Sky Captain and the World of Tomorrow (rusça «Osmondagi kapitan va kelajak dunyosi») — Kerry Conranning dizelpank uslubidagi filmi. Bu film tarixda birinçi bölib barça dekoratsiya, manzara va rekvizitlari kompyuterda yaratilgan, aktyorlar esa faqat kök ekran fonida suratga olingan film edi. Rollardan birini, 15 yil avval vafot etgan Laurence Olivier golagramma obrazida ijro etdi; ijroçini suratga oliş uçun «tiriltiriş» maqsadida Conran BBC arxivlaridagi yoş Oliviyer kadrlari va kompyuter grafikasidan foydalandi.
1939 yil. Jurnalist Polly Perkins oltita olimning sirli yöqolişini tekşiradi. U kimyogar olim doktor Jenningsʼdan xat oladi, unda u keyingi navbatda kim öğirlanişini bilişini yozadi. Maʼlum bölişiça, u olti yöqolgan olim bilan birga «11-bölinma» nomli maxfiy laboratoriyada işlagan, uni esa sirli doktor Totenkopf (nemisça Totenkopf — «ölik boş») boşqargan. Şu orada Nyu-York şahriga gigant robotlar hujum qiladi, ularga qarşi AQŞ Harbiy-havo kuçlarining maşhur as uçuvçisi «Osmondagi kapitan» jang boşlaydi. Gazetalar butun dunyo böylab şunga öxşaş hujumlar haqida xabar beradi: «mexanik ulkanlar» neft, kömir, generatorlar, pölat zavodlari uskunalari va boşqa resurslarni öğirlaydi. Kapitan va Polly, ötmişdagi birgalikdagi munosabatlari tufayli ança taranglaşgan, Jenningsʼdan Totenkopf haqida köproq maʼlumot olişga urinadi, lekin uni sirli qotil halokatli yaralaydi. Ölim oldidan doktor Pollyʼga ikkita ampulani topşirişga ulguradi, ularni qotil izlab kelgan edi, va undan ularni Totenkopfʼdan uzoqroqqa yaşirişni vaʼda qildirib oladi. Kapitanning hamkori Deks robotlar masofadan boşqarilişini aniqlaydi: signal Şambhalaʼdan keladi — xaritadagi Nepalʼda joylaşgan oq doğ. Deksni qotil boşçiligidagi robotlar öğirlaydi, lekin u Kapitanga qayerdan qidiriş kerakligini körsatuvçi xabar qoldirişga ulguradi.
Polly Perkins tekşiruvga qöşiladi, mexanik ulkanlar bilan olimlarning yöqolişi özaro boğliq deb gumon qiladi. Bundan taşqari, mexanik ulkanlardagi emblema va Totenkopf laboratoriyasining emblemasi bir xil. Nepalʼda Kapitan va Polly Kajiʼdan yordam oladilar va Totenkopf laboratoriyasi izlarini qidiradilar. Ular faqat taşlab ketilgan kon majmuasini topadilar, u yerda Şambhalaʼdan öğirlangan rohiblar mahalliy konlardan Totenkopf uçun tabiiy uran qazib olişgan, lekin deyarli hammasi nurlaniş kasalligidan halok bölgan. Kajining ikki yordamçisi Totenkopf yollagan yollanma askarlar ekan — ular Pollyʼga hujum qilib, uning hayoti bilan tahdid qilib, Kapitandan Jenningsʼning ampulalarini berişni talab qiladilar. Polly ularni berişga majbur böladi, yollanma askarlar esa qahramonlarni portlovçi moddalar omboriga qamab qöyadi, u yerdan ularni Kaji vaqtida qutqaradi. Kon portlaydi va uçalasi ham huşidan ketadi. Ular huşiga kelganda Şambhalaʼda bölişadi, u yerda ularni mahalliy rohiblar davolagan. Ulardan biri, Totenkopf konlarida mehnat qilgan, lekin radiatsiya tufayli qiyofasi buzilgan, Kapitanga olimni qanday topiş mumkinligi haqida maslahat beradi, lekin evaziga uni öldirişni söraydi.
Kapitan Totenkopfʼning taxminiy joylaşgan joyini aniqlaydi, lekin yölda samolyotning yoqilğisi tugab qoladi. Kapitan özining eski hamkori, Britaniya Qirollik havo kuçlarining amaldagi kapitani Frenki Kukʼdan yordam söraydi. Frenki qahramonlarga razvedka maʼlumotlarini beradi — bir neça kun oldin, butun dunyo böylab robotlar hujumidan söng, ular robotlarning harakatlarini okean qismida qayd etişgan, Kapitan va Polly aynan öşa yerga yöl olişadi: u yerda xaritalarda belgilanmagan va robotlar tomonidan himoyalangan orol joylaşgan. Kuk eskadrilyasi Kapitan va Pollyni kuzatib boradi, ularga robotlardan ötib orolga kiriş imkonini beradi; orolda dinozavrlarga öxşaş nomaʼlum hayvonlar yaşaydi. U yerda ular Totenkopfʼning laboratoriya majmuasini topadilar, u yerda kosmik kema uçirilişiga tayyorgarlik ketmoqda, unga Nuh kemasidagidek hayvonlar va olimlar yuklanmoqda. Tabiiy ogohlantiriş böyiça kötarilgan robotlardan ularni Deks va u ozod qilgan olimlar qutqaradi, ular ham avval öğirlangan edilar. Ulardan biri, Kessler, «Kelajak dunyosi» loyihasining ğoyasini oçib beradi, bu loyihada ular «11-bölinma» davrida ham majburan işlatilgan edi: Totenkopf insoniyat özini özi yöq qilayotgani va uruşlar bilan sayyorani öldirayotgani ğoyasiga berilib ketgan edi, şu sababli eski sivilizatsiyani yöq qilib, yangisiga asos solişga qaror qilgan; robotlar tomonidan qurilgan kosmik kema «Nuh kemasi» missiyasini bajarişi kerak edi — insoniyat yöq qilingaç, Yerni qayta joylaştiriş; kema dvigateli sayyora atmosferasini yer yuzasidan 100 kilometr balandlikda yondirişi kerak edi. Totenkopfʼga yana zarur bölgan narsa — Jenningsning ampulalari edi, unda «Odam va Momo Havo» (yangi insoniyatning genetik materiali) bor edi va endi, u ularni qölga kiritganidan söng, uning rejasi uçun boşqa tösiqlar qolmadi.
Kapitan, Polly va boşqalar jang bilan Totenkopf kabinetiga kiradilar, keyin esa maʼlum böladiki, u 20 yildan ortiq vaqt oldin vafot etgan, uning rejasini esa unga dasturlangan robotlar amalga oşirmoqda. Kapitan kema zarur balandlikka kötarilib, dvigatelni işga tuşirişidan oldin uni töxtatiş uçun özini qurbon qilişga qaror qiladi. Yölida öşa qotil paydo böladi, lekin Polly yordamida uni yengişadi va u ham robot ekanligi aniqlanadi. Kemada Polly hayvonli konteynerlarni taşlaşni boşlaydi, Kapitan esa qotil-robotni oxirigaça yakunlaydi va kema dvigatelini işdan çiqaradi.
Kema portlaydi va atmosferaning yuqori qatlamlariga yetmasdan, Kapitan va Polly favqulodda kapsulada qutulib, okeanga qönişadi. Polly, öz maqolasi uçun sönggi suratga oliş payti uzoq vaqt izlagan, nihoyat özi uçun eng muhim suratni oladi, lekin Kapitan unga obʼyektiv qopqoği sababli sönggi kadrni behuda sarflaganini aytadi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Gwyneth Paltrow, Angelina Jolie, Jude Law
3Prokat
Filmning birinçi namoyişi 2004 yil 22 iyulda San-Diegoda bölib ötdi. Premyeragaça taxminan ikki oy qolgan…
Filmning birinçi namoyişi 2004 yil 22 iyulda San-Diegoda bölib ötdi. Premyeragaça taxminan ikki oy qolgan edi, bu baʼzi kamçilik va nuqsonlarni tuzatiş umidini berardi.
Film keng ekranlarga 2004 yil 25 iyunda çiqişi kerak edi. Biroq «Hörumçik-odam 2» filmining çiqiş sanasi (2004 yil 30 iyun) eʼlon qilingaç, prodyuserlar relizni 3 oyga — 2004 yil 17 sentyabrga köçirdilar.
4Kassa yiğimlari
Osmondagi kapitan va kelajak dunyosi yuqori kassa kutişlariga ega edi. 2004 yil 17 sentyabrda çiqqan film…

Osmondagi kapitan va kelajak dunyosi yuqori kassa kutişlariga ega edi. 2004 yil 17 sentyabrda çiqqan film premyera haftasida Şimoliy Amerika prokatida 15,5 mln dollar bilan birinçi örinni egalladi. Biroq oxir-oqibat u Amerikada 37,7 mln dollar yiğdi, boşqa mamlakatlardagi 20,1 mln dollar yiğimlar bilan birga, yiğimlar 70 mln dollarlik byudjetni qoplamadi va filmni muvaffaqiyatsiz qildi.
The Telegraph bilan suhbatda Kerry Conran byudjet hajmiga eʼtiroz bildirdi: «Men şaxsan bu [byudjet raqami]ga juda qöşilmayman va kimdir menga bu pullarning qayerga ketganini körsatişini istardim… Men bu raqamlarni qöllamayman va heç qaçon qöllamaganman. Öşa birinçi kuni biz John Avnetʼning ofisiga kirdik va u dedi: „Postanovka uçun qança xohlaysiz?“, biz esa 3 million dollar dedik. Biz bu filmning versiyasini 3 mln dollarga qila olardik. U qora-oq bölardi va aktyorlarning ismlarisiz…».
«Lekin şunga qaramay, bularning hammasi 20 mln dollardan kam turişi kerak edi. Menga ayting-chi, u 20 dan 70 ga qanday çiqib ketdi?».
5Tanqid
Şarhlar agregatori Rotten Tomatoesʼda filmga bölgan maʼqullaş reytingi 209 ta şarh asosida 70 % ni taşkil…

Şarhlar agregatori Rotten Tomatoesʼda filmga bölgan maʼqullaş reytingi 209 ta şarh asosida 70 % ni taşkil etadi. Metacriticʼda filmning reytingi 36 ta şarh asosida 64 ball. CinemaScore sörovida qatnaşgan tomoşabinlar filmga «B−» bahosini berdi.
Kanadaning Space telekanali 2005 yilda filmga eng yaxşi ilmiy-fantastik/fentezi film nominatsiyasida Spacey Award mukofotini berdi. Kinotanqidçi Roger Ebert filmni qatʼiy qöllaganlar qatorida bölib, unga mumkin bölgan 4 yulduzdan 4 yulduz qöydi va uni «beparvo energiya va quvonç» uçun maqtadi. Ebert yozdi: «Bu menga birinçi marta „Yöqolgan Qörğon izidan“ filmini körganimda his qilganimni esga soldi. Bu xayolotdan töğridan-töğri ekranga otilib çiqqan, voqelikdan ötmasdan turgan film kabi». Film IGN FilmForceʼdan maksimal beş yulduz olgan kam filmlardan biri böldi. Chicago Reader uçun şarhida J. R. Jones yozdi: «Kerry Conranning bu debyut töliq metrajli filmi nafaqat uning texnik mahoratining, balki yaxşi didining ham triumfidir». Entertainment Weekly filmga «A-» bahosini qöydi va taʼkidladi: «Investitsiyalar optimistik va dono; Osmondagi kapitan — ajoyib, qiziqarli va uzoq kutilgan yangilik».
Boşqa tanqidçilarning hayajoni biroz pasroq edi. Masalan, The New York Timesʼdan Stephen Holden uning vizual effektlarini va ötgan davr xotirasini maqtadi, lekin «monoxrom sepia tusidagi variatsiyalar aktyorlarni va ularning sarguzaştlarini nozik estetik masofada uşlab turadi… Baʼzan filmni tuşuniş qiyin. Harakat tezlaşgani sari, uning vizual konsepsiyasining möjizasi ilmiy-fantastik klişelarga yöl bera boşlaydi» deb yozdi. USA Todayʼdan Claudia Puig film «mazmunsiz, uslubning özi, aqlli salon hiylasi, lekin zerikarli film» ekanini aytdi. The Washington Postʼdan Stephen Hunter uni «70 million dollar turadigan yangilik» deb atadi.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Небесный капитан и мир будущего» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.



