«Qora orxideya» («Qora dalia», ingl. The Black Dahlia) — amerikalik rejissyor Brayan De Palmaning şu nomli detektiv romani asosidagi filmi. Kartina 2006-yilda Venesiya kinofestivalini oçdi (premyerasi 30-avgustda bölib ötdi). Filmning Rossiyadagi prokatçisi — «Central Partnership» kompaniyasi — filmning nomini aniq tarjima qilişdan voz keçib, «Qora orxideya» variantini tanladi.
1Rollarda
Josh Hartnett, Scarlett Johansson, Aaron Eckhart
2Syujet
Los-Anjeles politsiya departamentining (LAPD) detektivlari Duayt «Baki» Blaykert va Li Blanşar boks…
Los-Anjeles politsiya departamentining (LAPD) detektivlari Duayt «Baki» Blaykert va Li Blanşar boks bellaşuvida qatnaşganidan keyin şeriklarga aylanadi. Bu bellaşuv departamentga jamoatçilik orasida köproq yordam beriş maqsadida uyuştirilgan edi. Li Bakiga öz qiz dösti Key Leykni taniştiradi va uçovi ajralmas döstlarga aylanadi. Key Li bilan intim munosabatda bölmaganini tan olganida Baki hayratga tuşadi, keyinroq esa Key uni vasvasaga solişga urinadi, lekin Baki rad etadi. Baki yana Key tanasiga «BD» harflari bilan tamğa bosilganini biladi. Bu harflar Bobbi DeUittning boş harflari bölib, Li katta bank öğirligi uçun uni hibsga oldirib, hukm qildirgani uçun karerasida muvaffaqiyat qozongan edi.
Köp ötmay, 1947-yil 15-yanvarda Elizabet Şortning bölaklarga bölingan jasadi topiladi. Matbuot uni «Qora dalia» deb ataydi. Ikkala detektiv ham bu işni oçişga iştiyoq bilan kirişadi.
Baki Elizabetning yoş aktrisa bölib, porno filmda suratga tuşganini va lesbiyanlar bilan muloqotda bölganini aniqlaydi. U lesbiyanlar keçki klubiga boradi va Elizabetga juda öxşaş Madlen Linskott bilan uçraşadi. Nufuzli oiladan çiqqan Madlen Bakiga Elizabet bilan «juda yaqin» bölganini aytadi, lekin matbuotda uning ismini tilga olmaslikni söraydi, buning evaziga jinsiy xizmat taklif qiladi. Deyarli darhol u Bakini özining boy ota-onasi bilan taniştiradi.
Li işga bölgan haddan taşqari berilib ketişi tufayli Keyga nisbatan xulqi beqaror va tajovuzkor bölib qoladi. Ötgan ish haqida şafqatsiz janjaldan keyin Baki keçirim söraş uçun Li va Keyning uyiga boradi, lekin Key unga Li Bobbi DeUittni topganini va uning oldiga ketganini aytadi. Baki DeUittni bino atriumida topadi, Li uni otib öldiradi, lekin köp ötmay bir nomaʼlum odam Lini böğayotganini köradi. Şundan söng ikkinçi hujumçi soyadan çiqib, Lining böğzini kesadi. Li va uning qotili balkondan yiqilib, halok böladi.
Lini yöqotganidan qayğurgan Baki va Key yaqinlaşib, intim munosabatga kirişadi. Ertasi kuni ertalab Baki Li va Keyning hammomidan yaşirilgan pulni topadi. Key DeUittning qiz dösti bölganini, u esa Keyni urib turganini tan oladi. Li uni qutqarib, DeUittning pulini öğirlagan va uni qamoqqa tiqqan. Baki Li DeUittni öldiriş uçun borganini tuşunadi va ğazab bilan Madlenning oldiga boradi, u yerda qörqinçli kulgan klounli rasmni köradi. Key uning ortidan ergaşib keladi va Madlenning Qora dalia bilan qançalik öxşaşligini körib dahşatga tuşadi.
Baki ish böyiça parçalarni bir-biriga boğlay boşlaydi va boşqa film, «Kulayotgan odam» dekoratsiyalari Elizabetning porno filmidagi dekoratsiyalar bilan bir xil ekanini eslaydi. Filmning titrlarida Madlenning otasi Emmett Linskott tilga olinadi. Baki Emmett eski suratga oliş maydonlaridan arzon yaşaş uylari-tuzoqlarini quriş uçun foydalanganini aniqlaydi. Hollywoodland belgisi ostidagi uylardan birida Baki Elizabet filmidagi dekoratsiyalarni tanib oladi. U omborxonadan Elizabet öşa yerda öldirilib, bölaklarga bölingani haqida dalillar topadi, şuningdek, Madlenning uyidagi rasmga va Elizabet yuzidagi dahşatli tabassumga öxşaş «Glasgow smile» tabassumli odam çizmasini topadi.
Baki Madlen va uning otasi bilan ularning uyida töqnaş keladi. U yerda Madlenning onasi Ramona Elizabetni öldirganini tan oladi. U Madlenning Emmettning qizi emas, balki uning eng yaqin dösti Jorjining qizi ekanini aytadi. Ramona Jorjining Elizabetning porno filmdagi suratga olinişini kuzatib, mahliyo bölganini gapiradi. Jorjining qizi bilan şunçalik öxşaş ayol bilan yotişi mumkinligi fikri Ramonani ğazablantirgan va u Elizabetni uyga aldab kiritib, öldirgan. Baki biror narsa qila olişdan oldin Ramona özini otib öldiradi.
Bir neça kundan keyin Li tergov vaqtida aytgan sözlarini eslab, Baki Madlenning singlisi Martani söroq qiliş uçun boradi. U Lining Madlen va Elizabet örtasidagi aloqadan xabardor bölganini va bu sirni saqlaş uçun otasini şantaj qilganini biladi. Baki Madlenni arzon motelda topadi, u yerda Lining böğzini kesganini tan oladi. Madlen Bakining uni öldirmoqçi emasligiga, faqat u bilan jinsiy aloqa xohlayotganiga işonadi, lekin Baki uni otib taşlaydi. Şundan söng Baki Keyning oldiga boradi, Key uni uyga taklif qiladi va ortidan eşikni yopadi.
3Yaratilişi
Dastlab filmning rejissyori bölişi kerak edi Devid…
Dastlab filmning rejissyori bölişi kerak edi Devid Finçer.
4Kasting
Uzoq vaqt davomida serjant Blanşar rolining nomzodi sifatida Mark Uolberg körsatilgan edi. Loyihaga De Palma…

Uzoq vaqt davomida serjant Blanşar rolining nomzodi sifatida Mark Uolberg körsatilgan edi. Loyihaga De Palma jalb etilganda Uolberg Aaron Ekxart bilan almaştirildi (Uolberg «Italiyaça talonçilik» loyihasiga ketgan edi).
Qora dalia — Elizabet Short rolini dastlab Meggi Gyllenhaalga taklif qilişgan. Aktrisa loyihada iştirok etişdan voz keçdi va rol Miya Kirşnerga ötdi.
Madlen Linskott rolini aktrisa Eva Green ijro etişi rejalaştirilgan edi, lekin u ham rozi bölmadi.
Brayan De Palma Rouz Makgouanni bu filmda suratga olişni juda xohlagan edi. Aktrisa suratga oliş boşlanişidan ança oldin Şeril Sadden rolini öynaşga taklif olgan edi.
5Suratga oliş
Barça suratga oliş işlari Bolgariya va Los-Anjeles pavilyonlarida…

Barça suratga oliş işlari Bolgariya va Los-Anjeles pavilyonlarida ötkazildi.
Bolgariyadagi pavilyon suratga olişlari uçun rassom Dante Ferretti, u Federiko Fellini va Pyer Paolo Pazolini bilan ham işlagan, maxsus 25 ta interyer-dekoratsiya yaratdi. Ular orasida Los-Anjelesdagi Çaynatauning bir qismi, şahar köçalari va jinoyat joyi bor edi. Ferretti şuningdek 1947-yil namunasidagi politsiya bölimi, «Red Arrow» motelini va «Laverne» keçki klubini qayta tikladi. Suratga oliş boşlanişidan 2 oy oldin AQŞdan Bolgariyaga zarur tarixiy detallar solingan 7 ta katta konteyner olib kelindi, Italiya va Buyuk Britaniyadan esa öşa davrning 50 ta amerikaça avtomobili keltirildi.
Dastlab filmga musiqani Jeyms Xorner yozayotgan edi, lekin 2006-yil fevralida uning örniga Mark Ayşam kelgani maʼlum böldi.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
Venesiya kinofestivali 2006 — tanlov dasturida iştirok…
Venesiya kinofestivali 2006 — tanlov dasturida iştirok etdi.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB8Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Чёрная орхидея (фильм, 2006)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
