Taxi Driver

Nyu-York. AQŞ Dengiz piyodalari korpusining sobiq askari hamda Vetnam uruşi faxriysi Travis Bickle surunkali uyqusizlik va iç-etini yeyayotgan yolğizlikdan qoçiş ilinjida tungi taksi haydovçisi bölib işga kiradi. U ish orasidagi qisqa tanaffuslarni katta yoşdagi insonlar uçun möljallangan kinoteatrlarining qoronği zallarida ötkazadi, tungi şahar böylab kezişlaridan söng, öz keçinmalarini kundaligiga muhrlab boradi. Biroq megapolis köçalarini qoplagan jinoyatçilik, fohişabozlik va maʼnaviy tanazzul uning qalbini çuqur nafratga töldiradi, endilikda Travis uşbu köçalarni „yomon illatlardan tozalaş“ istagi bilan yaşay boşlaydi. Uning kundalik sahifalari borgan sari qahramon ruhiyatining tubsizlikka qarab qulab borayotganidan darak berar edi.

Kunlarning birida Travis prezidentlikka nomzod bölgan senator Charles Palantinening saylov ştabida faoliyat yuritayotgan gözal Betsyga köngil qöyadi. U qizni bir finjon qahvaga taklif qilib, uning işonçini qozonişga muvaffaq böladi biroq navbatdagi uçraşuvda qizning könglini mutlaqo tuşunmasligini körsatib, uni erotik filmlar namoyiş etiladigan kinoteatrga olib boradi. Bu haqoratga çiday olmagan Betsy kinoteatrni darhol tark etadi. Rad etilganidan ğazablangan va özini haqoratlangandek his qilgan Travis keyinçalik saylov ştabiga bostirib kirib, qizga alamini soçadi va u yerdan quvib çiqariladi.

Yolğizlik va muvaffaqiyatsizlik Travisning ruhiyatini battar kemiradi. Qalbidagi ğazab otaşini bosiş uçun hamkasbi Wizardga könglidagi zöravonlik va qasos haqidagi öylarini tökib soçadi, biroq hamkasbi uning gaplariga mutlaqo beparvo qaraydi. Ruhiy muvozanati butkul buzilgan Travis jismoniy maşqlarga ruju qöyadi va özini „yomon illatlardan tozalaş“ missiyasiga tayyorlay boşlaydi. U qora bozordan törtta töpponça sotib olib, palto yengiga qurolni tezda çiqarib beruvçi maxsus moslama örnatadi. Endi u senator Palantinening mitinglarida şunçaki tomoşabin emas, balki qora niyatli kuzatuvçi sifatida paydo böladi, hatto unga tahdid xati ham yozadi. Ruhiyatidagi buzilişlar amalda ham körina boşlaydi, tunlarning birida u dökonni talamoqçi bölgan qaroqçini sovuqqonlik bilan otib öldiradi va politsiya yetib kelmasidan avval voqea joyidan ğoyib böladi.

Travis köçada tez-tez Iris ismli 12 yoşli ösmir fohişa qizga közi tuşadi. Travis qizning sutenyori (qöşmaçi) hamda zöravon sevgilisi Matthew Higginsni (laqabi-Sport) göyoki mijoz sifatida aldab, qiz bilan xilvatda uçraşişga muvaffaq böladi va uni bu jirkanç hayotni tark etişga köndirişga urinadi. Şundan söng u soçini „mohawk“ uslubida oldirib, senator Palantinega suiqasd uyuştiriş maqsadida mitingga yöl oladi. Biroq maxfiy xizmat agentlari uning qölini şubhali tarzda paltosi içiga yaşirganini payqab qolişadi va bu ularda şubha uyğotadi va ortidan quvişadi, Travis esa taʼqibdan qoçib, bazör öz uyiga yaşirinişga ulguradi.

Öşa tunda u Iris saqlanayotgan fohişaxonaga bostirib kiradi. Ayovsiz otişmada dastlab Higginsni (laqabi-Sport), söngra qizning mijozi bölgan Mafiya aʼzosini otib öldiradi. Travisning özi ham bir neça joyidan oğir yaralanadi, şunga qaramay, sönggi kuçini töplab fohişaxona qöriqçisini ham mahv etadi. Qon daryo bölib oqayotgan xonada, u daxşatdan yiğlab turgan qizning yonidagi divanga holsiz qulab tuşadi. Şifoxonada koma holatiga tuşgan Travisni matbuot jinoyatçi emas, balki begunoh qizni qutqargan haqiqiy qahramon sifatida köklarga kötaradi va politsiya unga heç qanday ayblov qöymaydi. Köp ötmay Irisning Pitsburgdagi ota-onasidan minnatdorçilik xati keladi, qizlari endi xavfsiz bağrida va yana maktabga bormoqda. Jarohatlaridan soğayib, taksiçilikka qaytgan Travisning maşinasiga tasodifan Betsy ötiradi va uning jasorati haqida gazetada öqiganini hayrat bilan sözlaydi. Travis uni manziliga yetkazib qöyadi, biroq xizmat haqini olişdan boş tortib, jilmaygança xayrlaşadi. Ammo maşina harakatlanişi bilan orqani körsatuvçi oynada nimadir köziga taşlanadi, u bir lahza bezovta böladi, söng tungi şahar bağriga şönğib ketadi.