The Reluctant Dragon

The Reluctant Dragon — 1941-yilda Amerikada suratga olingan, Walt Disney tomonidan produksiya qilingan, Alfred Werker tomonidan rejissyorlik qilingan komediya filmi bölib, RKO Radio Pictures tomonidan 1941-yil 27-iyunda prokatga çiqarilgan. Asosan, Kaliforniya ştatining Burbank şahridagi öşa paytda yangi bölgan Walt Disney Studios majmuasi böylab sayohat bölib, jonli aktyorlik va animatsiyani uyğunlaştirgan bu filmda Algonquin Round Table aʼzosi, kino aktyori, yozuvçi va komik Robert Bençley hamda Ward Kimball, Fred Moore, Norman Ferguson, Clarence Naş va Walt Disney kabi köplab Disney xodimlari özlari sifatida rol öynaydi.

Filmning birinçi yigirma daqiqasi qora-oq, qolgan qismi esa Technicolor usulida. Film asosan jonli aktyorlik sahnalaridan iborat bölib, uning davomiyligiga törtta qisqa animatsion lavha kiritilgan: Dumbo filmidagi Casey Junior haqidagi qora-oq lavha hamda uçta Technicolor multfilm: Baby Weems (rasmli ssenariy şaklida körsatilgan), Goofyʼs How to Ride a Horse va Kenneth Grahameʼning şu nomli hikoyasiga asoslangan uzaytirilgan qisqa metrajli The Reluctant Dragon. Barça animatsion qismlarning umumiy davomiyligi 40 daqiqa.

Film Robert Bençleyning uyida boşlanadi: u basseynda suzib yuradi va öyinçoq ördaklarga öq otadi. U işni çözmoqda, The Reluctant Dragon kitobining huquqlarini studiya rahbari Walt Disneyʼga sotiş uçun Burbankka borişni istamaydi. Uning xotini uni Disneyga murojaat qilişga köndiradi va ular Walt Disney Studios tomon yöl olişadi. U erda xotini Bençleyni studiya darvozasida qoldirib, xarid qilgani ketadi.

Studiyaga kelganidan söng, Bençley Humphrey ismli haddan taşqari rasmiyatçi studiya gidi (uni Buddy Pepper ijro etadi) dan yaşirinadi. Studiya böylab aylanib yurib, Bençley Disneyning bir qator işlab çiqariş jarayonlariga duç keladi va anʼanaviy animatsiya jarayoni haqida maʼlumot oladi. Uning ayrim jihatlarini Doris ismli studiya xodimi (Frances Gifford) tuşuntiradi.

Jonli rasm çiziş sinfi, bu yerda animatorlar haqiqiy odam va hayvonlarni kuzatiş orqali ularni karikatura qilişni örganişadi.

Film musiqasi va ovoz yoziş seansi, unda Donald Duckning ovozi bölgan Clarence Naş hamda Clara Cluckning ovozi bölgan Florence Gill iştirok etadi.

Dumbo filmidagi Casey Junior haqidagi multfilm uçun ovoz effektlari yoziş seansi. Bu sahnada Doris sonovoxni namoyiş etadi, u poyezd ovozini yaratiş uçun işlatilgan.

Kamera xonasi, bu yerda multiplan kameraning namoyişi körsatiladi. Bençley kamera xonasiga kirganda, film kulrang va qora-oqdan Teçnicolorga ötadi (The Wizard of Oz filmidagidek). Bu hazilkaş Bençleyni devor tösiğini buzib, qizil-kök galstukini va sariq rangdagi The Reluctant Dragon ertakining nusxasini közdan keçirişga hamda: «Ahh... Technicolor!» deb izohlaşga undaydi. Doris uni kamera xonasi böylab olib yuriş uçun kelganda, u Bençleydan uni esladimi-yöqmi, deb söraydi. Uning javobi: «Ha, lekin Teçnicolorda sen butunlay boşqaça körinasan!» Donald Duck animatsiya va animatsiyani suratga oliş mexanikasini tuşuntiriş uçun kamera stendida paydo böladi.

Siyoh va böyoq bölimi, jumladan böyaş bölimining Teçnicolorni namoyiş etuvçi montaji. Doris Bambi filmidagi nomli qahramonning tugallangan selini körsatadi (bu qahramonning birinçi körinişi edi).

Maket yasaş bölimi, bu yerda animatorlarga qahramonni barça tomonlardan tasavvur qilişga yordam beradigan maketlar (kiçik haykalçalar) yasaladi. Namoyiş etilgan maketlar orasida Lady and the Tramp filmidagi Aunt Sarah, Si va Am hamda Peter Pan filmidagi Peter Pan, Captain Hook, Tinker Bell, Mr. Smee, John va Michael Darling bor edi; ikkala film ham öşa paytda işlab çiqilayotgan edi, lekin Ikkinçi jahon uruşi tufayli keçiktirilib, faqat 1950-yillarda tugallangan. Şuningdek, Fantasia filmidagi qora zebra kentavretasi ham namoyiş etiladi, Bençley unga qoyil qoladi. Navbatçi xodim Bençleyga uning özining maketini yasab beradi; köp yillar ötib, bu maket Warner Bros. multfilm rejissyori Çuck Jones tomonidan sotib olinib, unga tegişli böldi.

Ssenariy bölimi, bu yerda bir guruh ssenariyçilar (ulardan biri Alan Ladd tomonidan ijro etiladi, ekranda eng köp vaqt u körinadi) Bençleyga yangi qisqa film ğoyasini sinab körişadi: Baby Weems. Hikoya tomoşabinlarga animatik yoki ssenariy roligi şaklida, çeklangan animatsiya yordamida körsatiladi. 20th Century Fox tomonidan uşbu filmni rejissyorlik qiliş uçun ijaraga berilgan Alfred Werker keyinçalik storyboarddan foydalangan birinçi taşqi kino rejissyor böldi; bu usulni Disney xodimlari 1930-yillarning boşida avvalgi rasmli ssenariylar asosida işlab çiqqan edi. Uşbu lavhada kameraga qarab gapirgan haqiqiy yoş studiya rassomlaridan biri John Dehner bölib, u keyinçalik yirik xarakter aktyori böldi.

Animatorlar xonasida Ward Kimball, Fred Moore va Norm Ferguson işlaydi. Bençley Kimballning Goofyni animatsiya qilayotganini kuzatadi. U va tomoşabinlarga Goofy seriyasidagi köplab «qanday qiliş kerak» parodiyalarining birinçisi bölgan yangi Goofy multfilmi How to Ride a Horse ning oldindan körsatuvi ham taqdim etiladi. (RKO keyinçalik How to Ride a Horse ni 1950-yil 24-fevralda mustaqil qisqa metrajli film sifatida qayta çiqardi, unda John McLeiş rivoyatçi, Clarence Naş esa Goofyning oti Percy rolini ijro etgan.) Goofy namoyişidan söng Bençley Fergusonning Plutoni animatsiya qilayotganini kuzatadi.

Butun film davomida Bençleydan bir qadam orqada yurgan Humphrey nihoyat uni qölga oladi va şaxsan Walt Disneyga olib boradi; Disney studiya proyeksiya xonasida yangi tugallangan filmni körsatişga tayyorlanayotgan edi. Bençley ötirar ekan, u Disneyga animatsion selni va maketni uzatadi, çöntagidan esa kentavretani topadi. Disney Bençleyni ularga qöşilişga taklif qiladi; Bençleyning biroz uyalişi va şu bilan birga yengillaşişiga, ular körsatayotgan film Bençley Waltʼdan moslaştirişni xohlagan kitob, The Reluctant Dragon asosidagi ikki roliklik (yigirma daqiqali) qisqa metrajli film ekan.

Multfilm hikoyaçining kiriş sözi bilan boşlanadi. Asosiy qahramonlardan biri, ritsarlar va qonxör ajdarholar haqidagi kitobni öqiyotgan Bola taniştiriladi. Uning otasi şoşilib yugurib keladi va u damli bir yirtqiç körganini aytadi. Bola otasini bu faqat ajdarho ekanligiga işontiradi, bu esa otani qörqitadi va u qörqqanidan qişloqqa qarab yugurib ketadi.

Keyin Bola Ajdarhoning uyiga boradi, u yerda uni dahşatli yirtqiç emas, balki uyatçan, sheʼrni yaxşi köradigan mavjudot kutib oladi. Ajdarhoning qançalik mehribon ekanligini körib hayratga tuşgan Bola u bilan döst bölib oladi. Qişloqqa qaytib kelganida, Bola ajdarho qotili Ser Giles kelganini bilib qoladi. U ajdarhoga xabar beriş uçun yuguradi va uni jang qilişga undaşni xohlaydi, lekin ajdarho heç qaçon jang qilmasligini eʼlon qilganida, u umidsizlanadi. Bola Ser Gilesni ziyorat qiladi (asl hikoyadagidek Avliyo Jorj emas), va maʼlum böladiki, Ser Giles keksa odam ekan. Bola Ser Gilesga ajdarho heç qaçon jang qilmasligini aytadi va ular uni ziyorat qilişga qaror qilişadi.

Ser Giles va Bola ajdarhoni u piknik qilayotgan paytda ziyorat qilişadi. Maʼlum böladiki, Ser Giles ham sheʼr yozişni yaxşi körar ekan, şuning uçun ajdarho va Ser Giles bir-birlariga sheʼr öqib berişadi. Keyin Bola özining sheʼrini öqişga ruxsat söraydi. Şu bahonada u gapga aralaşib, ularni jang uyuştirişga undaş uçun qiçqiradi. Ajdarho ğoyib böladi, lekin Ser Gilesning maqtovlari uni ğoriga qaytarib çiqaradi. Ajdarho va Ser Giles oxir-oqibat jang qilişga qaror qilişadi, lekin Ser Giles va Bola ketayotganda ajdarho özining bexosdan jangga rozi bölib qöyganini hayratda anglaydi va Ser Giles hamda bolaga fikrini özgartirganini aytmoqçi böladi, lekin ular unga eʼtibor bermaydi, ajdarho esa özi-özi bilan nega oğzini yumib tura olmaganini ğöldiraydi. Ertasi kuni qişloq aholisi jangni tomoşa qiliş uçun yiğiladi. Ser Giles ajdarhoni kutib turadi.

Ğoriga kirgan ajdarho jang qilişdan juda qörqadi va öt puflay olmaydi. Bola ajdarhoni «Punk Poet» deb çaqirganida, ajdarho jahli çiqib, oxir-oqibat olov soçadi. Endi u dahşatli bölganidan xursand bölib sakrab yuradi. Jang boşlanadi: Ser Giles qiliçi bilan ajdarhoni ğoriga qadar quvadi, u yerda ular çoy içişadi va jang qilayotgandek köriniş uçun şovqin çiqarişadi. Oçiq joyda ular bir-biriga hujum qilib, ulkan bulut hosil qilişadi. Içkarida ular raqsga tuşişadi va Ser Giles ajdarhoning öldiriliş vaqti kelganini aytadi, lekin faqat körinişga, buni eşitib ajdarho hayajonlanadi. Ser Giles nayzasini ajdarhoning qöltiği ostiga qöyadi, keyin ajdarho buluti içidan sakrab çiqib, dramatik ölim sahnasini ijro etadi. Hikoya ajdarhoning jamiyat tomonidan qabul qilinişi bilan yakunlanadi, şunda ajdarho sheʼr öqiydi:

I promise not to rant or roar, and scourge the countryside anymore!

Animatorlar Ser Gilesni Don Kixotga biroz öxşatib çizişgan.

Film Bençley va uning xotini uyga qaytayotgani bilan yakunlanadi; xotini unga filmni sota olmaganini aytib tanbeh beradi va Bençley sekinlik qilgani uçun huquqlarni sotiş imkoniyatini boy berganini, çunki Disney allaqaçon film suratga olib bölganini aytadi. U Donald Duck uslubida «phooey» deb javob beradi.

Film 1941-yildagi Disney animatorlarining grevasi örtasida çiqarildi. Greva qatnaşçilari filmning premyerasida Disneyni adolatsiz biznes amaliyoti, kam maoş, eʼtirofning yöqligi va fovurtizmda ayblovçi yozuvli plakatlar bilan piket ötkazdilar. Bir kinoteatr oldida hamdardlar köçada «"The Reluctant Disney" yozuvi bilan bezatilgan ajdarho kostyumi» kiyib yurişdi.

Baʼzi tanqidçilar va tomoşabinlar film Snow White and the Seven Dwarfs yoki Pinocçio uslubidagi töliq metrajli animatsion film emasligidan norozi bölişdi, u aslida törtta qisqa multfilm va turli jonli aktyorlik lavhalarining töplami edi. Boşqa tomondan, Photoplay filmni «Disneyning serunum miyasiga kelgan eng aqlli ğoyalardan biri» deb atadi va u «Disney studiyasi böylab Cookʼs tour, Mickey Mousedomʼning pardasi ortidagi köriniş va Disneyning sönggi ikki multfilm filmi»ning noyob uyğunligiga olib keladi, deb yozdi... «Yaxşi öylangan va ijro etilgan».

The Reluctant Dragon filmini suratga oliş 600 000 dollarga tuşdi va 960 000 dollar daromad keltirdi, şundan 460 000 dollari AQŞ va Kanadadan tuşdi.

Film beşta şarh asosida Rotten Tomatoesʼda 100% reytingga ega böldi.

Zamonaviy tanqidçilar ajdarhoning xatti-harakatlarini osonlik bilan gey sifatida talqin qiliş mumkinligini taʼkidlaşdi. Sean Griffin «nozik erkakning quvonçi va qabul qilinişi»ni qayd etib, şunday deydi: «Ajdarhoda uzun, ifodali kirpiklar bor va u heç qanday tajovuzkor xislatga ega emas, hikoya davomida ajdarho raqsga tuşib, aylanib yuradi... Film ajdarhoning mayin yuriş va nozik körinişini masxara qilişini aniq körsatadi. Şunga qaramay, film ajdarho jang qilişga işonmasligini ham aniq qilib körsatadi va uçun uni maxsus masxara qilmaydi... Xuddi Ferdinand the Bull filmidagidek, The Reluctant Dragon ham fantaziya niqobi ostida oson öqiladigan gey qahramonni körsatadi va boşqa qahramonlarning uni öz holiça qabul qilişini namoyiş etadi».

Disney 1987-yilda animatsion «Reluctant Dragon» qismini Morris the Midget Moose qisqa filmi bilan birga VHS formatida çiqardi, 1988-yilda esa uni Walt Disney Mini-Classics seriyasi doirasida yana çiqardi. Töliq metrajli film faqat Disney Stores dökonlarida sotiladigan naşrda VHS formatida çiqarildi.

2002-yil 3-dekabrda asl töliq metrajli film DVD formatida asl teatr şaklida (jonli aktyorlik studiya ekskursiyalari bilan) Walt Disney Treasures: Behind the Scenes at the Disney Studio nomi bilan çiqarildi.

2007-yilda u yana asl teatr versiyasida DVD formatida çiqarildi, bu safar faqat Disney Movie Club uçun eksklyuziv DVD sifatida, faqat klub aʼzolari poçta yoki onlayn buyurtma orqali sotib olişlari mumkin edi. Köp ötmay, bu DVD Disney Movie Rewards dasturida ham boşqa Movie Club eksklyuziv mahsulotlari bilan birga mavjud böldi.

«Reluctant Dragon» qismi Disney Animation Collection Volume 6 DVD töplamida asosiy diqqat markazida bölib, unga yana uçta qisqa multfilm kiritilgan, bu töplam AQŞʼda 2009-yil 19-mayda çiqarilgan. Töplamdagi boşqa filmlar Ferdinand the Bull, Goliath II va Johnny Appleseed edi. Buyuk Britaniyada «Reluctant Dragon» qismi Mickey and the Beanstalk bilan juftlaştirilib, 2004-yilda Disney Fables Volume 6 nomi bilan DVD formatida çiqarilgan.

2014-yil 12-avgustda The Reluctant Dragon ning töliq metrajli HD versiyasi The Adventures of Ichabod and Mr. Toad/Fun and Fancy Free Blu-ray töplamida bonus sifatida çiqarildi.

Film töliq komiks adaptatsiyasi (tegişli ravişda nomli qisqa film, How to Ride a Horse va Baby Weems ni öz içiga oladi) Dell Comics naşriyoti çop etgan Four Color #13 sonida çiqdi, unga Donald Duck multfilmi Old MacDonald Duck ning adaptatsiyasi va Fantasia filmidagi The Sorcererʼs Apprentice ning nasriy adaptatsiyasi ham qöşilgan.

The Reluctant Dragon va Ser Giles 1988-yilgi Touchstone Pictures/Amblin Entertainment filmi Who Framed Roger Rabbit da bir neça qisqa körinişlarda qatnaşadi. The Reluctant Dragon House of Mouse da ham qisqa körinişlar qiladi, eng muhimi, kiriş qismining boşida.

The Reluctant Dragon 2009-yilgi University of Miçigan parodiya musiqiy spektakli «A Very Potter Musical» da Draco Malfoy house cup turnirida kuraşişi kerak bölgan ajdarho sifatida tilga olingan.