Steve Jobs

«Steve Jobs» (ingl. Steve Jobs) — 2015-yilda suratga olingan biografik drama, rejissyor Danny Boyle va ssenariy muallifi Aaron Sorkinning ön birinçi töliq metrajli filmi. Britaniya va Amerika hamkorligidagi işlab çiqarilgan film Walter Isaacsonning 2011-yildagi biografiyasi hamda Sorkin ötkazgan intervyulari asosida yaratilgan. Film Apple hammuassisi Steve Jobsning şu davrdagi ön tört yillik hayotiga, xususan, u şu vaqt içida ötkazgan uçta matbuot konferensiyasiga bağişlangan: 1984-yil 24-yanvarda Macintoş 128K ning rasmiy taqdimoti; 1988-yil 12-oktabrda NeXT kompyuterining taqdimoti; hamda 1998-yil 6-maydagi iMac G3 taqdimoti. Jobs rolini Michael Fassbender ijro etgan, Joanna Hoffman rolini Kate Winslet öynagan, Seth Rogen, Katherine Waterston, Michael Stuhlbarg va Jeff Daniels esa ikkinçi darajali rollarda iştirok etişgan.

Loyihani işlab çiqiş 2011-yilda, Isaacson kitobiga huquqlar sotib olingandan söng boşlangan. Suratga oliş 2015-yil yanvarida boşlangan. Asosiy rol uçun turli aktyorlar körib çiqilgan, söngra Fassbender nihoyat bu rolga rozi bölgan. Loyiha doirasida keng kölamli montaj işlari olib borilgan, montajçi Elliot Graham esa suratga oliş davomida ham işga kirişgan. Kompozitor sifatida Daniel Pemberton iştirok etgan, u musiqiy partituraning uçta aniq ajralib turadigan qismga bölinişiga alohida eʼtibor qaratgan.

«Steve Jobs» filmining premyerasi 2015-yil 5-sentabrda Telluride kinofestivalida bölib ötgan, Nyu-York va Los-Anjelesda çeklangan prokat esa 2015-yil 9-oktabrdan boşlangan. AQŞda filmning keng kölamli premyerasi 23-oktabrda, Buyuk Britaniyada esa 13-noyabrda bölgan hamda tanqidçilar tomonidan keng eʼtirof etilgan. Boyle rejissurasi, vizual uslubi, Sorkin ssenariysi, musiqiy jörligi, operatorlik ishi, montaj hamda Fassbender va Winslet öyini yagona ovozdan yuqori baholangan. Şu bilan birga, bu moliyaviy jihatdan muvaffaqiyatsiz çiqqan: film jahon prokatida atigi 34 million dollar yiğgan, byudjeti esa 30 million dollar bölgan. Jobsga yaqin bölgan odamlar, masalan, Steve Wozniak va John Sculley, qöyilişni yuqori baholagan, ammo film tarixiy noaniqliklari uçun ham tanqid qilingan. «Steve Jobs» 88-«Oscar» mukofotiga eng yaxşi erkak boş rol (Fassbender) va eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Winslet) nominatsiyalari böyiça nomzod bölgan, şuningdek, boşqa köplab mukofotlarga sazovor bölgan.

Aaron Sorkin film har biri 30 daqiqalik uç qismdan iborat bölişini, ularning har biri Steve Jobsning hayotidagi ön olti yilni qamrab olişini taʼkidlagan. Barça sahnalar Apple ning maşhur mahsulotlari (1984-yilgi Macintoş, 1988-yilda uning yangilangan modeli va 1998-yilgi iMac) taqdimotidan oldingi dramatik kulisdagi voqealarni oldindan körsatadi. Bu sahnalar «ikki maydon: restoran (u yerda Jobsga intervyu beriladi) va garaj (u yerda u mahsulotlarini işlab çiqadi)» fonida real vaqt rejimida ötadi, Jobs hayotidagi asosiy lahzalarni körsatuvçi bir neçta flesh-bek bilan birga.

Ssenariy muallifi, şuningdek, filmning Jobsning yetti boşqa qahramon bilan munosabatlariga qaratilişini maʼlum qilgan: jumladan, Apple hammuassisi Steve Wozniak, kompaniyaning sobiq boş direktori John Sculley, Jobsning qizi Lisa Brennan-Jobs va Mac işlab çiqiş jamoasi xodimi Joanna Hoffman bilan. Andy Hertzfeld (yana bir Mac işlab çiquvçisi) va Çrisann Brennan (Jobsning örta maktabdagi qiz dösti va Lisaning onasi) ham filmda körinadi.

Ssenariy muallifining maslahatçisi bevosita Steve Wozniak bölgan. Biroq u ssenariyning yakuniy variantini körsatişni talab qilmagan, çunki buni axloqsiz deb hisoblagan.

Danny Boyle Sorkin bilan işlaş tajribasi haqida şunday fikr bildirgan: «Uning obrösiga qaramay, u bilan işlaş haqiqatan ham qiziqarli. U özini aktyorlardan ustun qöymaydi, zarur bölsa, ularning matnini özgartirişga tayyor; bizda bunday holatlar bölgan. Aaron kerakli natijaga erişgunça ular bilan işlaşga tayyor».

Rejissyor şuningdek, bu loyihani tanlaşdagi motivini tuşuntirgan: «Ssenariyni olişimdan oldin Dave Eggersning „Doira“ romanini tugatgan edim, bu mening fikrlarimga yangi yönaliş berdi. Men hozir boşdan keçirayotgan buriliş nuqtasi haqida öylay boşladim. Menimça, texnologiyalar va ularni joriy etuvçilar hayotimizni qançalik osonlaştirganini biz kam baholaymiz. Ular bizga farovonlik olib keladi va biz ular haqida filmlar suratga olişimiz kerak. Texnik mutaxassislar bizni hukumatdan köra köproq boşqaradi. Biz ularni tanlamaganmiz, lekin ular bizning yetakçilarimizga aylanişdi». Bundan taşqari, Boyle özining yangi filmini «yaşirin trilogiya»ning bir qismi deb hisoblaşini bildirgan, bu trilogiya «Ijtimoiy tarmoq» filmidan boşlanadi (uning ssenariy muallifi ham Sorkin edi).

Ilgari bu filmni suratga olişda iştirok etişdan Leonardo DiCaprio, Christian Bale, David Fincher, Natalie Portman va Sony Pictures kompaniyasi voz keçgan edi.

Rolling Stone jurnaliga bergan intervyusida Danny Boyle teatr uçun anʼanaviy bölgan uç aktli hikoya tuzilmasidan foydalanganini aytgan: «Bu qismlar statik körinmasin, ular harakatda bölsin. Birinçi aktni 16 millimetrli plyonkaga suratga olasiz va saundtrekka darhol birinçi şaxsiy kompyuterlar ovozini eslatuvçi musiqa qöyasiz. Ikkinçi akt 35 mm plyonkaga suratga olinadi, bu yerda boşqaça musiqa va his-tuyğu bor: bu anʼanaviyroq film, 1988-yilgi film kabi körinadi. Oxirgi bölimda esa biz Alexa raqamli kamerasida suratga olamiz. Şunda biz Jobs orzu qilgan, çeksiz raqamli texnologiyalar dunyosini aks ettiramiz».

Rejissyor filmni uç qismga böliş ğoyasini şunday izohlagan: «Agar siz faqat asosiy lahzalar bilan çeklansangiz, insonni bir oz köproq oçib berişingiz mumkin. Hikoyani uç akt — boşlaniş, örta va oxir şaklida quriş ğoyasi bizning ongimizga singib ketgan. Men aytmoqçimanki, bizning uç harakatimiz Jobs hayotining boşlanişi, örtasi va oxiri emas. Lekin Aaron „asosiy hitlar“ deb ataydigan yondaşuv kam narsaga eʼtibor qaratiş, ammo uni töliq körsatiş imkonini beradi». Şuningdek, u Michael Fassbenderni Steve Jobsning nusxasiga aylantirişga intilmaganini taʼkidlagan: «Suratga oliş paytida bir neçta parik işlatdik va uning köz rangini biroz özgartirdik, çunki men uning köz rangi Lisani ijro etgan uç aktrisaning köz rangi bilan bir xil bölişini xohlardim. Siz uni uning „davomi“ sifatida körişingiz kerak. Ammo heç qanday soxta grim yöq. Michael haqida „Jobsning aynan özi“ deb aytib bölmaydi — lekin filmning oxirida siz uning Jobsga aylanganiga qasamyod qilişga tayyor bölasiz».

Boyle ssenariydagi voqealarning işonçliligiga kam taʼsir qiluvçi «kosmetik» özgarişlar mavzusiga alohida töxtalgan:

17-mayda Universal Pictures kompaniyasi kelgusi filmning birinçi teaser-treylerini eʼlon qilgan. Bir daqiqalik köriniş YouTubeʼga joylaştirilgan. Unda Steve Jobs öz kompaniyasining yangi mahsulotini qarsak çalayotgan tomoşabinlar oldida taqdim etadigan epizod bor. Iyun oyida filmning birinçi treyleri çiqarilgan, 18-sentabrda esa ikkinçisi taqdim etilgan.

Şimoliy Amerikada keng kölamli prokatga çiqiş 2015-yil 23-oktabrda bölgan, Buyuk Britaniya, Islandiya va Polşada — 13-noyabrda, Ozarbayjon, Ispaniya va Rossiyada esa — 2016-yil 1-yanvarda.

2015-yil fevralida Steve Wozniak suratga oliş boşlanişidan oldin filmning tafsilotlarini Seth Rogen bilan bir neça marta muhokama qilganini, şuningdek, bu uning Rogen talqiniga yoki filmning boşqa jihatlariga heç qanday taʼsir qilmagan deb aytgan.

Biroq Wozniak 1-iyulda çiqqan film treyleri unda aralaş hissiyotlar uyğotganini tan olgan. Xususan, dasturçini Seth Rogenning uni qanday ijro etgani hayratga solgan. «Men boşqaça gapiraman. Boşqa tomondan, men Rogen aytgan sözlarni aytmagan bölsam ham, ularning maʼnosi kamida qisman töğri. Treylerda Jobsga xos ruh sezilib turibdi — garçi u börttirilgan bölsa-da», — deb taʼkidlagan Wozniak. Şuningdek, Wozniakka filmda uning Jobs bilan qarama-qarşiligi haqidagi mavzu yoqmagan, uning sözlariga köra, bunday qarama-qarşilik heç qaçon bölmagan.

Şunga qaramay, filmning qoralama variantini körganidan söng, kompaniya hammuassisi körganlariga ijobiy baho bergan. U oldingi filmga nisbatan, unda boş rolni Aşton Kutçer ijro etgan, Michael Fassbender bilan suratga olingan bu film ança işonçli çiqqanini taʼkidlagan.

Film Sony Pictures kompaniyasi xodimlarining yozişmalari öğirlangan janjalning asosiy iştirokçilaridan biriga aylangan. Studiya biografik filmni Christian Bale Jobs rolini ijro etişi va Devid Fincher rejissyorlik qilişi hisobiga işlab çiqayotgan edi. Ikkalasi ham loyihadan çiqib ketgaç hamda Sony rahbariyatining film atrofidagi bahslari jamoatçilikka maʼlum bölgaç, prodyuser Scott Rudin Universal bilan yangi tarkibda işni davom ettiriş töğrisida kelişib olgan.

2016 — «Oscar» mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol (Michael Fassbender), eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Kate Winslet)

2016 — eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun «Sputnik» mukofoti (Aaron Sorkin), şuningdek 3 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol (Michael Fassbender), eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Kate Winslet), eng yaxşi montaj (Elliot Graham)

2016 — ikkita «Golden Globe» mukofoti: eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Kate Winslet), eng yaxşi ssenariy (Aaron Sorkin), şuningdek 2 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol — drama (Michael Fassbender), filmga eng yaxşi musiqa (Daniel Pemberton)

2016 — eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol uçun BAFTA mukofoti (Kate Winslet), şuningdek 2 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol (Michael Fassbender), eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Aaron Sorkin)

2016 — Avstraliya Kinoakademiyasi mukofotiga 3 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol (Michael Fassbender), eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Kate Winslet), eng yaxşi ssenariy (Aaron Sorkin)

2016 — AQŞ Kinoaktyorlar gildiyasi mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol (Michael Fassbender), eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol (Kate Winslet)

2016 — AQŞ Ssenaristlar gildiyasining eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun mukofotiga nominatsiya (Aaron Sorkin)

2016 — London kinotanqidçilar tögaragining eng yaxşi ikkinçi darajali ayol rol uçun mukofoti (Kate Winslet), şuningdek 5 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak boş rol (Michael Fassbender), eng yaxşi britaniyalik aktyor (Michael Fassbender), eng yaxşi britaniyalik aktrisa (Kate Winslet), eng yaxşi ssenariy (Aaron Sorkin), eng yaxşi montaj (Elliot Graham)