«Vertical Limit» (ingl. Vertical Limit) — amerikalik alpinistik triller bölib, yangizelandiyalik rejissyor Martin Kempbell tomonidan suratga olingan. Suratga oliş Yangi Zelandiyada, AQŞning Yuta ştatidagi Monument Vodiysida (Monument Valley) va Pokistonning Karakorum (Gilgit-Baltiston) hududida ötkazilgan. Filmning premyerasi 2000-yil 8-dekabrda Los-Anjelesda va Nyu-Yorkda bölib ötgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Chris O'Donnell, Bill Paxton, Robin Tunneyio
3Syujet
Alpinistlar oilasi: ota, katta öğil va qiz Monument Vodiysidagi tik qoya böylab kötarilmoqda. Tösatdan…
Alpinistlar oilasi: ota, katta öğil va qiz Monument Vodiysidagi tik qoya böylab kötarilmoqda. Tösatdan oldinda ketayotgan tajribasiz alpinistlar juftligi sirpanib ketadi va qulaş paytida arqonning mahkamlagiçlarini uzib yuboradi; ota va bolalar bitta suğurta nuqtasida osilib qoladi. Boğlamning pastki qismiga tuşgan ota öğli Piterga öz arqonini kesişni buyuradi («Yo bitta ölik, yoki uçtasi»).
Voqeadan keyin Piter alpinizmdan voz keçadi va faqat fotoreportajlar uçun toğlarga çiqadi.
Uning singlisi Enni, aksinça, maşhur alpinistga aylanadi. Vaziyat taqozosi bilan Piter uni Pokistonning Gilgit-Baltiston viloyatidagi, Yer yuzining ikkinçi eng baland çöqqisi bölib, kötariliş şaroitlarining qiyinligi bilan tanilgan K2 toği etagidagi alpinistlar bazaviy lagerida uçratadi. Enni iştirok etadigan çiqiş ekspeditsiyasini boy sanoatçi Elliot Vaughn moliyalaştiradi, uning maqsadi toğni faqat öz xohişi uçun zabt etişdir. U butun mavsumga eng yaxşi alpinistlar guruhini yiğadi va yöriqçi Tom McLarenni «sotib oladi». Vaughn Piterni ham taklif qiladi, lekin u rad etadi.
Lagerni tark etişga tayyorlanayotgan Piter ob-havo özgarişining belgilarini sezadi. Radiostansiya orqali Tomni ogohlantiradi, lekin Vaughn guruhni qaytarişga ruxsat bermaydi. Natijada alpinistlarni toğdan «uçirib ketadi». Enni, Vaughn va Tom muz ostiga tuşib qolib, balandligi 8000 metrdan oşiq kiçik ğorda tutqunlikka tuşadi. Piterga Morze alifbosi yordamida singlisi bilan aloqa örnatişga muvaffaq böladi.
Enni tirik ekanini bilib, yengil tortgan Piter qutqaruv otryadini yiğa boşlaydi. Omon qolgan alpinistlarning taxminiy koordinatalarini olgan lager koordinatorlari muz va qor qatlamlarini, yomon ob-havo paytida tuşgan köçki tomonidan kömilganini yorib ötiş uçun yangi guruhga portlovçi modda kerakligini tuşunadi. Alpinistlar özlari bilan olib ketişi mumkin bölgan yagona portlovçi modda — işonçsiz idişlardagi nitroglitserindir. Vaziyatning xavfini anglagan kam sonli alpinistlar yölga çiqişga tayyor böladi, lekin Piterga eng yaxşilardan iborat qutqaruv missiyasini yiğiş muvaffaqiyatli çiqadi. Unga Cyril va Malcolm Bench akalari, Monique Aubertin, Karim Nazir va Skip Taylor kiradi.
Biroq Skip va Piterning rejalarini eng tajribali alpinist Montgomery Wick buzadi. U dunyodagi eng yaxşi alpinist va K2 böyiça yetakçi ekspert sifatida haqli obröga ega. Wick Skipni lagerda qolişga majbur qiladi, u yerda missiyani boşqaruvçi koordinatorlarni nazorat qilişi kerak, guruhni esa juftliklarga böladi: Karim va Malcolm (Malcolm bundan norozi), Monique va Cyril hamda Piter, u esa unga juft böladi. Har bir juftlikdan bittasi nitroglitserin solingan idişni olib boradi.
Wick Piterning sekinligidan norozi. Malcolm va Karim befoyda suhbatlaşadi. Cyril doimo Monique bilan «flirt» qilib, öynoqilik qiladi, natijada portlovçi moddali xaltani, u qor ustida sirğalib ketganda, eʼtibordan çetda qoldiradi. Uni uşlaşga urinib, Cyril jarlikka deyarli qulaydi, Monique uni uşlab qolişga muvaffaq böladi, lekin Monique tuşirgan arqon böylab yuqoriga kötarilişga harakat qilganda Cyrilning yelkasidan nitroglitserinli xalta baribir sirğalib tuşadi. Portlaşdan çiqqan şovqin çöqqidan köçki tuşişiga sabab böladi va Cyrilni kömib yuboradi. Monique esa omon qoladi, çöqqiga qaytib, Piter va Wick guruhiga qöşiladi. Akasining ölimiga aslida guvoh bölgan Malcolm esa kötarilişni davom ettirişi juda qiyin böladi. Karim şerigining qayğusini tuşunib, ayni paytda Vaughn guruhida ketayotgan öz amakivaççasi Ali ham borligini eslab, Malcolmni lagerga qaytişga taklif qiladi, lekin Malcolm rad etadi.
Şu orada Skipga nitroglitserin quyoş nurida beqaror ekani haqida maʼlumot keladi. U Piterni ogohlantirişga ulguradi. Piter Malcolm va Karimni ogohlantirişga ulguradi, lekin xaltani quyoş nurlaridan yaşiriş paytida nitroglitserin idişdan oqib çiqadi va portlaydi.
Şu vaqtda ğorda Enni öpka şişi boşlanadi (öpkada suyuqlik töplanib, qonli yötal paydo böladi), xuddi şu holat Tomda ham yuz beradi, u esa ğorga tuşiş natijasida içki qon ketişini ham boşdan keçiradi. Yagona soğ-salomat bölgan Vaughn dori-darmon solingan birinçi yordam töplamini öziga oladi. Enni Vaughndan Tomga yordam beriş uçun deksametazon berişni iltimos qiladi, lekin u «umidsiz ish» uçun dorini behuda sarflaşni xohlamaydi. Bundan taşqari, Vaughn ölişni istamaydi va uning hamda Ennining omon qoliş imkoni köproq deb hisoblaydi.
Ertasi kuni Monique portlaşdan muz qismi qulagan joyda muzga muzlab qolgan ayol jasadini topadi. Wick unda öz xotinini taniydi, u bir neça yil oldin K2 ga birinçi marta çiqiş paytida Vaughnning yöriqçisi bölgan. U jasaddan nikoh uzugini oladi va deksametazon qutisini qidira boşlaydi, lekin uni Piter topadi va uning qalbida darhol şubhalar paydo böladi. Wick Piterga Elliot Vaughn xotinining ölimida aybdor ekanini aytadi. Vaughnning birinçi muvaffaqiyatsiz K2 çiqişidan keyin jurnalistlarga aytgan hikoyasi yolğon bölib, Wick buni Vaughn tilga olgan tafsilotlardan anglagan. Wick Vaughnni qutqarişni xohlamaydi, qolgan alpinistlarni qutqarişni esa maʼnosiz deb hisoblaydi, çunki ular, ehtimol, allaqaçon ölgan.
Şu payt ğorda Vaughn Tomni öldiradi, uning deksametazonini öziga oliş uçun. Enni Piter bilan radio orqali boğlanib, uni Enni ham, Tomni ham qutqarişga ulgurmasligini, uning otasining ölimida endi aybdor deb hisoblamasligini va uyiga qaytişi kerakligini aytadi. Piter Wicksiz keçasi kötarilişni davom ettirişga qaror qiladi. Monique va Piter yetib kelganda, muz tösiqni nitroglitserin bilan portlatişadi. Piter nafaqat Ennini, balki Vaughnni ham olib çiqmoqçi böladi, lekin kötariliş paytida yuklama ortişidan suğurta nuqtasi sifatida işlatilgan muz bolğasi çiqib keta boşlaydi. Ortidan yetib kelgan Wick suğurta stansiyasini mahkamlaydi va Ennini olib ğorga qaytadi. Vaughn Wick unga hujum qilmoqçi deb öylaydi, lekin Piterning köndirişi bilan Wick Vaughnga faqat suğurta taqadi. Kötariliş paytida muz yoriğining çekkasi qulaydi, suğurta nuqtalari sifatida işlatilgan muz bolğalari siljiydi va Enni, Piter, Wick va Vaughn tayançni yöqotib, bitta arqonga osilib qoladi (bu vaziyat filmning boşidagi sahna bilan bir xil). Wick özini va Vaughnni uşlab turgan arqonni kesadi.
Yakuniy sahnada bazaviy lagerda Enni akasi bilan suhbatlaşadi va uni qutqarganligi uçun minnatdorçilik bildiradi. Oxirgi epizod: toğlarda halok bölgan alpinistlarning suratlari joylaştirilgan yodgorlik, unda endi Karim Nazir, Ali Hasan, Mayama va Montgomery Wick, Cyril va Malcolm Bench, Tom McLaren ham bor.
4Rollarda
Filmda epizodik rolda amerikalik alpinist Ed Viesturs suratga tuşgan, u 1989—2005-yillarda dunyodagi barça…
Filmda epizodik rolda amerikalik alpinist Ed Viesturs suratga tuşgan, u 1989—2005-yillarda dunyodagi barça sakkiztasi toğni zabt etgan.
5Mukofotlar va nomzodliklar
2001 — BAFTA mukofoti…
2001 — BAFTA mukofoti nomzodi:
Eng yaxşi maxsus effektlar
2001 — Satellite Awards mukofoti:
Eng yaxşi maxsus effektlar
6Kadrlar
6
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
6 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Вертикальный предел» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.

