Ryan's Daughter

Robert Boltning dastlabki ğoyasi Mitçum boş rolda bölgan «Madam Bovari» filmini suratga oliş edi. Lin ssenariyni öqib, uni qiziqarli topmasligini aytdi, ammo Boltga uni boşqa muhitga moslab qayta işlaşni taklif qildi. Filmda hanuz Flober romani bilan öxşaşliklar saqlanib qolgan: Rozi — Emma Bovariga, Çarlz — uning eri, mayor Dorian esa Emmaning sevgilisi Rodolf va Leonga öxşaydi.

Alek Gines otasi Kollinz rolidan voz keçgan. Bu rol uning uçun yozilgan edi, ammo Gines yangi dinga kirgan katolik sifatida, uning fikriça, katolik ruhoniysi notöğri tasvirlanganiga eʼtiroz bildirgan. Unga Linning «Doktor Jivago» filmi paytidagi nizolari ham taʼsir qilgan. Şonessi rolini avval Pol Skofild uçun möljallagan edi, ammo u teatrdagi işlarini taşlay olmadi. Jorj S. Skott, Entoni Xopkins va Patrik Makgun ham körib çiqilgan, lekin ular bilan boğlanilmagan. Gregori Pek bu rol uçun harakat qilgan, ammo Robert Mitçumga murojaat qilinganidan keyin voz keçgan.

Maʼlum bölişiça, Mitçum dastlab bu rolni olişni istamagan. Ssenariy unga yoqqan bölsa-da, öşa paytda u şaxsiy inqirozni boşidan keçirayotgan edi. Lin undan nega suratga oliş uçun böş emasligini söraganida, u şunday degan: «Men haqiqatan ham özimni öldirişni rejalaştirgan edim». Buni eşitgan ssenariy muallifi Bolt unga şunday degan: «Agar sen bu bemaʼni kiçik filmni tugatib, keyin özingni öldirsang, dafn xarajatlarini tölaşga tayyorman».

Mayor Dorian roli Marlon Brando uçun yozilgan edi. U dastlab rozi bölgan, ammo «Kayemada» filmi bilan boğliq muammolar tufayli voz keçişga majbur bölgan. Şuningdek, Piter ÖTul, Richard Harris va Richard Burton ham körib çiqilgan. Keyin Lin «Zazerkaldagi uruş» (1969) filmida Christopher Jonesni kördi va bu rol aynan unga mos ekanini his qildi. U Jonesni şaxsan uçratmasdan tanlagan. Lin Jonesda Brando va Dinga xos bölgan öziga xos sifat borligini öylagan.

Linga yetarliça kuçli böron boşlanişini kutiş uçun bir yil kutişga töğri kelgan. Kadrni dengiz purkagiçlaridan himoya qiliş uçun obyektiv oldida aylanadigan, «Clear View» ekrani deb ataladigan şişa disk işlatilgan.

Mitçum Lin bilan janjallaşib, «Devid Lin bilan işlaş Tojmahalni tiş çöpçalaridan qurişga öxşaydi», deb aytgan. Şunga qaramay, Mitçum döstlari va oilasiga «Ryanʼs Daughter» uning eng yaxşi rollaridan biri ekanini tan olgan va filmga salbiy munosabat bildirilganidan afsuslangan. Radio intervyusida u murakkab suratga oliş jarayoniga qaramay, Lin u bilan işlagan eng yaxşi rejissyorlardan biri ekanini aytgan.

Jones Sharon Teyt bilan munosabatda bölganini daʼvo qilgan. Teytni suratga oliş vaqtida Charles Manson va uning izdoşlari öldirgan, bu esa Jonesni qattiq ruhiy azobga solgan. Sarah Miles va Jones bir-biridan norozi bölib qolgan, bu esa muhabbat sahnalarini suratga olişda muammolar keltirib çiqargan. Jones Olivia Hussey bilan nikohlangan edi va Miles unga yoqmasdi. U hatto örmondagi muhabbat sahnasida Miles bilan suratga tuşişdan boş tortgan, bu esa Milesni Mitçum bilan til biriktirişga undagan. Aynan Mitçum Jonesning sut-donasiga nomaʼlum modda solib, uni giyohvand qiliş fikrini tanlagan. Biroq Mitçum Jonesga dozani ortiq qöyib yuborgan va muhabbat sahnasi paytida aktyor deyarli katatoniya holatiga tuşib qolgan.

Jones va Lin tez-tez töqnaşib turişgan. Jones ingliz talaffuzini işonçli ijro eta olmagani uçun va Lin uning ovozi haddan taşqari bir tekis, şu bois jozibasiz deb hisoblagani uçun, Jonesning barça replikalarini Julian Holloway ovozlaştirgan. Lin aktyordan faqat özi norozi bölmagan. Jonesning aktyorlikni tark etişi, ehtimol, «Ryanʼs Daughter»ga salbiy şarhlar tufayli bölgan.

Amerika Kinematograflar assotsiatsiyasi dastlab «Ryanʼs Daughter»ga R reytingi berdi. Milesning va Jonesning yalanğoç sahnalari hamda xiyonat mavzusi bu qarorning asosiy sabablari böldi. Öşa paytda MGM moliyaviy qiyinçiliklarni boşidan keçirayotgan edi va reytingga badiiy emas, balki moliyaviy sabablarga köra eʼtiroz bildirdi.

Apellyatsiya tinglovlarida MGM rahbarlari kamroq qatʼiy reyting kerakligini tuşuntirdilar, çunki köproq tomoşabinlar kinoteatrlarga kelişi uçun bu zarur edi, aks holda kompaniya moliyaviy jihatdan omon qola olmasdi. Apellyatsiya qanoatlantirildi va film GP reytingini oldi, keyinçalik u PG ga aylandi. Amerikalik siyosiy maslahatçi Jek Valenti buni reyting tizimidagi kamçilik belgilaridan biri deb hisobladi. MGM filmni 1996-yilda MPAA ga qayta taqdim etganida, unga R reytingi berildi.

Avstraliya va Yangi Zelandiyada film dastlab PG reytingini oldi, hozirda esa M reytingiga ega.

«Ryanʼs Daughter» ikki «Oskar» oldi. Birinçi çiqqanidan keyin film köplab kinotanqidçilar tomonidan duşmanlik bilan qarşi olindi. Rojer Ebert filmga tört yulduzdan ikkitasini qöydi va «Linning yaxşi yozilgan va yaxşi ijro etilgan personajlari oxir-oqibat uning haddan taşqari keng miqyosi ortida qolib ketadi», deb yozdi. «New York Times» gazetasining muallifi Vinsent Kenbi ssenariyni «kitob klubining fantastikasi, uni fen bilan öqiş kerak — bu faktni puxta öylangan rejissura (janob Lin filmga özining butunlay yangi irland qişloğini qurdirgan) va deyarli metafizik uslub yaşira olmaydi» deb atadi. «Variety» muallifi Artur D. Merfi filmni «yorqin topişmoq» deb atadi: «yorqin, çunki Devid Lin özining jasur va ravşan maqsadiga katta darajada erişgan — 1916-yil Irlandiyasining qattiq geografik va siyosiy manzarasidagi intim romantik fojia; topişmoq esa, ehtimol, 30 daqiqaga çözilgan haddan taşqari davomiylik Robert Boltning asl ssenariysidagi ayrim kamçiliklarni kuçaytiriş, ijrodagi taʼsirni susaytiriş va ajoyib kadr hamda rejissurani bostiriş uçun xizmat qilgani uçun». «Chicago Tribune» gazetasining muallifi Jin Siskʼel filmga tört yulduzdan bir yarimini qöydi va yozdi: «Yomon kasting, katta muhabbat sahnasida komik bölib qoladigan qattiq rejissura va böş personajlar Devid Linning «Ryanʼs Daughter»ini epik umidsizlikka aylantiradi». «Los Angeles Times» muallifi Çarlz Çempelin yozdi: «Robert Boltning bu böş dengiz manzaralarida qurgan asl sevgi hikoyasi Super Panavision bilan suratga olingan 3 soat 18 daqiqalik ulkan oğirlikka doş beriş uçun bir vaqtning özida juda nozik va juda odatiy körinadi». «The New Yorker» jurnalidan Pauline Keyl yozdi: «Bu filmning badiiy yoki axloqiy asosi yöq — faqat maqsadga muvofiqlik… «Ryanʼs Daughter»ning böşligi deyarli har bir kadrda körinib turadi». Jeyms Volkottning sözlariga köra, Milliy kinotanqidçilar jamiyatining yiğilişida «Time» jurnali tanqidçisi Richard Şikel Linga şunday savol bergan: ««Qisqa uçraşuvlar»ni suratga olgan odam qanday qilib «Ryanʼs Daughter» kabi bemaʼnilik yaratişi mumkin?»

Baʼzilar salbiy şarhlarni tanqidçilarning Lin «Ryanʼs Daughter»dan oldin ketma-ket suratga olgan uçta epopeyasidan keyin juda yuqori kutişlari bilan izohlaydi. Premyera namoyişi 220 daqiqadan oşgan va uzunligi hamda sust ritmi uçun tanqid qilingan. Lin filmni keng tarqatişdan oldin suratga olingan kadrlardan 17 daqiqagaça qismini kesib taşlaşga majbur bölgan. Kesilgan kadrlar tiklanmagan va topilmagan. Lin bu tanqidni juda oğir qabul qilgan va öşa paytda boşqa film suratga olmasligini aytgan (boşqalar buni bahslaşadi, çunki Lin bir neça loyihani, jumladan «Bounty»ni, siljitişga urinib, muvaffaqiyatga erişa olmagan). Film jahon prokatida örtaça muvaffaqiyat qozongan va Buyuk Britaniyada 1970-yildagi eng muvaffaqiyatli filmlardan biriga aylangan, u yerda Vest-End kinoteatrida deyarli ikki yil ketma-ket namoyiş etilgan.

Rotten Tomatoes saytida film tanqidçilardan 18 ta şarh asosida 50 % ball olgan.

Film, şuningdek, irlandiyalik işçilarni madaniyatsiz tasvirlagani uçun tanqid qilingan. 2008-yilda bir irlandiyalik şarhlovçi ularni «mahalliy podaga öxşaş va şahvatparast aholi, ularni band qiladigan haq tölanadigan ish yöq» deb atagan. Baʼzilar filmni 1916-yildagi Pasxa qözğoloni va undan keyingi Irlandiya mustaqillik uruşi merosini qora böyoqqa böyaş urinişi deb tanqid qilgan, bu esa film çiqqan paytda Şimoliy Irlandiyadagi «Muammolar» bilan bir vaqtga töğri kelgan. Filmning DVD naşridan keyin «Ryanʼs Daughter»ni baʼzi tanqidçilar qayta körib çiqdi; ularning taʼkidlaşiça, u köplab tanqidlarga qaramay, eʼtibordan çetda qolgan asar. Tanqidçilar uning «haddan taşqari keng miqyosi»ni ham körsatgan. Boşqa elementlar, masalan, Jon Millsning «qişloq ahmoği» obrazi (u uçun «Oskar» olgan rol), noaniq baholangan.

1971 — «Eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol» (John Mills) va «Eng yaxşi operatorlik ishi» (Freddie Young) nominatsiyalarida ikkita «Oskar» mukofoti, şuningdek, «Eng yaxşi ayol roli» (Sarah Miles) va «Eng yaxşi ovoz» (Gordon McCallum, John Bramall) nominatsiyalarida nomzodliklar.

1971 — BAFTA mukofotiga 10 ta nomzodlik: eng yaxşi film, rejissura (David Lean), ayol roli (Sarah Miles), erkak ikkinçi darajali rol (John Mills), ayol ikkinçi darajali rol (Evin Crowley), operatorlik ishi (Freddie Young), montaj (Norman Savage), rassomlik ishi (Stephen Grimes), kostyumlar (Jocelyn Rickards), saundtrek (Winston Ryder, Gordon McCallum).

1971 — «Oltin globus» mukofoti eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol uçun (John Mills), şuningdek, «Eng yaxşi dramatik aktrisa» (Sarah Miles) va «Eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol» (Trevor Howard) nominatsiyalarida nomzodliklar.

1971 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi tomonidan yil eng yaxşi filmlari önligiga kiritilgan.

1971 — çet el filmini eng yaxşi işlab çiqariş uçun «David di Donatello» mukofoti (Anthony Havelock-Allan).

1971 — AQŞ Rejissyorlar gildiyasi mukofotiga «Eng yaxşi rejissura — badiiy film» nominatsiyasi (David Lean).

1972 — «Grammy» mukofotiga filmning eng yaxşi original musiqasi nominatsiyasi (Morris Jarre).