The Golden Key

Ssenariy mualliflari: Aleksey Tolstoy, Lyudmila Tolstaya, Nikolay Leşçenko

Rejissyor: Aleksandr Ptuşko

Operator: Nikolay Renkov

Rassom: Yuriy Şvets

Kompozitor: Lev Şvarts

Ovoz operatori: A. Bondarev

Qöğirçoqboşilar: S. Zonnenburg, A. Vasilyeva, K. Nikiforov, V. Pokorskaya, F. Tixonova

Qöğirçoqlar va kostyumlar rassomi: Valentin Kadoçnikov

Grim rassomi: V. Şişkov

Montaj: V. Massino

Qöşiqlar muallifi: Mixail Froman

Dirijyor: Vasiliy Şirinskiy

Kartina direktori: M. Berdiçevskiy

Qöğirçoq personajlar, jumladan Buratinoning özi iştirok etgan sahnalar ham klassik kadrma-kadr uç ölçamli animatsiya usuli bilan, ham perspektiv birlaştiriş usuli bilan suratga olingan (asosan Buratinoning Şuşara, Tortila, Alisa va Bazilio bilan özaro munosabatda bölgan sahnalari bölib, ularning barçasini qöğirçoqlar tasvirlagan), Karabas-Barabas, Papa Karlo va boşqa odam personajlar bilan bölgan sahnalarda esa ularni öynagan aktyorlar masştabga mos kelişi uçun qöğirçoqlarni öynagan aktyorlarga qaraganda kameraga ança yaqin turişgan. Bir qator sahnalarda Buratinoni ip bilan boşqariladigan qöğirçoq ifodalagan.

"Oltin kalit. Buratinoning yozuvlari" kitobida Olga Şaganova-Obraztsova özi qöğirçoqni tasvirlamagani, balki özi qöğirçoqqa aylanganini aytgan. Tomoşabinlar bu jonli odam ekanini bilişmagan. Avvalo proporsiyalarni özgartiriş kerak edi. Aktrisaga niqob — aniqroği, papier-maşedan yasalgan butun boş kiydirilgan. Olga körişi uçun niqobning yonoqlariga marla bilan qoplangan teşiklar oçilgan. Insonni foş etişi mumkin bölgan hamma narsani yaşiriş zarur edi. Ayolni fanerdan yasalgan futlyarga solib, "yoğoç bölak"ka aylantirişdi, qöl va oyoqlariga daraxt rangiga böyalgan trikotaj kiydirişdi, tizza va tirsaklariga esa qora baxmal şarnirlar yopiştirişdi. Oyoqlariga katta poyabzal, qöllariga esa karton qölqoplar kiydirişdi. Dastlab bu kiyimda harakat qiliş jismonan mumkin emasdek tuyulardi. Olga niqobning tirqişlaridan heç narsani körmas va doim nimagadir urilardi, yoğoç korset qirralari bilan qattiq qisardi, uzun poyabzal esa yurişga xalaqit berardi. Eng asosiy vazifa hamma narsani yengib, yuriş, raqsga tuşiş, sakraş va buni qöğirçoq körinişidagina emas, xulq-atvorida ham — şaddod, kulgili, yoğoç Buratino sifatida körsatişni örganiş edi. Muammo yana şunda ediki, qahramon juda kiçkina bölişi kerak edi: Papa Karlo tizzasigaça, köpi bilan 50 sm. Aktrisaning böyi 1 m 65 sm, boşdagi niqob esa yana 10 sm qöşadi, jami 1 m 75 sm çiqadi. Ortiqça 125 sm çetlab ötilişi mumkin edi, çunki ekranda odamning böyi atrofdagi narsalarga nisbatan aniqlanadi. Qöğirçoqlarni öynagan aktyorlar uçun barça buyumlar juda katta qilib tayyorlandi: narvonlar, taburetlar, stollar, öçoq ustidagi qozon. Birinçi sinov kadrlari suratga olinganda Şaganova-Obraztsova özini tanimay qoldi: kiçkina qöğirçoq yurardi, buyumlar esa oddiy ölçamda körinardi. Yana bir qiyinçilik Buratino doim kattaroq bölişi kerak bölgan tirik odamlar — Papa Karlo va Karabas-Barabas yonida turganda paydo böldi. Bu yerda rejissyor Ptuşko tufayli optik birlaştiriş yordamga keldi.

20 yil ötgaç, 1959-yilda film qayta ovozlantirildi. Yangi musiqiy yöl Algis Juraytis rahbarligida ijro etildi.

Filmning eng boşida "Mosfilm" logotipi bor;

Buratinoning ovoz tembri özgardi. Asl tahrirda Olga Obraztsovaning ovozi özgartirilmasdan yozilgan bölsa, yangi tahrirda Georgiy Vitsinning ovozi tezlaştiriş orqali qayta işlangan;

Papa Karlo ismini personajlar endi birinçi böğinga urğu berib aytadilar;

Yakuniy qöşiqning oxirgi kuplети uçun yangi matn yozilgan;

Asl tahrirda kitobdan töğridan-töğri keltirilgan ayrim replikalar özgartirildi.

Multiplikator rejissyor I. P. Ivanov-Vano yozgan: "Bu filmdagi kombinatsiyalangan suratga oliş mahoratiga nafaqat oddiy tomoşabinlar, balki köplab mutaxassislar ham hayron qolişgan. Şuning uçun ham "Oltin kalit" keyinçalik kombinatsiyalangan suratga oliş operatorlari uçun ham, multiplikatsiyani sevuvçilar uçun ham "stol kitobi", körgazmali qöllanma bölib qoldi".

Sanʼatşunos Nina Sputnitskaya filmning yaratiliş jarayonini tasvirlab, uni quyidagiça baholagan: "Bu film hozirgaça kadrda katta odam bilan kiçkina qöğirçoqni optik birlaştirişning nozik işlanganligi namunasi bölib qolmoqda".

Filologiya fanlari doktori Diana Koblenkova (Diana Viktorovna Koblenkova.) 2022-yilda çop etilgan "K. Kollodining "Pinokkio" qissasidan A. Tolstoy va A. Ptuşko filmi "Oltin kalit" (1939) gaça: siyosiy alyuziyalar muammosi" maqolasida Italiya ertagi obrazlari Ptuşko filmida 1930-yillardagi siyosiy repressiyalar kontekstida ikkilamçi şartlilik usullari orqali özgarganini taʼkidlaydi.

Stalinning rafiqasi Nadejda Allilueva va uning öz joniga qasd qiliş holatlari maqolada Malvina obrazini şakllantirişga taʼsir qilgan deb qaraladi («1939-yildagi Malvina — allaqaçon qora soçli, uning "mum yuzi" qora soçlar orasida Nadejda Allilуevaga ğalati öxşaydi, ayniqsa uning tobutdagi ölim niqobi fotosuratiga», «Malvina öz marionetka dunyosini tark etişga qaror qilganda, u tirik ayol kabi asabiylaşadi, boşidagi oq parikni taşlab, qora soçlarini oçadi va avliyo yuzi bilan zinapoyada Karabasga xayrlaşuv xatini yozadi: "Endi sizning qöpolliklaringizga çiday olmayman"»), Karabas-Barabas bilan Stalin örtasida öxşaşlik örnatiladi. Maqola muallifining fikriça, Malvinaning xayrlaşuv xati tarixiy öxşaşlikka şubha qoldirmaydi — «[Allilуevaning] xat va uning mazmuni haqida Kremlda köpçilikka maʼlum edi», deb yozadi Koblenkova. Malvina rolига esa Stalin rafiqasiga taşqi körinişi jihatidan öxşaş Tamara Adelgeym taklif qilingan, ayniqsa «oğir nigohi» bilan.

1990-yillarning boşidan film VHS videokassetalarda, şuningdek DVD da çiqarilgan. DVD da filmning ikkala tahriri — asl (1939) va qayta ovozlantirilgan (1959) naşrlari çiqarilgan.