1928-yil, Kanzas. Vilma Din «Dini» Lumis ismli ösmir qiz onasining maslahatiga amal qiladi: öz yigiti Bad Stamper bilan jinsiy aloqaga kirişiş istagiga qarşi turadi. Bad şaharning eng boy oilalaridan birining, neft quduqlari burğulaş orqali boyigan oilaning öğlidir. Bad esa otasi Eysning maslahatiga köra, Dini bilan turmuş qurişni kollejni tugatgunça keçiktirişga va istaklarini qondira oladigan boşqa qiz topişga majbur böladi.
Bad ota-onasi uning katta opasi Jinni uçun uyaladi. Jinni çekadigan, içadigan va köp erkaklar bilan böladigan, yaqinda Çikagodan qaytib kelgan tentak qizdir. U yerda uning ota-onasi unga faqat puli uçun uylangan kişi bilan nikohni bekor qildirgan. Şaharda uning haqiqatan ham homilasini tuşirtirgani haqida miş-mişlar yuradi. Qizidan umidsizlangan Badning ota-onasi barça umidlarini öğliga boğlab, uni Yel universitetiga kirişga majbur qiladi.
Bad uçun hissiy bosim juda katta böladi. U jismoniy kasallikdan aziyat çekadi va zotiljamdan deyarli halok böladi.
Yangi yil keçasidagi ziyofatda Jinni ota-onasining şarmandaligi va umidsizligiga sabab bölib, mast holda içadi. Bad uni uyiga olib ketmoqçi böladi, lekin Jinni rad etadi. Şu örinda u biror kişi bilan raqsga tuşmoqçi bölib qidiradi va «erkaklar bilan faqat qoronğida gaplaşişni xohlaşadi», deb daʼvo qiladi. U ziyofatdan erkak bilan ketadi. Bad köçaga çiqib, maşinada opasini ziyofatdagi erkaklardan biri tomonidan zörlangan holda topadi. U şu odam bilan janjallaşadi, lekin atrofni örab olgan olomon tufayli yengiladi. Bad ziyofatdan keyin Dinini uyiga olib boradi. Opasiga nima bölganini körib çöçigan Bad, Diniga öpişib, öynaşni töxtatiş kerakligini aytadi va u bilan ajraladi.
Sinfdoşi Xuanita bilan jinsiy aloqaga kirişga tayyor ekanligini bilgan Bad, u bilan şu aloqaga kirişadi.
Köp ötmay, Bad munosabatlarni tugatgani uçun ezilgan Dini sinfdoşi Tuts Tattl bilan ziyofatga boradi. Jinni Stamperning xatti-harakatini takrorlab, Bad bilan köçaga çiqadi va unga yaqinlaşadi. Bad uni rad etganda, u Dinini doim «yoqimli» qiz deb hisoblab kelgan Badning bu qiliğidan hayratga tuşadi va Tutsga qaytadi. Tuts uni şarşaraga yaqin, hovuz yonidagi tinç joyga olib boradi. U yerda Dini jinsiy aloqaga kirişa olmasligini tuşunadi va öşa paytda uni deyarli zörlaşganini eslaydi. Tutsdan qoçib, aqldan ozgan holda, hovuzga sakrab özini öldirmoqçi böladi, lekin şarşaraga yetib olişdan oldin uni qutqarişadi.
Ota-onasi uning şifoxona xarajatlarini tölaş uçun neft aktsiyalarini sotadi. Bu aslida «yaşirin baraka» bölib çiqadi, çunki ular 1929-yildagi Bozor qulaşi va undan keyin boşlangan Buyuk depressiyadan oldin foyda olişadi.
Dini ruhiy kasalliklar şifoxonasida turganda, boşqa bemor Jonni Mastersonni uçratadi. Jonnining ota-onasi uni jarroh bölişga majbur qilişadi va bu uning ğazabiga sabab böladi. Ikki bemor örtasida yaqinlik paydo böladi.
Şu orada Badni Yelga yuborişadi. U yerda deyarli barça imtihonlarini yiqitadi, lekin Nyu-Xeyvendagi restoran egalari bölgan italyan muhojirlarining qizi Anjelina bilan tanişadi. 1929-yil oktabrida Badning otasi Nyu-Xeyvenga borib, dekanni Badni universitetdan çiqarmaslikka köndirişga urinadi. Bad dekanga rançoga egalik qilişni xohlaşini aytadi. Eys Nyu-Xeyvenda bölganida fond bozori qulaydi va u hamma narsasini yöqotadi. U Badni dam oliş kunlari Nyu-Yorkka olib boradi. U yerda ular kabare tipidagi tungi klubga borişadi. Keyin Eys binodan sakrab öz joniga qasd qiladi. Bu haqda u ilgari hazil qilgan edi. Politsiya Baddan otasining jasadini aniqlaşni söraydi.
Dini ruhiy kasalliklar şifoxonasidan ikki yil olti oydan keyin uyiga qaytadi. Eysning bevasi qarindoşlarining oldiga ketgan, Badning opasi esa avtohalokatda vafot etgan. Dinining onasi qizini Bad bilan uçraşişdan kelib çiqişi mumkin bölgan har qanday azoblardan asraşni xohlaydi, şuning uçun u Badning qayerdaligini bilmayotganga öxşaydi. Dinining maktab döstlari kelganda, onasi ulardan Badning joylaşuvi haqida heç narsa bilmaslikka öxşab körinişni söraydi. Lekin Dinining otasi qizi bilan ötirişdan boş tortib, unga Badning çorvaçilik bilan şuğullanayotganini va eski oilaviy fermada yaşayotganini aytadi.
Döstlari Dinini eski fermer uyida Bad bilan uçraşuviga olib boradi. Hozir Bad işçi kiyimda yuradi va Anjelinaga uylangan. Ularning Bad-kiçik ismli kiçkina öğli bor va yana bir farzand kutilmoqda. Dini Badga Jon bilan turmuş qurmoqçi ekanligini aytadi. Jon hozir Sinsinatida şifokor bölib işlaydi. Qisqa uçraşuv davomida Dini va Bad ikkalasi ham hayotning ularga bergan narsalarini qabul qilişlari kerakligini tuşunişadi. Bad şunday deydi: «Nima ahamiyati bor? Kelganini qabul qilişimiz kerak, yaʼni oqim bilan suzişimiz kerak». Dini unga qöşiladi. Ularning har biri «endi baxt haqida öylamayman», deydi.
Dini döstlari bilan ketayotganda, Bad hayotining bu yönalişidan faqat qisman qoniqqanga öxşaydi. Boşqalar ketgandan keyin u Anjelinani tinçlantiradi, çunki Anjelina Dini Badning hayotidagi eng birinçi va buyuk sevgi bölganini tuşungan edi.
Ketayotganda Dinining döstlari undan hali ham Badga oşiqmi, deb söraşadi. U javob bermaydi, lekin Vordsvortning «Erta bolalik xotiralaridan ölmaslikka işoralar» sheʼridan tört misrani öqiyotgan ovozi eşitiladi:
«Biz heç qaçon qaytara olmaymiz öşa lahzani,
Maysadagi uluğvorlikni, gulning buyukligini.
Qayğurmaylik, ötgan narsadan kuç olaylik.»
1Rollarda
Natalie Wood, Warren Beatty, Pat Hingle
Elia Kazanrejissyor
Natalie Woodaktyor
Warren Beattyaktyor
Pat HingleaktyorZLZohra LampertaktyorGLGary Lockwoodaktyor
William IngeaktyorBLBarbara LodenaktyorACAudrey ChristieaktyorWilliam Ingessenariy muallifiDADavid Amramkompozitor2Rollarda
Natali Vud — Vilma Din «Dini»…
Natali Vud — Vilma Din «Dini» Lumis
Pat Xingl — Eys Stamper
Odri Kristi — Missis Lumis
Barbara Lodin — Virjiniya «Jinni» Stamper
Zora Lampert — Anjelina
Uorren Bitti — Bad Stamper
Fred Styuart — Del Lumis
Joanna Rus — Missis Stamper
Jon MakGovern — Doktor Smayli
Jan Norris — Xuanita Xovard
Martina Bartlett — Miss Metkalf
Gari Lokvud — Allen «Tuts» Tattl
Sendi Dennis — Key
Kristal Fild — Xeyzel
Marla Adams — Jun
Linn Loring — Kerolin
Şon Garrison — Glenn
3Işlab çiqariş
Nyu-Yorkdagi Filmways Studiosʼda suratga olingan «Splendor in the Grass» filmi ssenariy muallifi Uilyam Inj…
Nyu-Yorkdagi Filmways Studiosʼda suratga olingan «Splendor in the Grass» filmi ssenariy muallifi Uilyam Inj 1920-yillarda Kanzasda ösganida tanigan odamlarining hayotiga asoslangan. U bu hikoyani 1957-yilda Inj pyesasi «Zinapoya tepasidagi qoronğilik» sahnalaştirilayotganda rejissyor Elia Kazanga aytib bergan. Ular bundan yaxşi film çiqişiga va uning ustida birgalikda işlaşni xohlaşlariga kelişib olişgan. Inj avval uni roman, keyin esa ssenariy sifatida yozgan.
Filmning nomi Uilyam Vordsvortning «Ode: Erta bolalik xotiralaridan ölmaslikka işoralar» sheʼridan olingan:
«Biz heç qaçon qaytara olmaymiz öşa lahzani,
Maysadagi uluğvorlikni, gulning buyukligini.
Qayğurmaylik, ötgan narsadan kuç olaylik…»
Ssenariy yozilişidan ikki yil oldin Inj «Gullagan şon-şaraf» (1953) pyesasini yozgan edi. Uning nomi ham şu Vordsvort sheʼridan olingan. Pyesada uzoq ajralişdan keyin qisqa vaqt ovqatlaniş joyida yana uçraşadigan, örta yoşli ikki sobiq sevişgan odam haqida hikoya qilinadi. Mohiyatan ular Bad va Dini bilan bir xil qahramonlar, faqat ularning ismlari Bus va Jekki.
Kanzas va Lumislar uyidagi sahnalar Nyu-York ştatidagi Staten-Aylendning Travis bölimida suratga olingan.
Örta maktab kampusining taşqi sahnalari Bronksdagi Horace Mann maktabida olingan. Nyu-York şahar kollejining Şimoliy kampusidagi gotik binolar Nyu-Xeyvendagi Yel universitetining örnini bosgan.
Şarşara yonidagi sahnalar Nyu-York ştatidagi Hi Fallsʼda, rejissyor Kazanning yozgi uyida suratga olingan.
Uorren Bitti televideniyada, ayniqsa «Doby Gillisning köp sevgisi» seriali takrorlanuvçi rolida çiqqandan keyin, şu filmda kinoekranga debyut qildi. U Inj bilan ötgan yili, Brodveyda Injning «Gullarni yöqotiş» pyesasida öynaganda tanişgan edi.
4Qabul qilinişi
«The New York Times» gazetasining muxbiri Bosli Krauter filmni «oçiq va şafqatsiz ijtimoiy drama, bu…
«The New York Times» gazetasining muxbiri Bosli Krauter filmni «oçiq va şafqatsiz ijtimoiy drama, bu tomoşabinning közini katta oçtiradi va uyatçan yanoqlarni yondiradi», deb atadi. U bir qança rollarning ijrosiga izoh berdi:
Pat Xingl «neft bilan boyigan bolaning otasi rolida ajoyib ijro etadi, u bolani itaradi, uradi va vaʼz qiladi, şu bilan uning yuragini ezadi».
Odri Kristi «qizning yopişqoq şirin onasi kabi şafqatsiz singdirib yuboradi».
Uorren Bitti — «ajoyib yangi kelgan» va «döstona, halol, mustahkam yigit, uning hissiy çarçoği va mağlubiyati filmdagi çuqur pafosdir».
Natali Vud «şunday gözallik va yorqinlikka egaki, u bu rolni böron kabi ehtiroslar va tuşkunliklar bilan doğsiz pokizalik va kuç bilan bajaradi. Uning ijrosida sheʼriyat bor, final sahnasidagi közlari esa bu filmning axloqiy maʼnosi va hissiy mazmunini körsatadi».
Biroq «Esquire» jurnalida yozgan Dvayt Makdonald Elia Kazanning «Sesil B. De Milldan beri qanday bölsa, şunday vulgar rejissyor bölib qolganini» tasdiqladi. U yana şunday izoh berdi:
«Variety» rollarning ijrosi haqida, Vud va Bitti «işontiruvçi, jozibali çiqişlar» körsatgan, Kristi va Xingl esa «haqiqatan ham ajoyib» bölgan, deb yozdi. Şu bilan birga, ular «kartinaning mexanik ritmida nimadir noqulay» ekanligini ham aniqlaşgan. Bu hikoyada yetişmayotgan böğinlar va ölik nuqtalar bor. Bir neça marta u keskin ravişda kulminatsiyadan ança keyingi vaqt nuqtasiga ötadi, u yerda tomoşabin qabul qila olmaydigan vahiylar va voqealar paydo böladi. Juda köp vaqt özi uçun katta ahamiyatga ega bölmagan qahramonlarga eʼtibor qaratişga sarflanadi.
Filip K. Şoyer «Los Angeles Times» gazetasida şunday yozgan: «Kartinada haqiqatan ham teatrlaşgan ortiqça narsalar bor va uning axloqi hal qilinmagan holda qolgani bilan idealistik jihatdan mos kelmaydi; şunga qaramay, bu birinçi darajali kinoişlab çiqariş va bu yil bizda bölgan bir neça muhim amerikalik dramalardan biridir».
«Washington Post» gazetasidan Richard L. Kou hikoyada «gözallik va haqiqat» topdi, lekin «ota-onalarning töxtovsiz ğöldiraşi va quloqlarga eʼtiborsizlik işonçsiz» ekanini va Kristi va Xingl qahramonlari ular qilayotgan hamma narsani «ança kam kadrda qilişi mumkin edi», deb öylagan.
«Harrisonʼs Reports» filmga «Juda yaxşi» bahosini berdi va kattalarga möljallangan mavzular «hikoyani sovun operasi pufakçasiga aylantirmaydi», deb yozdi. «Hozirgi kunda yoş, axloqsiz xatti-harakatning jinsiy modelidan töqilgan köp iplarda uçraydigan hissiy arzonlik va jirkanç qöpollik bu yerda uçramaydi. Buning örniga siz gözal Natali Vudning ijrosini topasiz, u hikoyaga maʼno beradi».
«The New Yorker» jurnalidan Brendan Gill bunga qöşilmadi va filmni «men eslay olganimça eng soxta kartina» deb tanqid qildi. U Inj va Kazan «Splendor in the Grass» filmida yugurtiradigan yoşlar real hayotdagi yoşlarga deyarli aloqasi yöqligini bilişi kerak», deb tuşuntirdi. «Heç kimda boşqa tanlov yöq, faqat bu soğlom bölmagan ösmirlar jinsiyati haqidagi ekskursiya bizning ongimizni ogohlantiriş yoki yuragimizga tegiş uçun emas, balki şahvoniy qiziqişni uyğotiş va hayratlanarli kassa muvaffaqiyati uçun möljallangan, deb taxmin qilişga majbur qiladi. Men ularning öz kuçlarini ortiqça baholaganiga umid qilmasdan turolmayman».
«Time» jurnali «ssenariy umuman olganda kartinaning eng zaif qismi, lekin ssenariy muallifi Injni buning uçun ayblaş qiyin», deb yozdi, çunki u Kazan tomonidan «qattiq tahrir qilingan» edi. Jurnal filmni «ösmirlar muhabbati va umidsizligi haqidagi nisbatan oddiy hikoya» deb atadi va u «şunçalik jargonli va bölimlarga bölingan ediki, u yurakdan yomon psixosotsiologik monografiyaga öxşardi, u yurakka ega bölmagan çekka hududning jinsiy odatlarini tasvirlaydi».
Film Rotten Tomatoes saytida 23 ta şarhga asoslangan holda 78 % ball oldi.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
Film «Entertainment Weekly» jurnalining örta maktab filmlari röyxatida 50 ta eng yaxşi film orasida 50-örinni…
Film «Entertainment Weekly» jurnalining örta maktab filmlari röyxatida 50 ta eng yaxşi film orasida 50-örinni egalladi.
2002-yilda Amerika kino instituti filmni barça davrlarning 100 ta eng buyuk sevgi hikoyasi röyxatida 47-öringa qöydi.
6Remeyk
«Splendor in the Grass» 1981-yilda teleferilm sifatida qayta suratga olingan. Unda Melissa Gilbert, Syril…
«Splendor in the Grass» 1981-yilda teleferilm sifatida qayta suratga olingan. Unda Melissa Gilbert, Syril ÖReyli va Mişel Pfeyffer rol öynagan.
7Ommaviy madaniyatda
Filmning syujet liniyasi va boş qahramoni Şon Kessidining «Hey, Deanie» nomli xit qöşiğiga ilhom bergan. [2]…
Filmning syujet liniyasi va boş qahramoni Şon Kessidining «Hey, Deanie» nomli xit qöşiğiga ilhom bergan. [2] Qöşiqni Eric Carmen yozgan va u keyinçalik uni ham ijro etgan.
Kessidining ijrosi 1978-yil qişida AQŞ «Billboard» Hot 100 röyxatida 7-öringa çiqdi.
«Hey, Deanie» filmdan töğridan-töğri ilhomlangan ikki qöşiqning ikkinçisi edi. Birinçisi esa Jeki Deşannonning 1966-yildagi «Splendor in the Grass» qöşiği edi.
1973-yilda Judi Blum kattalar uçun «Dini» nomli roman naşr etdi. Kitobning dastlabki bir neça satrida boş qahramon özini taniştiradi va tuğilişidan oz oldin onasi gözal qiz Uilmadin haqidagi filmni tomoşa qilganini tuşuntiradi. Uni hamma qisqaça Dini deb çaqirardi. Onasi kiçkina qizini birinçi marta qöliga olganda, bola çiroyli bölişini bilgan va şuning uçun uni ham Dini deb atagan. Dini obrazi davom etib, filmdagi qizning aqldan ozganini va «kulgili fermada tugaganini» biliş uçun unga deyarli 13 yoş kerak bölganini, onasi esa bu qismini unutişni maslahat berganini tuşuntiradi.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Великолепие в траве» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.