Pensilvaniyadagi Covington posyolkasi aholisi örmon bilan butunlay öralgan. Ular örmonda «Biz nomini aytmaydiganlar» deb ataladigan mavjudotlar yaşaydi, deb işonadi, şuning uçun qişloq çegarasidan çiqmaydi. Keçasi signal minorasida soqçilar navbatçilik qiladi, mavjudotlarga qarşi esa sariq rang işlatiladi. Posyolkada dori yetişmasligi sababli kiçik bola vafot etgaç, yoş Lucius Hunt dori oliş uçun örmon orqali şaharga borişga ruxsat söraydi.
Filmning rejissyori va ssenariy muallifi — M. Night Shyamalan, prodyuseri ham şu. Boş rollarda Bryce Dallas Howard, Joaquin Phoenix, Adrien Brody, William Hurt, Sigourney Weaver va Brendan Gleeson ijro etgan. Musiqasini James Newton Howard yozgan, u şu ish uçun «Oskar» mukofotiga nominatsiya olgan. Film tarixiy triller janrida, Blinding Edge Pictures studiyasida suratga olingan va 2004-yil 30-iyulda AQŞda prokatga çiqqan. Tanqidçilar uni aralaş baho bilan qabul qildi, dunyo böyiça 256,7 million dollar yiğdi.
1Rollarda
Bryce Dallas Howard, Joaquin Phoenix, Adrien Brody
·Ensiklopediyadan
«Sirli örmon» (ingl. The Village; sözma-söz tarjimasi: «Qişloq») — 2004-yilda suratga olingan amerikalik tarixiy triller. Ssenariy, prodyuserlik va rejissyorlik işlari M. Night Şyamalanga tegişli. Boş rollarda Bryce Dallas Howard, Joaquin Phoenix, Adrien Brody, William Hurt, Sigourney Weaver va Brendan Gleeson iştirok etgan. Hikoya qörquv içida yaşaydigan qişloq aholisi haqida bölib, ular qişloq çegarasidan taşqaridagi örmonda yaşovçi mavjudotlardan qörqib yaşaydi.
«Sirli örmon» filmi tanqidçilar tomonidan aralaş baho oldi va butun dunyo böyiça 256,7 million dollar yiğdi. James Newton Howard filmdagi musiqasi uçun 77-chi «Oskar» mukofoti marosimida eng yaxşi musiqa nominatsiyasiga körsatildi.
2Syujet
Pensilvaniya ştati, XIX asr oxiridagi odatiy protestant posyolkasi Covington. Posyolka atrofi örmon bilan…
Pensilvaniya ştati, XIX asr oxiridagi odatiy protestant posyolkasi Covington. Posyolka atrofi örmon bilan öralgan bölib, unda xavfli mavjudotlar yaşaydi — Those We Do Not Speak Of («Biz nomini aytmaydiganlar»). Mavjudotlar bilan çegaralarni buzmaslik töğrisida yaşirin şartnoma tuzilgan, ammo hujum bölişi ehtimoliga qarşi Covington atrofi ustunlarga örnatilgan moyli maşʼalalar bilan himoya çiziği bilan öralgan.
Keçasi signal minorasida soqçilar navbatçilik qiladi. Ularning vazifasi, agar mavjudotlar içkariga kirişga urinsa, qönğiroqni çaliş. Soqçilar sariq plaş kiyib yuradi, çunki sariq rang mavjudotlarni qörqitadi, deb hisoblanadi. Ustunlarga sariq bayroqlar osilgan va ustunlar sariq böyoq bilan böyalgan. Posyolkada qizil rang «yomon» hisoblanadi va Biz nomini aytmaydiganlarni öziga jalb qiladi, deb işonilgan.
Posyolka aholisi şu örmon orqali atrofdagi dunyodan butunlay ajralgan bölib, bu dunyoni «şaharlar» deb ataşadi. Ammo ular özlarini kamsitilgan his qilmaydi, çunki oqsoqollarning taʼkidlaşiça, şaharlar gunoh va buzuqlikka botgan. Şaharlarda pul hukmronlik qiladi, u uçun odamlar öldiriladi va u faqat baxtsizlik keltiradi. Covingtonning natural xöjaligi esa aholini oziq-ovqat, kiyim-keçak va barça zarur narsalar bilan taʼminlaydi.
Film Daniel Niçolsonning — oqsoqollardan birining gödak öğlining dafn marosimi bilan boşlanadi. Körinişidan, dori-darmonning yetişmasligi bolani davolaşga imkon bermagan. Posyolkaning yoş aholisi Lucius Hunt oqsoqollardan örmon orqali ötib, şaharlardan dori olib kelişga ruxsat söraydi, şunda yangi ölimlarning oldi olinadi. Uning fikriça, mavjudotlar «yaxşi niyatni taxmin qiling» degan asosiy tamoyilga amal qiladi va çegarani buziş maqsadini bilgaç, unga zarar yetkazmaydi. Oqsoqollar rad etadi — şartnomani buziş va barça aholi hayotini xavf ostiga qöyiş mumkin emas. Şu paytda posyolkada mavjudotlar paydo bölganining dahşatli belgilari körina boşlaydi — terisi butunlay şilib olingan hayvon jasadlari.
Posyolka aholisidan biri, Noah Percy, boşi bilan muammosi bor, ammo mavjudotlar oldidagi mistik qörquvdan butunlay xoli, qayerdandir «yomon» qizil rangli mevalar olib keladi. Ertasi kuni himoya çiziği atrofida aylanib yurganda Lucius Hunt örmonga bir neça ön metr çuqur kirib boradi va u yerda xuddi şunday mevalarni topadi. Ammo deyarli darhol u özini kuzatayotganlarini sezadi va şoşilib örmondan çiqib ketadi. Noah Percy örmonga borib, mavjudotlar tomonidan öldirilmaganini tuşunib, Lucius oqsoqollarni yana bir bor şaharlarga ketişiga ruxsat berişga köndirişga urinadi.
Biroq tez orada posyolkada töy nişonlanayotganda mavjudotlar, göyo Şartnomani buziş mumkin emasligini ogohlantirgandek, Covingtonga hujum qiladi — çorva mollarini söyib, öldirilgan hayvonlarning terisini şilib oladi. Yana bir kundan keyin mavjudotlardan biri keçasi posyolkaga kirib, köçalar böylab namoyişkorona yuradi va eşiklarda qizil böyoq bilan belgilar qoldiradi. Posyolka aholisi dahşatga tuşadi. Lucius Hunt örmon çegarasini buzişi şu voqealarga sabab bölgan, deb hisoblaydi, buni oqsoqollarga maʼlum qiladi va ularni şaharlarga ketişga köndiriş urinişlaridan voz keçadi.
Ammo maʼlum vaqt ötgaç kutilmagan voqea yuz beradi. Jinoyatçilik ularning tinç qişloğiga kirib keladi. Ahmoq Noah Percy heç qanday zararsiz va sodda emas ekan. U posyolka boşliği Edward Walkerning kör qizi Ivyʼga havas qilib, uning kuyovi Lucius Huntni piçoq bilan oğir yaraladi. Noah, sud-tergov davom etayotgan paytda, omborga qamab qöyiladi, mahalliy şifokor esa Luciusga yordam berişga harakat qiladi. Ammo Luciusning yaralari infeksiyalangan va u ölim töşagida yotibdi. Unga infeksiyani töxtata oladigan dori kerak.
Oqsoqollar Ivyga çegarani buzib, şaharga borib, kerakli dorilarni sotib olişga ruxsat berişadi. Kör qiz örmon orqali ötişi kerak. Butun jamoa uning «örmonda hammadan yaxşi yurişini» işonç bilan taʼkidlaydi, garçi heç kim buni tekşirmagan, çunki örmonga kiriş taqiqlangan. Ivyning otasi Edward Walker uni «taqiqlangan omborga» olib boradi va qiz mavjudotlar bilan uçraşişdan qanday qoçiş kerakligini tuşuntiradi.
Ammo örmonda Ivy baribir mavjudot bilan uçraşadi — qizil xalat kiygan dahşatli antropomorf yirtqiç. Kör, ammo ayyor qiz uni aldab, çuqurga itaradi va u yerda mavjudot, ehtimol umurtqa poğonasini şikastlab, halok böladi. Keyingi lahzada ayon böladiki, mavjudot kostyumi içida qoçgan Noah Percy bölgan. Ammo kör Ivy buni körmaydi.
Flesh-bek orqali posyolkaning asosiy siri oçiladi: Ivyni omborga olib borgan otasi, qizga qöllari bilan qörqinçli mavjudotlar — Biz nomini aytmaydiganlar kostyumlarini taniy olişni buyuradi. U tan oladiki, örmonda heç qanday dahşatli mavjudotlar yöq, bu şunçaki afsona — yoşlar gunoh va pul bilan zaharlangan şaharlarga ketib qolmasligi uçun oqsoqollar navbatma-navbat kostyum kiyib, dahşatli tovuşlar çiqarib, posyolkani qörquvga soladi.
Ivy örmonning oxiriga yetib boradi va ösimlik bilan qoplangan tösiqqa duç keladi. Undan oşib ötib, u XX asr oxiridagi dunyoga tuşib qoladi. Jipda unga tabiatni muhofaza qiliş hududining perimetrini qöriqlovçi patrul yaqinlaşadi. Dastlab u qizni hududga kirişga urinayotgan oddiy odam deb öylaydi. Ammo qiz örmondan kelganini bilib, oqsoqolning xatini öqigaç, soqçi Ivyning iltimosini bajarişga rozi böladi — qöriqlaş postlaridan birida kerakli dorilarni topib, ularni unga beradi va Ivyga tösiq orqali örmonga qaytib ötişga yordam beradi. Post boşliği böysunuvçisini qattiq tanbeh bergan, ammo uning harakatlarini sezmaslikka harakat qilgan. Ivy Covingtonga qaytadi.
Filmning oxirida posyolkaning kelib çiqiş tarixi töliq oçiladi. Ivyning otasi Edward Walker — juda boy va taʼsirçan odam, tarix professori va eskapist — 1970-yillarda «tabiatni muhofaza qiliş zonasi»ni taşkil etib, uning içida öşa posyolkani qurgan. Fikrdoşlari bilan birgalikda u jamoa asos solgan — zöravonlik va adolatsizlikka joy yöq, yaxşi va jentlmenlik XIX asrning kiçik idealizatsiya qilingan olami. Endi qişloqda asosçi oqsoqollardan taşqari faqat ularning bolalari va nevaralari yaşaydi. Tabiatni muhofaza qiliş zonasi ustidan samolyotlarning uçişi taqiqlangan, «qöriqxona» perimetri yuqori maoşli xavfsizlik xizmati tomonidan puxta patrul qilinadi. Qöriqçilar özlarini şunçaki tabiatni qöriqlayotganiga işonadi. Örmon tösiğining içiga heç bir begona kirişga haqqi yöq, barça urinişlar töxtatiladi. Barça oqsoqollar zöravon jinoyatlar natijasida yaqinlarini yöqotgandan keyin zamonaviy dunyodan ketiş qarorini qabul qilgan.
Edward Walker Lucius Huntni qutqarişga, aqldan ozgan Noah masalasini hal qilişga va posyolka sirini saqlab qolişga muvaffaq böldi. U işonadiki, kuçli ruhli Ivy va unga sadoqatli Lucius kabi insonlar keksa oqsoqollardan keyin jamoani boşqara oladi. Kör Ivy tösiq ortidagi dunyoni köra olmagan, Noah Percyning ölimi esa aholini qörqitiş uçun işlatiladi — u Şartnomani buzib, örmonga kirgan va şu sababli Biz nomini aytmaydiganlar tomonidan öldirilgan. Jamoa mavjudligini davom ettiradi.
3Tanqid
Rotten Tomatoes agregator saytida film 220 ta şarh asosida 43% tasdiqlaş reytingiga ega, örtaça baho 5,4/10.…

Rotten Tomatoes agregator saytida film 220 ta şarh asosida 43% tasdiqlaş reytingiga ega, örtaça baho 5,4/10. Saytdagi tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «„Sirli örmon“ yetarliça dahşatli, ammo oxiri Şyamalanning öziga xos burilişi bilan hafsala pir qiladi». Metacriticʼda film 40 ta şarh asosida 44 ball oldi, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar» degani. CinemaScore söroviga köra tomoşabinlar filmni A+ dan F gaça bölgan şkalada «C» deb baholaşgan.
Roger Ebert filmga bir yulduz qöydi va yozdi: «„Sirli örmon“ — kolossal xato, özini tasdiqlay olmaydigan asosga qurilgan film, şu qadar aniq asos-ki, agar film şunçalik qotillik darajasida qoronği bölmaganida, kulgili bölardi… Oxirini muvaffaqiyatsizlik deb ataş nafaqat kulminatsiyaga, balki kiriş qismlariga ham haqorat bölardi. Heç kimga sir emaski, „Hammasi tuş edi“ bilan soliştirganda hikoya originalligi böyiça biz bir poğona yuqoriga kötarildik, xolos. U şunçalik ahmoqki, sirni bilib olganimizda filmni orqaga örab, uni unutmoqçi bölamiz». Ebert bu filmni 2004-yilning önçi eng yomon filmi deb atadi va keyinçalik uni özining «Eng yomon körilgan filmlar» röyxatiga kiritdi. Şuningdek, film «yomonlik» davrlarida konformizm masalalarini kötargan bölsa-da, bu mavzularga «qarşi turiş» uçun kam narsa qilganligi haqida fikrlar ham bildirilgan. Slateʼdan Michael Agger şunday izoh bergan: Şyamalan «taşqi mantiq taʼsiri ostida bölaklarga bölinib ketadigan yopiq filmlar»ni suratga olişda davom etmoqda.
Filmning köplab muxlislari ham bor. Tanqidçi Jeffrey Westhoff qayd etdiki, filmning kamçiliklari bölsa-da, ular filmni albatta yomon qilmaydi va «Şyamalan, har doimgidek, atmosfera va dahşatni ustalik bilan yaratadi». The Daily Telegraphʼdan Philip Horn keyinroq yozgan şarhida taʼkidladi: «Bu nafis yaratilgan allegoriya Amerikaning öz-özini tahlil qilişi köpçilik tomonidan notöğri tuşunilgan körinadi».
Ekranga çiqqanidan beri film yana bir qança ijobiy şarhlar oldi, jumladan Voxʼdan Emily St. James va SlaşFilmʼdan Chris Evangelista uni Şyamalanning eng yaxşi filmlaridan biri deb hisoblagan; Colliderʼdan Adam Çitwood xotimani, Howard, Phoenix va Hurtning öyinini hamda operatorlik işini maqtagan; Syfy Wireʼdan Kayleigh Donaldson esa operatorlik işini maqtab, «…[film] Şyamalan falsafasining eng yorqin namunalaridan biri, yaxşi yoki yomon bölişidan qatʼi nazar» degan. IGNʼdan Carlos Morales film çiqiş paytida notöğri tuşunilgan, deb taʼkidlaydi, çunki uni notöğri ravişda dahşat filmi sifatida joylaştirişgan va tomoşabinlarning Şyamalanning oldingi uç filmi şakllantirgan kutişlari ham sabab bölgan. «Asosiysi, tomoşabinlar xohlagan film Şyamalan suratga olgan filmdan butunlay boşqa edi».
Frantsiyada Cahiers du cinéma jurnali filmni baholab, uni 2004-yilning eng yaxşi filmlari yillik röyxatida ikkinçi öringa qöydi. Boşqa baʼzi frantsuz kino tanqidçilari ham uning zavqini bölişgan, masalan, «Le Monde» gazetasi filmni «11-sentabrdan keyingi dahşatli ertak», «fantaziya niqobidagi siyosiy film, ibtidoiy taşvişlar va umumiy intilişlar bilan suğorilgan buyuk gözallik asari» deb atagan. Ammo filmga umumiy munosabat ziddiyatli bölib qolmoqda: Libération uni «yansenistik şolğom» deb atagan, u «qahramonlarining izolyatsionizmidan taşvişlanayotgandek körinadi, lekin avvalo ularning qörquvlarini tuşunişini va ularga hamdard ekanini körsatadi»; Télérama esa rejissyorni «yana özini Hitçcock deb öylayotgan» deb taʼriflagan.
4Kasting
Dastlab asosiy rolni Kirsten Dunst ijro etişi taxmin qilingan edi. Ammo 2003-yil may oyi oxirida u loyihani…

Dastlab asosiy rolni Kirsten Dunst ijro etişi taxmin qilingan edi. Ammo 2003-yil may oyi oxirida u loyihani tark etib, Cameron Croweʼning «Elizabethtown» (Elizabethtown) filmida suratga olinişni afzal kördi. Uning örniga Şyamalan (hatto oldindan prosluşka qilmasdan) rejissyor Ron Howardning qizi Bryce Dallas Howardni olişga qaror qildi — bu rol uning katta kinodagi debyuti edi. Lucius Hunt roli esa aynan aktyor Joaquin Phoenix uçun yozilgan va u ham şu rolni ijro etdi. Noah Percy rolini Aşton Kutçer ijro etişi kerak edi, ammo rahbariyat bilan kelişmovçiliklar tufayli u loyihadan çiqarildi va rol Adrien Brodyga ötdi.
5Suratga oliş
Loyihaning dastlabki bosqiçida filmning nomi «Leslar» (The Woods) edi. 2003-yil oktyabr boşida hozirgi nom…

Loyihaning dastlabki bosqiçida filmning nomi «Leslar» (The Woods) edi. 2003-yil oktyabr boşida hozirgi nom paydo böldi. Ehtimol, sabab xuddi şu nomdagi boşqa loyiha bölgan — Agnes Brucknerning boş rolida, u ham 2003-yil kuzida suratga olinişi va 2004-yil davomida çiqişi rejalaştirilgan edi.
Rejissyor dastlab Biz nomini aytmaydiganlar dizaynini boş tomonida katta soçli boşi bor, töğri yuradigan şer körinişidagi monstr sifatida qilmoqçi bölgan, ammo yaratilgan obrazni körgaç, bu juda ğayrioddiy va kartina konsepsiyasiga mos emas, deb qaror qilgan. Ssenariyni öqigandan keyin tungi dahşatli tuşlar körgan Sigourney Weaver esa film kinematografdagi eng dahşatli filmlardan biri bölişi kerak, deb taʼkidlagan. Natijada mavjudotlar aniq tabiiy prototipga ega bölmagan antropomorf monstrlar qiyofasini oldi. Ssenariyga ikkita tubdan farqli sanʼat asari taʼsir körsatgan — «Böronli tepalik» romani va 1933-yilgi «King Kong» filmi.
Filmni suratga olişdan oldin aktyorlar bir hafta XIX asr muhitidagi öquv lagerida yaşaşgan. Asosiy voqea sodir böladigan Covington qişloğini filmga oliş uçun işçilar guruhi örmon vodiysida «noldan» qurgan, bunga 11 hafta ketgan.
Suratga olişning birinçi kuni 2003-yil 8-oktyabr bölib, u dekabr örtasida yakunlangan. Şunday qilib, filmni suratga oliş ikki oydan biroz kam davom etgan. Suratga oliş Pensilvaniya ştati, Çester okrugi va Filadelfiyada ötkazilgan. Bundan taşqari, ayrim sahnalar Delaver ştatidagi Centreville va Nyu-Jersi ştatidagi Pedricktown şaharlarida suratga olingan.
6Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Таинственный лес» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
