The Chronicles of Riddick

Richard B. Riddik qutqarilgan imom Abu Al-Walid va Jek ismli qizni Gelion Prime sayyorasiga tuşirgaç, «UV» tizimidagi 6-sonli muzli sayyoraga jönab ketadi va u yerda beş yil yolğiz yaşaydi. U boşpana topib, boşi uçun pul tölaydigan ovçilarning doimiy taʼqibidan qutulmoqçi. Sayyoraga Riddik joylaşgan joy haqida xabar topgan yollanma askarlar guruhi keladi; ularga Tumbs ismli ovçi boşçilik qiladi. U Riddikni ular «Qoronğu ğazab» qamoq kemasida uçraşganidan beri izlab yuribdi. Yollanma askarlar Riçardni qölga olişga ulgurmaydi, Riddik esa Tumbsning odamlarini mohirlik bilan zararsizlantiradi. Tumbsdan u ovning anonim buyurtma bilan boşlanganini, buyurtma esa Gelion Prime sayyorasida berilganini bilib oladi. Riddik Tumbsni sayyorada qoldirib, Riddikning yaşirin joyi haqida yagona bilgan odam — Imom bilan hisob-kitob qiliş uçun Gelion Prime tomon yöl oladi.

Riddik Gelion Prime sayyorasiga noqonuniy ravişda tuşib, Imom yaşaydigan Yangi Makkaga boradi. Imomning uylangani, kiçik qizi borligi va sayyoradagi ruhoniylarning hurmatli aʼzosi ekani maʼlum böladi. U Riddikka tan olib aytadiki, yollanma askarlar qahramonni topib, uni Yangi Makkaga kelişga majbur qilişning yagona imkoniyati bölgan. Riddik Imomga kerak, çunki uning dunyosi xavf ostida va u nekromongerlar irqini töxtatiş umidida Riddikni Gelion tizimining Rahbarlari va Aereon ismli ayol bilan uçraştiradi. Şuningdek, maʼlum böladiki, Riddikka hamma narsada taqlid qilişga harakat qilgan Jek bir neça yil oldin qoçib ketgan va sarguzaştlari natijasida Crematoria sayyorasidagi qattiq rejimli qamoqxonaga tuşib qolgan. Sayyoraning yuzasi «hayot bölişi mumkin bölmagan darajada issiq». Aereon — Tort Element (Elementallar) irqining vakili — Riddikka nekromongerlar haqida gapirib beradi. Ular sayyoralarni yöq qiluvçi irq bölib, butun koinotni ölim olamiga aylantirişni, yaʼni özlarining «vaʼda qilingan yerini» yaratişni orzu qiladi. Nekromongerlar butun koinot uçun katta xavf tuğdiradi va allaqaçon öz salib yurişini boşlagan, Kömir Xaltasi yulduz tizimini yöq qilgan. Rivoyatga köra, ularga faqat heç kimning hokimiyatini tan olmaydigan kuçli va çidamli jangçilar — furiyaliklar qarşi tura oladi. Baʼzi tuğiliş dalillariga köra, Richard B. Riddik furiyalik bölişi ehtimoli bor. Riddikning endi yangi maqsadi bor: yana ğoyib bölişdan oldin Jekni Crematoriyadan olib çiqişi kerak.

Şu keçasi Gelion Prime sayyorasiga kometaga öxşaş osmonda körinadigan nekromongerlar armadasi bostirib kiradi. Şahar tozalanayotganda Imom öldiriladi, u nekromongerlar sarkardasining eng yaxşi jangçilaridan biri Irgunning qöli ostida halok böladi. Gelion Prime sayyorasining Sayyoraviy Öz-özini Himoya qiliş kuçlari sindirilib, himoyaçilar bir keçada tor-mor qilinadi va bostirib kiruvçilar texnologik jihatdan ança ustun bölgani sababli ular bosib olinadi. Ertasi kuni nekromongerlar qatʼiy şaklda sayyora aholisini öz safiga qöşilib, armiyani töldirişga yoki sayyora bilan birga halok bölişga çaqiradi. Imomni qutqarişga ulgurmagan Riddik ham şahar maydoniga keladi, maqsadi qotilidan qasos oliş; u Lord-Marşal — nekromongerlar yetakçisi oldida tiz çökmagan yagona odam böladi. Riddik raqibi bilan olişib, uni tezda öldiradi va bu Lord-Marşalning eʼtiborini tortadi. U Riddikni öz saflarida hurmatli öringa taklif qiladi, lekin Riddik rad etib, özi alohida ekanini aytadi. Lord-Marşal unga nekromongerlar anʼanasiga köra Irgunning xanjarini qoldiradi; bu anʼanaga köra «sovrinlar qotilga topşiriladi». Riddik qöriqçilar ostida va Ваако qömondonlaridan birining xotini Deym Vaako hamda nekromongerlar kultining ruhoniysi Ruhlar tozalovçisi kuzatuvida kemaga olib boriladi, u yerda uning kelib çiqişini aniqlaş uçun xotirasi skaner qilinadi. Lord-Marşal öz ölimi furiyalikning qölidan bölişi haqidagi başoratdan xabardor edi, u Riddikning furiyalik ekanini bilgaç, uni darhol öldirişni buyuradi. Riddik qandaydir taşqi yordam bilan jang qilib qoçadi, uni quvayotgan nekromongerlarning desant qayiğini esa Tumbsning birdan paydo bölgan yangi guruhi yöq qiladi; Riddik bu guruhni noprofessional va juda asabiy deb taʼriflaydi.

Şu orada Deym Vaako asirga olingan Aereondan Lord-Marşal nima uçun furiyaliklardan şunçalik qörqişini va nega uni öldirmaganini söraydi. Tort Element irqining vakili Lord-Marşal yoş jangçi bölgan paytida unga berilgan başorat haqida gapirib beradi, uni Aereon izohlagan. Başoratda aytilişiça, u furiyalikning qölidan halok böladi. Javob çorasi sifatida Furiya sayyorasi va barça furiyaliklar, jumladan çaqaloqlar ham yöq qilindi (ularni öz kindiklari bilan böğib öldirişgan). Deym erini hokimiyatni egallaşga undaydi va buning sababini şunday izohlaydi: kimdir biror narsadan qörqsa, u nekromongerlar sarkardasi bölişga haqqi yöq. Lord-Marşal Riddikdan xalos böliş umidida Vaakoni uning ortidan quvişga yuboradi.

Riddikni Crematoria sayyorasiga olib kelişadi. Sayyoraning oğir şaroitlari şundayki, uning yuzasida hayot mumkin emas. Sirt harorati tunda −300 °F (−184,44 °C) gaça, kunduzi esa +700 °F (371,11 °C) gaça kötariladi. Tumbs Riddikni mukofot evaziga qamoqxona nazoratçilariga topşiradi. Qamoqqa tuşgan Riddik mahbuslarga, ayniqsa tartibsiz jinoyatçilarga, u bilan hazillaşiş xavfli ekanini tuşuntiradi va katta bölib qolgan Jek bilan uçraşadi. Qamoqxonada şafqatsiz zörlaşlarga duçor bölgan qiz sezilarli darajada özgargan; Riddikka taqlid qilib, şafqatsiz qotilga aylangan va ismini «Kira»ga özgartirgan. Sayyora yaqinida nekromongerlar kemasining paydo bölişi va nazoratçilarda Riddik böyiça bitimning pokligiga nisbatan şubhalar tuğilişi natijasida ular bilan Tumbsning yollanma askarlari örtasida jang boşlanadi. Oğir qurollardan foydalangan öq otişmasi natijasida qamoqxonani boşqariş xonasi butunlay vayron böladi. Nazoratçilar yagona kemada sayyoradan qoçişga urinadi, qamoqxona kassasini olib ketib, çiqiş tunnelining kiriş joyini portlatib yopib qöyadi. Ular yer ostidan kema angariga qarab harakat qiladi. Yollanma askarlarning hammasi öldiriladi, ammo Tumbs qoçib qutuladi: u asosiy qamoq zonasiga tuşiruvçi mexanizm arqoniga sakrab tuşadi. Şu yerda u çiqiş tomon yöl olayotgan Riddik bilan töqnaşadi.

Riddik, uning ortidan ergaşgan Kira va ayrim mahbuslar sayyora yuzasi böylab yöl olişga majbur bölişadi. Qoçiş yoruğlik çiqişidan oldin, sirt harorati ruxsat etilgan çegarada qolganda sodir böladi. Tong yaqinlaşadi va qahramonlar çiqayotgan yoruğlik nuri ostida tirik yonib ketmaslik uçun şoşilişga majbur böladi. Şu paytda Crematoriya sayyorasiga Vaako boşçiligidagi nekromongerlar kemasi yetib keladi. Angar yonida Riddik va uning hamrohlari kemani uçişga tayyorlayotgan nazoratçilarni öldirgan nekromongerlar bilan töqnaşadi. Jang qizğin paytida Riddik huşidan ketib, zarba tölqini bilan uloqtirib yuboriladi. U huşsiz holda uçiş yölagiga yiqiladi.

Riddik huşiga kelgan bölsa-da, Vaako allaqaçon uni öldiriş uçun gravitatsion miltiqlarni unga qaratgan edi. Şu lahzada Riddikka tuşlarida yana furiyalik ayol keladi va Furiya nekromongerlar tomonidan bölaklarga bölib taşlanganini aytadi. U qölini uning kökragiga qöyadi va yorqin kaft izini qoldiradi. («Bu belgi böysunmas irqning ğazabini özida saqlaydi. Ammo oğriq böladi…»). Riddik hamma narsani eslaydi. U Furiyani, yoş Lord-Marşalni öz tuğilgan sayyorasini vayron qilayotganini köradi. Uning tanasidan ğazab tölqini otilib çiqadi va nekromongerlarni turli tomonga uloqtiradi. Riddik yana huşidan ketadi. Vaqt tugab bormoqda. Quyoş ufq ustiga çiqadi. Nekromongerlar kemasi zudlik bilan bortga yuklaş uçun signal beradi. Tirik qolgan Kira, Riddik ölgan deb öylab va sayyorada halok bölişni istamay, uçişga tayyorlanayotgan nekromongerlar kemasi tomon umidsizlik bilan yuradi.

Huşsiz Riddikni Tozalovçi qutqaradi. Içki ziddiyatlar ostida ezilgan u Riddikka Lord-Marşalning xabarini topşiradi: bu xabar Vaako Riddikni öldira olmasa, işlatilişi uçun tayyorlangan edi. Xabarga köra, agar Riddik nekromongerlarning salib yurişiga xalaqit bermasa, uning ovi töxtatiladi. Ammo ehtimol, Vaako furiyalikni öldirganini aytadi va şunda Riddikka başoratni amalga oşiriş imkoniyati paydo böladi. Tozalovçi kökragidagi furiyaliklar ğazabi belgisini, yaʼni Riddik hozirgina olgan yorqin kaft izini körsatadi va u ham furiyalik ekanini, ammo hayotini saqlab qoliş uçun nekromongerlar safiga qöşilganini tuşuntiradi; ular bilan birga u «men heç qaçon öz eʼtiqodiga aylanmagan eʼtiqod uçun dahşatli işlar qilgan». Riddik bilan suhbatdan söng u unga yöqolgan Irgunning xanjarini beradi va nekromongerlar oğriqni his qilmay qolişidan foydalanib, öz-özini sudlaydi: u Crematoriya çiqqan quyoşning qahrli nurlari ostida oçiq joyga çiqadi va tirik kuyib ketadi.

Riddik Tumbsning kemasini olib, nekromongerlar ortidan sayyorani tark etadi.

Vaako Armadaga ğolib sifatida qaytadi va hatto Lord-Marşalning özidan qahramonlik unvonini oladi. U xotiniga haqiqatni aytadi, şu jumladan ğazab tölqini haqida ham, ammo Deym erga xavotir olmaslikni va Marşal zarbaga yetarliça zaiflaşgunça kutişni maslahat beradi. Lord-Marşal özi Aereonning oldiga keladi va undan furiyalik ölimi haqidagi xabarni tasdiqlaşni yoki rad etişni talab qiladi. U faqat Lord-Marşal Smert olamini öylagandan köra oldinroq körişini aytadi, bu esa Riddikning tirik ekanini va qasos olişni orzu qilayotganini nazarda tutadi. Qörquvga yoki hatto vahimaga tuşgan Lord-Marşal butun Armadani osmonga kötariş va «Fath protokoli»ga tayyorlaniş buyruğini beradi: balandligi 2000 futli, tepasida Lord-Marşalning boşi tasvirlangan obelisklar havoga gravitatsion bulut çiqaradi, u flagmandan berilgan buyruq bilan yerga tuşib, hamma tirik narsani yöq qiladi. Gelion Prime sayyorasida juda köp askar va xodimlar qolgan, ularning kam qismi kemalarga qaytişga ulguradi. Flagmanga qaytganlar orasida Deym officer zirhida kiyingan Riddikni köradi. U bu haqda Vaakoga aytadi va erini furiyalik Lord-Marşalni zaiflaştirgunça kutib, keyin Vaakoning uni tugatib, taxtni trofey sifatida olişini taklif qiladi.

Riddik taxt zaliga kirib, Lord-Marşalni öldirişga urinadi, ammo u qarşilik körsatadi. Riddikni bir paytlar Tozalovçi kabi öz tomoniga oğdirişga urinib, Lord-Marşal unga nekromongerlar eʼtiqodiga aylantirilgan Kirani körsatadi. Kira Riddikni nekromongerlarga qöşilişga köndirişga urinadi va boşlaniş marosimi paytida u Smert koinotini «körganini», u yerda hamma narsani boşidan boşlaş mumkin bölgan mukammal dunyo ekanini aytadi. Riddik faqat Kira bilan birgami deb söraydi, lekin u javob bermaydi.

Riddik öziga yaqin bölgan hammani öldirgan odam — Lord-Marşal bilan olişadi. Aylantirilgan Kira Riddikka yordam berişga urinib, Lord-Marşalning orqasiga nayza sançadi, ammo u Kirani tikanli ustunga uloqtirib öldiradi. Jang va yarador bölişi tufayli Lord-Marşal kuçsizlanadi, şunda Vaako fursatdan foydalanib, uni öldirişga urinadi. Lord-Marşal Vaakoning öldiruvçi zarbasidan qoçadi va yiqilgan Riddik tomon tez çetga ötadi. Riddik imkoniyatni boy bermaydi va Tozalovçidan olgan xanjar bilan Lord-Marşalga öldiruvçi zarba beradi. Jang tugaydi. Deym erining Lord-Marşalni özi öldira olmagani va taxtni öziga olmagani uçun qiçqiradi. Jangni kuzatayotgan Aereon uning yakunidan jilmayadi.

Kira ölimidan qayğuga botgan Riddik, u ölimidan oldin doim uning yonida bölganini tan olganini eslab, kuçsizlanib Lord-Marşal taxtiga uning jasadi yonida ötiradi. Vaako va boşqa nekromongerlar Riddik oldida tiz çökadi, çunki nekromongerlar qoidasiga köra: «nimani öldirgan bölsang, öşaniki». Riddik közlarini kötaradi. Aereon xulosa qilib aytadi: yolğiz jinoyatçining Qoronğulik Armiyasi boşida turişi kabi taqdir burilişini heç kim kutmagan va endi koinot nima bölişini ham heç kim bilmaydi.

«The Chronicles of Riddick» filmi tanqidçilardan salbiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida film 164 ta şarhga asoslangan 29 % reytingga ega.

Film prokatda muvaffaqiyatsiz çiqdi: Box Office Mojo maʼlumotiga köra, atigi 115 million dollar yiğdi, suratga oliş xarajatlari esa taxminan 105 million dollarni taşkil etdi. «Mir fantastiki» jurnali sababni franşizaning ikkinçi filmida janrning keskin özgarişida deb hisoblaydi.

Filmning DVD dagi rejissyor versiyasi (öçirilgan sahnalar bilan) 2004-yil 16-noyabrda çiqarildi va birinçi kunning özidayoq 1,6 million nusxada sotildi. Rejissyor David Twohy filmning davomi paydo böliş imkoniyati töğridan-töğri DVD naşrining muvaffaqiyatiga boğliqligini aytdi. Vin Diesel esa işlab çiqarişda ikkita davom tayyorlanayotganini aytdi.

2004-yilda film asosida Alan Dean Foster «The Chronicles of Riddick» kitobini yozdi. 2007-yilda kitob qayta naşr etildi.

2013-yilda filmning davomi — «Riddick» filmi premyerasi bölib ötdi. Syujetiga köra, koinotning eng qidiruvdagi jinoyatçilaridan biri bölib qolgan Riddik nekromongerlar tomonidan duşmanona, unumsiz sayyorada ölişga taşlab ketiladi. U yerda mahalliy yirtqiçlarga qarşi turişga majbur böladi, keyin esa uni ovlayotgan ikki galaktik yollanma askarlar guruhi bilan töqnaşadi.