçal-Pradeş ştatlaridagi 100 dan ortiq joyda suratga olgan. Art-direktor Thota Tharani, ovoz dizayneri esa H. Sridhar bölgan. 2000-yil 18-noyabrda Mumbay, Pune va Tamilnadu şaharlarida 22 kunlik jadval boşlangan. «Şakalaka Baby» qöşiğini suratga oliş uçun Anand AQŞga borib, kinorejissyor Spike Lee bilan uçraşgan va undan yordam söragan. Qöşiq Germaniyaning Arri kompaniyasidan sotib olingan 34 ta kamera bilan bir vaqtda, sekundiga 24 kadr örniga 100 kadr tezlikda suratga olingan. Bu esa filmning byudjetini oşirib yuborgan; şuning uçun Anand bu ğoyani amalga oşirgani uçun afsus bildirgan. Syomka tugagaç, «Nayak»ni B. Lenin va V. T. Vijayan montaj qilgan.

Filmning saundtrekini A. R. Rahman yaratgan, qöşiq matnlarini Anand Bakşi yozgan. Qöşiqlarni Udit Narayan, Kavita Krişnamurthy, Vasundhara Das, Şiraz Uppal, Pravin Mani, Şankar Mahadevan, Alka Yagnik, Sunidhi Çauhan, Hans Raj Hans, Abhijeet Bhattaçarya, Sanjeevani va Hariharan ijro etgan. Saundtrek albomi Mumbaydagi Regent mehmonxonasida maxsus marosimda taqdim etilgan, huquqlarini 60 million ₹ (620 ming AQŞ dollari) evaziga sotib olgan T-Series yorliği ostida çiqarilgan. Albom tijoriy jihatdan yaxşi natija körsatmagan; kino savdosi sayti Box Office India maʼlumotiga köra, atigi 1,4 million nusxa sotilgan. «Mudhalvane» va «Azhagana Ratçasiye» qöşiqlari örniga yangi «Saiyyan» va «Tu Açça» qöşiqlari qöşilgan, qolgan köpçilik qöşiqlarni Rahman «Mudhalvan»dan saqlab qolgan.

Tanqidiy jihatdan albom şarhlovçilar tomonidan ham salbiy qabul qilingan. Rediff.com muxbiri Sukanya Verma albom «juda köngilsizlik» va «açinarli darajada muvaffaqiyatsiz» ekanini yozgan, Rahmandan köproq kutganini aytgan. The Hindu gazetasidagi maqolasida Savitha Gautham albomda «Mudhalvan»dagi bilan bir xil kompozitsiya borligini, ammo matnlari boşqaça ekanini aytgan. U qöşiqlarda kuçli janubiy hind ohanglari borligini, ayniqsa «Saiyyan»da bu yaqqol sezilişini qayd etgan. Gautham «Şakalaka Baby»ni albomning eng yaxşi qöşiği deb eʼlon qilgan va u hind yoşlari orasida maşhur bölişiga işongan.

Dastlab 2001-yil 15-avgustda namoyiş etilişi rejalaştirilgan «Nayak» 7-sentabrda kinoteatrlarda taqdim etildi, ammo yetarliça tomoşabinni jalb qila olmadi. Işlab çiqariş va reklama xarajatlari 21 crore ₹ (2,2 million AQŞ dollari) bölgan film Hindiston böylab 280 ta ekranda oçildi va birinçi kunida 0,85 crore ₹ (88 ming AQŞ dollari) yiğdi. Bir haftadan keyin 4,81 crore ₹ (500 ming AQŞ dollari) yiğilgan, Hindistondagi kinoteatr prokati yakunida esa 18,06 crore ₹ (1,9 million AQŞ dollari) bölgan. Çet elda ham film yaxşi natija körsatmagan, umumiy daromadi atigi 530 ming dollar bölgan. Box Office India Hindiston va xorijdagi daromadlarni jamlab, «Nayak»ning umumiy daromadi 20,56 crore ₹ (2,1 million AQŞ dollari) ekanini hisoblagan. Film DVD formatida PAL keng ekranda çiqarilgan. 2019-yil 6-sentabrdan boşlab film Amazon Prime Video platformasida tomoşa qiliş uçun mavjud.

Tanqidçilar «Nayak»ga aralaş baho berişgan: birinçi yarmidagi Kapoor va Puri ijrosini maqtaşgan, ammo maxsus effektlarni tanqid qilişgan, ularning fikriça, bu filmning tijoriy muvaffaqiyatsizligiga sabab bölgan. Rediff.com muxbiri Sarita Tanwar yozadi: «Ança qiziqarli syujet, yetakçi aktyorning munosib ijrosi, haşamatli işlab çiqariş sifati va ajoyib jangovar sahnalar — «Nayak: The Real Hero»da tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli filmni yaratadigan barça tarkibiy qismlar mavjud». Bollywood Hungama portalidan Taran Adarş filmga bir yulduz qöyib, uning ikkinçi yarmini «zaif» deb atagan. Biroq u filmning, asosan Pareş Rawal qahramoni aytadigan dialoglarini «ajoyib» deb topgan, Johnny Lever ning komik sahnalarini esa «yassi» deb baholagan. Bundan taşqari, Adarş Mukerjiga ekranda gapiriş imkonini bermaydigan rol berilganini va Pooja Batra roli uning rolidan yaxşiroq ekanini aytgan. Hindustan Times gazetasidan Saibal Çatterjee ham xuddi şunday reyting berib, filmni «na çiroyli, na foydali bölgan patçwork» deb taʼriflagan. Ziya Us Salam esa Kapoorning öz rolini «oson professionallik» bilan ijro etganini taʼkidlagan.

Tanqidçi va savdo tahlilçisi Komal Nahta filmda «yetarli darajada köngiloçar qiymat yöq» deb fikr bildirgan va filmning uzun davomiyligini ön daqiqaga qisqartiriş mumkinligini taklif qilgan. Nahta Kapoor ijrosini «ajoyib» deb baholagan va uni maqtagan, ammo boşqa tomondan, Şankarning rejissyorligi «yaxşiroq bölişi mumkin edi» deb umid qilgan. U yozadi: «Uning noqobil boşqaruvi haqiqatga töğri kelmaydigan va işonib bölmaydigan voqealar yuz berganda yaqqol közga taşlanadi, bu jiddiy muammoli drama». NDTV uçun yozgan Parul Batra Mukerji qisqa rolda behuda sarflanganini körgan, ammo uning kiyimlarini maqtagan. U Nahta bilan davomiylik muammosi borasida rozi bölib, bu uni «hafsalasi pir qilganini» aytgan. Dineş Raheja Kapoorning «jonli» ijrosini filmning eng yorqin jihati deb hisoblagan, Screen naşrida çop etilgan şarhida Deveş Şarma uning haqida şunday yozgan: «Anil Kapoor bu filmda yana bir bor aktyor sifatidagi isteʼdodini isbotlaydi [...] u qahramoni içki dunyosiga kirib boradi va nuqsonsiz ijro etadi. Uning ğazabi, iztirobi va ota-onasining portlatilgan jasadlarini körgandagi yuragni ezuvçi faryodi har bir tomoşabin qalbida aks-sado topadi».

2013-yil sentabrda ommaviy axborot vositalari Kapoor «Nayak»ning davomi — «Nayak Returns» filmida iştirok etiş uçun şartnoma imzolaganini xabar qildi. Loyihaning mavzusi boşqaça böladi, ammo Kapoor öz rolini qayta ijro etişini aytgan. Davomi rasman 2017-yil yanvarda Eros International tomonidan eʼlon qilingan, ssenariyni V. Vijayendra Prasad yozişi, suratga oliş esa öşa yili boşlanişi belgilangan.

2026-yil boşida Anil Kapoor «Nayak 2» ustida ish olib borilayotganini tasdiqlagan.