Topaz

«Topaz» (ingl. Topaz) — Alfred Xitçcok rejissyorligidagi 1969-yilda ekranga çiqqan casus filmi. Leon Yurisning romani asosida suratga olingan.

Frederik Stafford — Andre Devro

Dani Robin — Nikol Devro

Jon Vernon — Riko Parra

Karin Dor — Xuanita de Kordova

Klod Jad — Mişel Pikar

Mişel Syubor — Fransua Pikar

Mişel Pikkoli — Jak Granvil

Filipp Nuaré — Anri Jarr

Per-Aksel Arosenius — Boris Kusyonov (Yurisning romanida bu qahramon Kuznetov familiyasiga ega, bu rus familiyasi «Kuznetsov»ning noaniq transkripsiyasi)

Rosko Li Braun — Filipp Dyubua

Jon Forsayt — Maykl Nordstrom

Tina Xedstryom — Tamara Kuzenova

Sonya Koltoff — xonim Kuzenova

Karlos Rivas — Ernandes

Don Randolf — Luis Uribe

Anna Navarro — Karlotta Mendosa

Lyuis Çarlz — Pablo Mendosa

Jorj Skaff — Rene DʼArsi

Jon Van Drilen — Klod Mart

Şandor Sabo — Emil Redon

Rojer Til — Jan Şabri

Jon Roper — Tomas

Enn Doran — xonim Forsayt (titrlarda körsatilmagan)

Potentsial hit syujeti studiya tomonidan Xitçkokka majburan yuklangan edi; studiya modali siyosiy romanni ekranlaştiriş huquqlarini sotib olgan edi. Xitçkokning ijodi böyiça taniqli mutaxassisning sözlariga köra, natija «kino tarixidagi eng notekis filmlardan biri» böldi, unda dahoning yorqin lahzalari reaksion banallik ommasida ğarq böladi.

Film 1962-yildagi frantsuz josusi Filipp de Vojoli va «Sapfirlar» janjallari haqiqiy voqeasiga asoslangan edi, öşa paytda yuqori martabali frantsuz amaldorlari sovet josuslari sifatida foş etilgan edi. Xitçkok bu işini muvaffaqiyatsiz deb hisoblagan, çunki u tugallangan ssenariysiz va aktyorlar yetişmagan holda işlab çiqarişga qöyilgan. Natijada Xitçkok filmning turli yakunlari bilan ikki versiyasini suratga oldi (qisqa versiya — 127 daqiqa, uzun versiya — 143 daqiqa).

Oldingi «Yirtilgan parda» filmida amerikalik yulduzlar bilan muvaffaqiyatsiz tajribadan söng, Xitçkok yevropalik aktyorlar bilan işlaşni afzal kördi. Natijada kiçik rollarda frantsuz kinematografining yulduzlari Mişel Pikkoli Topaz boşliği Jak Granvil rolida va Filipp Nuaré Anri Jarr rolida suratga tuşdi. Klod Jadning xotiralariga köra, Xitçkok boş rolga (Stafford ijro etgan) Mişel Pikolini olmaganidan afsuslangan. Mişel Pikar rolini ijro etgan Klod Jad «Topaz»dan oldin Fransua Tryuffoning «Öğirlangan öpişlar» filmida rol öynagan.

1968-yil bahorida Filipp Nuaré otdan yiqilib, oyoğini sindirib oldi. Şu sababli uning agenti Xitçkokka aktyor tayançsiz filmda suratga tuşolmasligini aytdi.

1970-yilda film AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining eng yaxşi rejissyorlik (Alfred Xitçkok) va eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (Filipp Nuaré) mukofotlarini oldi.