Poltergeist

«Close Encounters of the Third Kind» filmining muvaffaqiyatidan söng hamma davomini kutgan edi, ammo Spilberg odatdagi sikvelni suratga olişni istamadi. U birinçi kontakt tarixini yangiça suratga olmoqçi edi, filmni «Night Skies» deb nomlab, begona olimlar guruhi odamlar va hayvonlar ustida şafqatsiz tajribalar ötkazişi haqida hikoya qilmoqçi edi. Finalda esa begonalardan biri bolaning döstiga aylanadi va uning hamrohlari uni yerda qoldirib ketişadi. Asos sifatida u Sattan oilasi tarixini olmoqçi edi. Ammo ish jarayonida Spilberg bu ğoyadan hafsalasi pir böldi, çunki u ksenofobiyani keltirib çiqarardi. Şu ğoya asosida ikkita mustaqil ssenariy paydo böldi: «E.T. the Extra-Terrestrial» va «Poltergeist». Birinçisida Yerda unutib qoldirilgan begona haqida gap borardi, ikkinçi ssenariy «Night Skies»ning markaziy ğoyasini saqlab qoldi, ammo begonalar örniga boşqa olamdan kelgan mavjudotlar qöyildi. Stiven Spilberg ikkala filmni ham suratga olişga ulgurolmagani uçun «E.T.»ni özi suratga oldi, «Poltergeist»ni suratga oliş uçun esa «Texas Chain Saw Massacre» filmi bilan maşhur bölgan Tobe Hooperni yolladi.

Yozuvçi James Kahnga filmning «romanga» moslaşgan variantini yaratiş topşirildi. U «Çaqmoq tungi osmonni yirtdi» degan jumlani yozganda, uning uyiga haqiqatan ham çaqmoq urdi; zarbadan uning orqasida osilgan konditsioner qopqoği uçib, töğridan-töğri yozuvçining boşiga tegdi. U bir neça oy kasalxonada yotdi. Robbini qörqitadigan dahşatli klounning sahnasi Stiven Spilbergning klounlardan qörqişi tufayli ssenariyga kiritildi.

Stiven Spilberg filmning faqat prodyuseri bölişiga qaramay, u har kuni suratga oliş maydonçasida bölib, rejissyorga maslahatlar berardi. Şu munosabat bilan kasaba uyuşmasi hatto filmning rejissyori kim ekanini aniqlaş uçun tekşiruv ötkazdi: filmni Spilberg Hooperning nomi ortiga yaşirinib suratga olgan, degan şubhalar bor edi. Suratga olişda haqiqiy suyaklardan foydalanildi, bunga Spilberg qatʼiy talab qildi. Filmning bir sahnasida, uni birinçi dublda oliş kerak edi, Spilberg ruh ovçisining yuzini öz qöllari bilan artib taşlagan, çunki aktyor niqob içida heç narsani körmasdi. Bolani yutayotgan daraxtning eskizini ham Spilberg çizgan. Elektr tokidan qörqqan aktrisa Jobeth Williams bilan birga u ham basseynga tuşgan.

Uyning modelini buzgan yakuniy maxsus effekt filmning yaratuvçilariga 25 ming dollarga tuşdi. Uni uyning nusxasini yaratib, vakuum maşinasi yordamida sörib oliş orqali amalga oşirişgan; bu işni boş texnik Richard Edlund va mexanik Jim Whitman bajargan. Filmda Freelinglar oilasi uyi sifatida «rol öynagan» haqiqiy uy hozir ham öz joyida turibdi. Xayolий yoruğlik yaratiş uçun proyektorlar va akvariumlardan foydalanilgan. Bir sahna uçun yaratuvçilar butun xonani aylantirişgan.

«Poltergeist» seriyasida suratga tuşgan tört aktyor suratga olişdan köp ötmay vafot etgan, şu sababli seriya «laʼnatlangan» obrösiga ega bölgan. Masalan, birinçi qism premyerasidan köp ötmay, Freelinglar oilasida katta qizni ijro etgan aktrisa Dominique Dunne ni uning sobiq dösti Thomas Sweeney, ayol yaşaydigan West Hollywooddagi kvartirasida, uning 23 yoşga tölişiga ikki hafta qolganda böğib öldirgan. Sweeney 6 yilga hukm qilingan, ammo 3 yildan söng şartli muddatidan oldin ozod etilgan. Ikkinçi filmni suratga oliş vaqtida ruhoniy rolini öynagan aktyor Julian Beck (meʼda saratonidan) vafot etgan, premyeradan köp ötmay esa aktyor Will Sampson (surunkali kasalliklar va muvaffaqiyatsiz operatsiya tufayli) vafot etgan. Nihoyat, «Poltergeist III» premyerasi arafasida yoş aktrisa Heather ÖRourke yurak yetişmovçiligidan vafot etgan. U atigi ön ikki yoşda edi va u Dominique Dunne bilan bir qabristonga dafn etilgan.

Freelinglarning örta farzandi Robbini ijro etgan aktyor Oliver Robinsning fikriça, filmda iştirok etgan heç kim laʼnatga jiddiy qaramagan, barça sodir bölgan voqealarni fojiali tasodiflar zanjiri deb hisoblagan. Uning fikriça, bu laʼnat haqidagi hikoya uzoq yillar davomida yangi tomoşabinlarni jalb qilib kelgan.

«Poltergeist» «Oscar» mukofotiga uçta nomzodlikka ega böldi: «Filmning eng yaxşi asl musiqasi» (Jerry Goldsmith), «Eng yaxşi tovuş effektlari montaji» (Stephen Hunter Flick va Richard L. Anderson) va «Eng yaxşi vizual effektlar» (Richard Edlund, Michael Wood va Bruce Niçolson) nominatsiyalari, ammo uçalasida ham Spilbergning boşqa filmi — «E.T. the Extra-Terrestrial»dan yutqazdi.

1997-yilda amerikalik horror-pank guruhi The Misfits öz qöşiğini «Shining» nomi bilan yozgan, uning asosi aynan şu film bölgan.

Uşbu film kinoteatrlarining biletlari «Stranger Things» serialida namoyiş etiladi.