Unbreakable

«Unbreakable» (ingl. Unbreakable) — 2000-yilda çiqqan superqahramonlik trilleri bölib, uning ssenariy muallifi, rejissyori va prodyuseri M. Night Şyamalan böldi. Boş rollarda Bruce Willis, Samuel L. Jackson, Robin Wright, Spenser Treat Clark va Charlize Theron ijro etgan. «Unbreakable» şu nomdagi film seriyasining birinçi qismi bölib, u «Eastrail 177 Trilogy» nomi bilan ham tanilgan. Filmning boş qahramoni, qöriqçi Devid Dann (Willis) temir yöl halokatiga uçraydi, lekin heç qanday jarohat olmaydi. Komikslar galereyasining egasi Elayja Prays (Jackson) yordamida u özida odamga xos bölmagan qobiliyatlar borligini kaşf etadi.

Filmni suratga oliş 2000-yil aprelida boşlangan va öşa yilning iyulida yakunlangan. «Unbreakable» 2000-yil 22-noyabrda prokatga çiqdi. U tanqidçilardan ijobiy şarhlar oldi: ular filmning estetikasini, aktyorlar öyinini, syujetning hissiy tomonini va Jeyms Nyuton Xovardning saundtrekini yuqori baholadi. Köpçilik «Unbreakable»ni Şyamalanning eng yaxşi filmlaridan biri va superqahramonlar haqidagi eng yaxşi filmlardan biri deb hisobladi. 2011-yilda Time jurnali uni barça davrlarning eng yaxşi önta superqahramonlik filmiga kiritib, törtinçi öringa qöydi. Kventin Tarantino ham uni 1992-yildan beri çiqqan eng yaxşi 20 ta film röyxatiga kiritdi. Filmning kassa yiğimi 248,1 million dollarni taşkil etdi.

Bir neça yillik işlab çiqarişdan söng, 2017-yil yanvarida «Unbreakable»ning «Split» nomli davomi çiqarildi. Unda Willis titrlardan keyingi sahnada Devid Dann rolida kameo tarzida körindi. «Split»ning moliyaviy muvaffaqiyatidan keyin Şyamalan darhol uçinçi film — trilogiyani yakunlovçi «Glass» ustida işlaşni boşladi. Uning premyerasi 2019-yil 18-yanvarda bölib ötdi.

Bruce Willis — Devid Dann, sobiq amerika futboli öyinçisi, stadionda qöriqçi bölib işlaydi. Boşqa odamlar bilan muloqotda bölganda ularning jinoiy harakatlarini köra oladi. Odamdan ustun kuç va çidamlilikka ega, lekin çökib ketiş qörquvi tufayli suvdan qörqadi.

Devis Duffield 20 yoşli Devid rolini ijro etgan.

Samuel L. Jackson — Elayja Prays, «Janob Şişa» laqabli, komikslar galereyasining egasi, osteogenezning nomukammalligi I turi bilan oğrigan.

Johny Hiram Jamieson 13 yoşli Elayja rolini ijro etgan.

Robin Wright — Audri Dann, Devidning xotini, fizioterapevt bölib işlaydi.

Laura Regan 20 yoşli Audri rolini ijro etgan.

Spenser Treat Clark — Jozef Dann, Devidning öğli, otasining superqahramon ekaniga işonadi.

Charlize Theron — Prays xonim, Elayjaning onasi.

Eamonn Walker — doktor Metison.

Leslie Stefanson — Kelli.

Michael Carroll — enagа.

Whitney Sugarman — fizioterapevt.

Bostin Christopher — komikslar galereyasi xodimi.

Elizabeth Lawrence — maktab hamşirasi.

Chance Kelly — töq sariq formali odam.

Michael Kelly — doktor Dubin.

M. Night Şyamalan — stadiondagi giyohvand moddalar sotuvçisi.

Film çiqqanidan keyin uning davomi haqidagi miş-mişlar ijodkorlarning turli intervyularida tarqala boşladi. 2000-yilda Bruce Willis filmning trilogiya şaklidagi davomi uçun umidini bildirdi. 2000-yil dekabrida Şyamalan «Unbreakable»ni trilogiyaning birinçi qismi sifatida suratga olgani haqidagi miş-mişni rad etib, ssenariy yoziş va suratga oliş paytida bunday fikr unga umuman kelmaganini aytdi. 2001-yil avgustida Şyamalan DVD sotuvlari yaxşi bölgani uçun Touchstone Pictures studiyasiga davom ettiriş ğoyasi bilan murojaat qilganini bildirdi. Şyamalanning sözlariga köra, studiya bu ğoyani rad etdi va birinçi filmning kiçik kassa yiğimi tufayli uni körib çiqmadi. 2008-yil sentabrida çop etilgan maqolada Şyamalan va Samuel L. Jackson suratga oliş davomida davom ettiriş haqida ham gap borganini, lekin «Unbreakable»ning kassa natijalari studiya umidlarini oqlamagani sababli bu amalga oşmaganini aytişdi. Jackson hali ham davomni yaratişga qiziqişini bildirdi, lekin Şyamalan aniq javob bermadi. 2010-yil fevralida Willis Şyamalan va u hali ham «men va Sam örtasidagi jang haqida film suratga oliş» ğoyasi ustida öylayotganini aytdi va agar Jackson iştirok etişi mumkin bölsa, u «tayyor» bölişini bildirdi.

2010-yil sentabrida Şyamalan birinçi film uçun ikkinçi yovuz qahramon rejalaştirilgan bölgani, lekin keyinçalik uni u ham suratga olayotgan yaqin kelajakdagi filmga qoldirilgani haqida eʼlon qildi.

Şyamalanning «Split» trilleri «Unbreakable»ning mavzuiy davomi sifatida tavsiflangan va 2017-yil 20-yanvarda çiqarilgan. Film voqealari amalda öşa xayoliy syujet çiziğida röy beradi: Bruce Willis ijro etgan personaj filmning yakuniy sahnasida barda paydo böladi va «Split» filmining yovuzi, «Orda» laqabli qahramon haqida gapirganda Janob Şişaʼga bevosita işora qiladi.

«Unbreakable» «Eastrail 177» deb ataladigan trilogiyaning birinçi qismi bölib, keyingi «Split» filmi «orqa eşik davomi» sifatida yaratilgan. «Split» deyarli mustaqil film sifatida suratga olingan bölsa-da, Şyamalan «Unbreakable»dagi Devid Dann personajini filmning sönggi qismiga kiritdi va şu tariqa ikki filmni bir olamga joylaştirdi. Bundan taşqari, Şyamalan «Unbreakable»da Chance Kelly ijro etgan töq sariq kostyumdagi yovuz odam dastlab «Orda» personaji bölişi kerakligini aytdi. Biroq muvozanat tamoyillariga köra, personajni soddalaştiriş uçun «Orda»ning vazifalari olib taşlangan. Töliq personaj esa «Split»da amalga oşirildi.

«Split»dan keyin uçinçi filmning ham tasdiqlandi. 2017-yil aprelida Şyamalan uçinçi film uçun rasmiy nomi, çiqiş sanasi va barça aktyorlarning qaytişini eʼlon qildi. «Glass» nomli film 2019-yil 17-yanvarda çiqdi va unda Bruce Willis, Samuel L. Jackson, Anya Taylor-Joy va James McAvoy öz rollarini yana ijro etdilar.

«Unbreakable» tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida filmning tasdiqlaş reytingi 70% bölib, 174 ta şarh asosida örtaça 6,3/10 ball bilan baholangan. Saytning tanqidçilari yakdil fikriga köra, «Zaifroq finali bilan «Unbreakable» «Sezgi» (The Sixth Sense) kabi yaxşi emas, lekin bu sokin, qiziqarli film bölib, tomoşabinni qiziqtiradi va kutilmagan syujet burilişlari bilan öziga tortadi». Metacritic saytida film 31 ta tanqidçi şarhi asosida 100 balldan 62 ball oldi, bu «umuman ijobiy şarhlar» degani. CinemaScore tomonidan söroq qilingan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkala böyiça «C» örtaça bahosini berişdi.

Roger Ebert (Chicago Sun-Times) filmga 4 yulduzdan 3 yulduz berdi. U filmdan umuman zavqlanganini, lekin finaldan xafa bölganini aytdi. Ebert Willisning «nozik öyini» uning «fikrsiz boevikler»dagi odatiy işidan ustun turganini hisobladi. Richard Corliss (Time) «Unbreakable» Şyamalanning barça filmlaridagi «nafislik va dahşat örtasidagi muvozanatni saqlaş» anʼanasini davom ettirayotganini yozdi. Dessón Thomson (The Washington Post) yozdi: «Xuddi «Sezgi»dagi kabi, ssenariy muallifi va rejissyor M. Night Şyamalan tomoşabinni hayajonli labirintga, burnimiz tagida yaşiringan muqobil olamga olib boradi. Bu holda bu mifologik olam bölib, bu labirintning siri, uning kaliti zamonaviy dunyoda komikslarda saqlanadi».

Los Angeles Times uçun yozgan Kenneth Turan salbiy şarh berib, «Unbreakable»da öziga xoslik yöqligini taʼkidladi. «Ataylab yoki yöqligidan qatʼi nazar, «Sezgi» soyasi «Unbreakable»ga tuşib turibdi», — deb yozdi Turan. «Agar «Sezgi» bunçalik muvaffaqiyatli bölmaganida, bu hikoya ehtimol unutilgan bölar yoki kamida qayta yozilgan bölardi». Varietyʼdan Todd McCarthy asosan Şyamalanning ssenariysi va aktyorlar öyinini tanqid qildi. U Dilan Tiçenorning montajini va Jeyms Nyuton Xovardning musiqasini maqtadi.

2002-yilda Audrey Colomb filmning syujetini Toni Morrison «tarixsizlantiruvçi allegoriya» deb atagan misol sifatida tasvirladi, Elayja Praysning personajini esa «Oq Golliud»ning oq tanli qahramonga töğri ish qilişda yordam beradigan sehrli afro-amerikalik erkak personajlarining yana bir misoli sifatida körsatdi. Biroq uning taʼkidlaşiça, Elayja bu qoidadan istisno bölib, bunday personaj «heç qaçon «yomon» bölmaydi».

Şyamalan «Unbreakable»ga tomoşabin va tanqidçilar reaksiyasidan hafsalasi pir bölganini tan oldi. Şyamalanga Touchstone Picturesʼning marketing kampaniyasi ham yoqmagan. U «Unbreakable»ni komikslar asosidagi film sifatida tarğib qilmoqçi edi, lekin Touchstone uni «Sezgi»ga öxşaş psixologik triller sifatida taqdim etişni talab qildi.